`Mijn timing is altijd vreselijk geweest'

Soulzangeres Bettye LaVette heeft nooit veel geluk gehad met haar carrière. Haar nieuwe plaat staat vol liedjes van jongere vrouwen. ,,Platencontract of niet, ik heb altijd doorgezongen.''

De carrière van soulzangeres Bettye LaVette duurt al bijna 44 jaar, maar verder dan de status van goed bewaard geheim bracht ze het niet. Nu is er I've Got My Own Hell To Raise: een sterke plaat, waarop ze liedjes van verschillende, meest jongere seksegenoten met veel gerijpte passie tot leven brengt. Het is de plaat die haar slingerende loopbaan eindelijk in goede banen moet leiden.

I've Got My Own Hell To Raise verschijnt bij Anti, dezelfde platenmaatschappij die ook soulveteraan Solomon Burke weer op de kaart heeft gezet. Haar plaat heeft een soortgelijke opzet als Burkes comeback-album Don't Give Up On Me, met nummers van contemporaine songschrijvers (zoals Aimee Mann, Sinead O'Connor, Fiona Apple, Joan Armatrading en Dolly Parton, in LaVettes geval) die niet noodzakelijk uit de soulhoek komen. Het is een sobere opzet die de kracht van de LaVettes stem laat schitteren.

LaVette: ,,De baas van platenmaatschappij Anti zag me optreden en bood me meteen een contract aan. Terwijl hij mijn geschiedenis niet eens kende. Aanvankelijk zag ik zijn plan voor een plaat met nummers van alleen vrouwen niet zitten. Vrijwel alle nummers die ik ooit heb gezongen, zijn geschreven door mannen. Ik had altijd het idee dat ik de woorden van mannen beter kan interpreteren, omdat zij de dingen krachtiger verwoorden. Maar ze kwamen met veel goede liedjes aan, waaruit ik mijn eigen keuze mocht maken. Ik realiseerde me dat liedjes op zich niets meer zijn dan woorden op papier. Ze krijgen hun ware betekenis pas als ze gezongen worden.''

Dat verreweg de meeste liedjes geschreven werden door artiesten die een stuk jonger zijn dan LaVette zelf, stoort haar niet. ,,Alles wat zij meemaken, heb ik ook ervaren. Dat heeft mij gemaakt tot wat ik nu ben. Ik kijk er misschien anders op terug dan zijzelf, maar daardoor laat ik juist mijn eigen licht erop schijnen. Dat van een zestigjarige. Dat betekende ook dat ik sommige nummers flink bewerkte. Sinead O'Connor had voor `I Do Not Want What I Haven't Got' zes coupletten nodig om te zeggen wat ze wilde, ik kon het af in drie.''

LaVette heeft niet al te veel geluk gehad in haar loopbaan. Ze maakte singles voor verschillende platenlabels – waaronder de hartverscheurende klassieker `Let Me Down Easy' – maar het aantal albums dat ze in die ruim veertig jaar uitbracht, is op de vingers van een hand te tellen. Wel bewaart ze warme herinneringen aan de in Utrecht opgenomen liveplaat Let Me Down Easy, vijf jaar geleden verschenen op het Nederlandse Munich. ,,Mijn hele carrière zit vol met miskleunen. Toen ik bij Motown zat, hadden zij meer oog voor Diana Ross, en het succes van Aretha Franklin zat mij in de weg toen ik in de jaren zestig bij Atlantic zat. Ik heb altijd last gehad van een vreselijke timing. Maar platencontract of niet, ik heb altijd doorgezongen. Ook al kwam ik er mijn eigen stad niet mee uit.''

Tot de vreemde kronkels in LaVettes carrière hoort een gemiste kans op een Gloria Gaynor-achtige reputatie als discokoningin. `Doin' The Best That I Can' heeft, mee dankzij de monsterachtige, elf minuten durende remix van Walter Gibbons, nog altijd een enorme reputatie onder discoconnaisseurs. Maar LaVette moest niet veel van het eindresultaat hebben. ,,Ik zong het in en toen ik het weer hoorde, had die meneer Gibbons er allerlei vreemde dingen mee gedaan. Ik vroeg meteen of ik niet onder mijn contract uit kon komen. Ik kon niet veel met zo'n nummer, waarin instrumentale passages van drie, vier minuten voorkwamen. Maar het verkocht goed, dat wel.''

Bettye LaVette is een van de weinige zwarte vocalisten, zeker van haar generatie, die het zingen niet in de kerk leerden. ,,In de jaren veertig verkocht mijn familie illegaal gestookte drank aan huis. Daar stond bovendien een jukebox, en anders waren het wel de katers die mijn familieleden uit de kerk hielden. Volgens het cliché komt goede zwarte muziek of uit de kerk of uit de de kroeg. Ik ben er trots op dat ik uit die laatste traditie kom. Het was een ruw talent, dat ikzelf gevormd heb, en niemand anders. Ik hou mijn lichaam in vorm, anders trek ik die optredens niet. Ik ben dol op champagne en marihuana, al moet ik met dat laatste wel oppassen, want dat maakt je keel zo droog. Ergens ben ik blij dat het succes me nu pas toelacht. Als ik jonger was geweest, had ik zodra het kon een doos champagne gekocht en ter plekke opgezopen. Maar ik weet nu ten koste waarvan dat gaat. En de marihuana, die bewaar ik voor na de show.''

Bettye LaVette, `I've Got My Own Hell To Raise' (Anti). Bettye LaVette treedt 3 nov op in Paradiso Amsterdam.