Europese rassenrellen

Rassenrellen of opstanden van etnische minderheden tegen de politie zijn geen uniek Amerikaanse verschijnselen meer. In multi-etnische Europese steden laaien nu vaker de vlammen op van in woede aangestoken branden dan in Amerika. Vorige week brandde een wijk in het Britse Birmingham, deze week voeren jongeren van hoofdzakelijk Noord-Afrikaanse afkomst in verarmde voorsteden oorlog met de Franse politie. De rellen duiden op grote sociale spanningen ten gevolge van de hoge immigratie in Europa van de afgelopen jaren.

Niet alleen de Nederlandse regering tobt met het vraagstuk van de integratie van immigranten. Geen van de Europese regeringen blijkt een eenvoudig recept te hebben om de onrust onder arme immigranten te bestrijden. Repressie biedt tijdelijk soelaas, maar is niet de oplossing. Op het Europese continent komen veel immigranten niet aan het werk, omdat de in een homogene samenleving opgebouwde verzorgingsstaat de verworven rechten en banen van de autochtonen afschermt tegen nieuwkomers. De Franse voorsteden, waar nu de opstand woedt, zijn dichtbevolkte economische woestenijen met werkloze jongeren en weinig kansen op directe verbetering. Een incident met de politie waarbij slachtoffers vallen, kan aanleiding zijn tot een nieuwe opstand en er zijn genoeg rondhangende jongeren die daaraan willen meedoen. Als die jongeren meer economische kansen krijgen, hebben ze minder aanleiding om in woede de straat op te gaan.

Toch laat het Britse voorbeeld zien dat een liberaal immigratiebeleid met veel economische kansen voor nieuwkomers nog geen garantie is voor sociale rust. Daar breken al jaren rellen uit tussen etnische groepen onderling, moslims tegen hindoes, zwarten uit het Caraïbische gebied tegen Aziaten. Ook onder nieuwkomers zijn winnaars en verliezers die soms met elkaar slaags raken. Anders dan in uitgestrekte immigratielanden als Canada of Australië zijn er in het dichtbevolkte Europa minder kansen om bij mislukking elders in het land opnieuw te beginnen. Er zijn dus geen eenvoudige economische oplossingen voor de etnische onrust.

Integratie van nieuwkomers vergt tijd. Om de grote groepen immigranten van de afgelopen jaren te verwerken, moeten Europese landen immigratie beperken en reguleren. Helaas kan Europa lang niet iedereen opnemen die wil worden toegelaten. De vergrijzing kan dus niet worden gecompenseerd door immigratie, al was het alleen maar omdat de gemiddelde leeftijd van immigranten nauwelijks verschilt van de gemiddelde leeftijd van de autochtonen.

Onder autochtonen kan de Franse minister van Binnenlandse Zaken, Nicolas Sarkozy, zich populair maken met zijn zero tolerance beleid in de arme Franse voorsteden, maar hij zal moeten beseffen dat hij voor de lange termijn andere, wellicht minder populaire maatregelen moet nemen. Gastvrijheid voor nieuwkomers is een extra argument voor de hervorming van de Franse verzorgingsstaat. De talenten van immigranten moeten in continentaal Europa beter worden benut. Maar om de uitbreiding van getto's van kanslozen te voorkomen, is ook strakke immigratieregie nodig. De vraag wat een immigrant kan doen voor de samenleving wordt belangrijker. En aangezien de Europese binnengrenzen open zijn, kan Brussel niet buiten die regie worden gelaten.