Het beeld

,,De centrale gedachte is dat mensen zichzelf en elkaar onophoudelijk verkeerd beoordelen'', zo typeerde de schrijver Willem Frederik Hermans (1921-1995) zijn eigen werk. Het tweeluik W.F. Hermans, een overgevoelige natuur van Jan Bosdriesz en Max Pam in de serie Dokwerk (NPS) maakt onder meer indruk door de eloquente formuleringen van de schrijver en zijn gesprekspartners, in bemoedigende archiefbeelden. Er was een tijd dat schrijvers op de Nederlandse televisie werden bevraagd door Andreas Burnier, Abraham de Swaan, Adriaan van Dis of `onze redacteur J. Bernlef', en dat zulks leidde tot stimulerende en erudiete conversaties.

Zou het opzet zijn dat het portret van Hermans wordt uitgezonden in de week die geheel in het teken lijkt te staan van het herdenken van de moord op Theo van Gogh? Ook de filmer-columnist beantwoordde aan de typeringen van Hermans door Cees Nooteboom (,,een teleurgestelde romanticus'') en Rudy Kousbroek (,,de waarheid is liever dan de vriendschap''), en beiden waren sardonische plaaggeesten die door intimi als warm en lief werden ervaren.

Misschien laat ik mijn perceptie kleuren door de behoefte eens iets over Theo van Gogh te horen, in plaats van over de steeds maar herhaalde vraag of Nederland het afgelopen jaar veranderd is. Van de vijf `documentaires' over dat thema hebben we er nog één tegoed. Misschien gaat Katja Schuurmans vanavond door BNN uit te zenden Prettig weekend, ondanks alles wel een beetje over Theo, maar in RTL Boulevard beloofde Katja gisteren veel ontdekkingen over ,,toevalligheden'' en moslimfundamentalisten. Reporter (KRO) en twee afleveringen van Zembla (VARA) voetbalden al op een kluitje om de bal van de ruzies tussen politici achteraf. Het dieptepunt bereikte de IKON donderdag met Moet ik straks bang zijn voor jouw kind?, een verslag van verschillende gesprekken tussen moeders uit Amsterdam-Oost met en zonder hoofddoek, onder wie de maakster Annemarie van Zweeden. Die spreekt op zeker moment de historische woorden: ,,Weet je wat? Ik ga naar Haarlem!'' Voordat ze haar verhuisplannen uitvoert, realiseert ze zich dat je de Linnaeusstraat niet van alles de schuld kunt geven.

De moord op Theo van Gogh was geen hype. Het avond aan avond stilstaan bij het feit dat het een jaar geleden gebeurde, is dat wel. De samenleving wordt zo door de media weer op scherp gezet. Het leidt indirect tot een urenlange ontwrichting van het treinverkeer omdat twee mannen met baarden in djellaba's samen en in het bezit van een rugzak het treintoilet bezoeken. Ik moest even aan Hermans denken en het onophoudelijk verkeerd beoordelen. Je weet het nooit, zeker niet met Arabische types. Waren het bellen van de politie en de arrestatie adequate reacties?

Zou Hermans hebben gevonden dat je niet kunt weten hoe adequaat de hulpverlening was bij de brand in Schiphol-Oost? De actualiteitenrubrieken verschilden scherp van mening. Twee Vandaag (AVRO) en Nova (VARA/NPS) boden gruwelijke getuigenverklaringen over falend personeel, Netwerk (EO) liet gevangenispastor Martin Zandstra verklaren dat de hulpverlening juist gehinderd werd door obstinate gedetineerden. Onderzoek kan veel uitwijzen, maar zeker weten doe je het nooit.