Jarenlange idylle Blair en bedrijfsleven voorbij

Zowel regering als werkgevers zouden orde op zaken stellen. Dat was de stilzwijgende afspraak over de Britse pensioenen. Maar Blair ging al snel door de knieën.

De idylle tussen het Britse bedrijfsleven en de Labour-regering van de afgelopen jaren lijkt voorbij. Het botert plotseling niet meer, nu de regering van premier Tony Blair de laatste weken zonder veel plichtplegingen drastische besluiten heeft genomen die de bedrijven handen vol geld kosten.

De toorn van de particuliere sector is vooral gewekt door het besluit eerder deze maand om de pensioengerechtigde leeftijd voor ambtenaren op 60 jaar te handhaven in plaats van te verhogen tot 65, zoals de regering aanvankelijk zelf had bepleit. Dat voorstel viel echter in slechte aarde bij de vakbonden, die prompt met een staking dreigden. Daarop ging de regering onmiddellijk door de knieën en liet het plan varen. Alleen nieuw aangenomen ambtenaren moeten nu voortaan tot hun 65ste te werken.

Het bedrijfsleven, dat zelf toch al worstelde met zijn eigen pensioenvoorzieningen, voelde zich verraden. Er was immers een stilzwijgende overeenstemming geweest dat de bedrijven hun eigen pensioenproblemen zouden oplossen, terwijl de regering zou ingrijpen in de overheidssector. Ook daar dreigde immers op termijn een tekort van honderden miljarden ponden. In plaats daarvan capituleerde de regering al bij het eerste teken van verzet en wentelde zij de kosten van het nieuwe compromis af op de belastingbetaler.

Het besluit van de regering beperkt de speelruimte voor toekomstige generaties. Deskundigen schatten dat het beslag dat de pensioenen in de publieke sector leggen op het bruto binnenlands product zal oplopen van 1,5 nu tot 2,3 procent in 2035. In een stekelige brief aan premier Blair eind vorige week protesteerden de topmensen van zestien grote bedrijven, die deel uitmaken van de werkgeversorganisatie CBI, tegen de gang van zaken. Ze noemden het besluit ,,een slecht voorbeeld voor het land''. De ondertekenaars, die bij elkaar 530.000 werknemers in dienst hebben, wezen op de toenemende discrepantie tussen de steeds magerder pensioenen in de particuliere sector en de relatief genereuze pensioenvoorzieningen bij de overheid. Daarmee wordt tweedracht in de samenleving gezaaid, waarschuwen ze.

,,Het besluit [van de regering, red.] is eenvoudig het voor zich uit schuiven van een probleem'', aldus de brief van het CBI. ,,Toekomstige generaties betalen daarvoor de prijs, hoewel ze eigenlijk verdienen dat er nu actie wordt ondernomen om de ongedekte pensioenverplichtingen ter waarde van 700 miljard pond (ruim 1.000 miljard euro) aan te pakken.''

De pensioenen van werknemers bij particuliere bedrijven zijn de afgelopen jaren in de knel gekomen door tegenvallende opbrengsten van beleggingen van pensioenfondsen. Sommige bedrijven gingen bovendien failliet. Vorig jaar kwam een commissie, die de zaak namens de regering uitzocht, tot de alarmerende conclusie dat 12 miljoen Britten zonder nadere maatregelen in de problemen komen op hun oude dag. De commissie stelde voor langer te werken, meer te sparen voor de oude dag en hogere belastingen te heffen voor de pensioenen.

Ook een ander akkefietje zit de werkgevers dwars. Vorige maand maakte de regering bekend dat ze het makkelijker wil maken voor werkende jonge vaders om met behoud van 90 procent van hun salaris drie maanden vaderschapsverlof op te nemen. Dat was aanzienlijk meer dan de twee weken die tot nu toe mogelijk waren. De kosten zouden weer deels voor rekening van het bedrijfsleven komen. Als vaders geen gebruikmaken van deze voorziening, mogen hun vrouwen de drie maanden extra opnemen, naast de zes maanden moederschapsverlof waarop ze al recht hadden.

Deze week werden de werkgevers nog eens nadrukkelijk herinnerd aan de loden last die de pensioenen op hun ondernemingen leggen. De waakhond van de regering voor de pensioenen, de pensions regulator, constateerde dat de bedrijven 130 miljard pond (195 miljard euro) te weinig hebben uitgetrokken om aan hun pensioenverplichtingen te voldoen. Naar schatting tweederde van de bedrijven kan die tekortkoming zonder al te veel moeite over een periode van tien jaar ongedaan maken. Maar voor de overige zal dat slechts met hangen en wurgen gaan.

Voor de verkiezingen van afgelopen voorjaar bezongen veel topmensen uit het bedrijfsleven nog het beleid van de regering-Blair. Voorlopig is er een einde gekomen aan zulke loftuitingen.