Kiezen

,,Weg met de angst, kies voor de hoop'', zei burgemeester Cohen vanmorgen tijdens de herdenkingsplechtigheid voor Theo van Gogh in de Linnaeusstraat. Hij vond ook dat we niet langer moesten denken in `wij-zij-termen'.

Mooie woorden, adequate woorden had ik bijna gezegd, maar zouden ze helpen?

Op het moment dat ik dit tik, vijf minuten na die plechtigheid, ben ik minder hoopvol gestemd dan ik zou willen. Dat heeft sterk te maken met enkele vrije geluiden die ik gisteren mocht optekenen.

Het gebeurde onder meer tijdens een door het dagblad Trouw georganiseerd debat in de Rode Hoed in Amsterdam. Rechtsgeleerde Afshin Ellian nam daar de gelegenheid te baat om weer eens in een scheldpartij tegen Cohen uit te barsten. Cohen was `een onverschillige en incompetente burgemeester', hij zou `moeten worden afgezet', maar dat zou wel nooit gebeuren vanwege `de morele corruptie' die ons in haar greep houdt.

Bewijzen van die onverschilligheid en incompetentie gaf Ellian niet, noch van de morele corruptie, maar misschien zijn sommige rechtsgeleerden zó rechtsgeleerd dat ze dat niet meer hoeven.

Later die avond troffen Paul Scheffer en Ayaan Hirsi Ali elkaar in een debat. Scheffer, die Hirsi Ali altijd gesteund heeft, spaarde haar niet. Hij hield een betoog waarvan we de kern 's avonds in NRC Handelsblad hadden kunnen lezen. ,,Ze (Hirsi Ali) gelooft niet in zoiets als een Europese islam of meer in het algemeen in een hervorming binnen de islam'', schreef Scheffer. ,,Misschien moeten we over tien of twintig jaar wel vaststellen dat ze gelijk heeft gekregen, maar welk doel zou ermee gediend kunnen zijn om nu al zo'n ontwikkeling uit te sluiten?''

,,Ik sluit niets uit, ik wijs op obstakels'', zei Hirsi Ali.

,,Je bent niet erg stabiel in je opvattingen'', zei Scheffer, ,,de ene keer zeg je: het is de islam, de andere keer zeg je: het zijn uitwassen.''

,,Denk je niet dat de methode-Scheffer kan werken?'' vroeg discussieleider Cees Grimbergen.

,,De obstakels zijn groot'', zei Hirsi Ali.

,,Ze zijn ook groot'', zei Scheffer, ,,maar toch moeten we blijven hameren op de godsdienstvrijheid...''

Het defaitisme van Hirsi Ali (en andere sprekers als Hans Jansen en Paul Cliteur) contra de open houding van Scheffer (en andere sprekers als Sjoerd de Jong en Ruud Peters) – het was alsof het hele islamdebat in Nederland daarmee tot zijn onvruchtbare kern was teruggebracht.

Een uurtje later, inmiddels thuis, zag ik Hirsi Ali in Nova op een persconferentie fulmineren tegen moslimorganisaties die zouden hebben geweten van de plannen van Mohammed B., maar geen signalen daarvan hadden doorgegeven aan de autoriteiten. ,,Het is niet waar'', zei Haci Karacaer van Milli Görüs fel. En ook Jutta Chorus en Ahmet Olgun, de twee NRC-journalisten die het voor hun boek In godsnaam. Het jaar van Theo van Gogh hadden onderzocht, spraken het in de studio ondubbelzinnig tegen.

,,Weg met de angst, kies voor de hoop.''

Misschien kunnen we beginnen met een keuze voor de feiten, en daarmee de waarheid.