Inspectie: preventie in zorg schiet tekort

Gemeenten en gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD's) zijn onvoldoende voorbereid op dreigende gezondheidsproblemen. In een kritisch rapport stelt de Inspectie voor de Gezondheidszorg dat de openbare gezondheidszorg daar tekortschiet.

Nederland anticipeert te weinig op overgewicht, psychosociale problemen bij kinderen en op pandemieën, aldus De Staat van de Gezondheidszorg 2005, Openbare gezondheidszorg: hoe houden we het volk gezond?

Enkele decennia geleden leefden Nederlanders langer dan inwoners van de meeste andere landen. Die voorsprong is weg, vooral door een ongezondere levensstijl. Nederland is nu ,,afgezakt'' naar de Europese middenmoot. Overgewicht geldt als een belangrijke oorzaak daarvan. Het is ,,een van de grote gezondheidsproblemen van de toekomst'' en na roken de belangrijkste doodsoorzaak.

Lokale organisaties doen te weinig aan collectieve preventie, stelt de Inspectie die haar conclusies ,,nogal stevig'' noemt. Gemeenten en GGD's hebben instrumenten om overgewicht te bestrijden, maar gebruiken deze nauwelijks. Veel gemeenten weten bijvoorbeeld niet dat zij een snackbar kunnen verbieden zich in de buurt van een school te vestigen. Ook benutten zij de mogelijkheid niet om gezond eten in sportkantines te subsidiëren. GGD's stellen wel allerlei nota's met preventieplannen op, maar voeren die niet uit.

De Inspectie plaatst verder kanttekeningen bij de organisatie van de jeugdgezondheidszorg. Consultatiebureaus volgen nul- tot vier-jarigen. Daarna waken de GGD's over de gezondheid van 4- tot 19-jarigen. Hulpverleners dreigen daarmee kwetsbare kinderen uit het oog te verliezen. GGD's verzamelen te weinig gegevens over psychosociale problemen bij kinderen, waardoor gemeenten geen gericht beleid kunnen ontwikkelen. Coördinatie ontbreekt. Jeugdgezondheidszorg moet bij één organisatie worden ondergebracht, meent de Inspectie.

Nederland is daarnaast onvoldoende voorbereid op pandemieën, ook al benadrukt het ministerie van Volksgezondheid dat Nederland internationaal goed presteert. Volgens de Inspectie is een sterkere centrale aansturing nodig bij een uitbraak van infectieziekten. De draaiboeken behoeven verbetering en er moet een beter systeem komen voor het melden van onverwachte bedreigingen.

De Inspectie publiceert jaarlijks een rapport met de titel De Staat van de Gezondheidszorg. Dit jaar staat de openbare gezondheidszorg centraal. Het betreft zorg gericht op de ziektepreventie en de bescherming van de gezondheid van de bevolking. Die is de afgelopen tien jaar verbeterd, maar te weinig om gezondheidsbedreigingen te lijf te gaan. Minister Hoogervorst zegt de Kamer toe binnen een maand te reageren. De PvdA noemt het rapport ontzettend zorgelijk. ,,Het vraagt om een betere regierol van de centrale overheid en de minister'', aldus Kamerlid Arib. De grote regeringsfracties hebben de publicatie nog niet bestudeerd.

pandemie: pagina 3