Populist zoekt volk / Gerectificeerd

Televisiemaker Peter R. de Vries heeft sinds gisteren een politiek program. Hij had al een eigen opiniepeiler, een mediastrateeg en een politiek tacticus. Het enige wat hij nu nodig heeft, zijn kiezers. Véél kiezers. Want indien zijn kieslijst minder dan tien zetels haalt bij de komende Kamerverkiezingen, doet De Vries het niet. Dat wil zeggen: dan zal hij bij nader inzien niet de politiek ingaan. Dat is typerend voor de minachting die Peter R. de Vries koestert voor het huidige systeem van representatieve vertegenwoordiging en voor de parlementaire democratie. Ook indirect minachting voor de kiezer. Immers, voor tien zetels heeft de misdaadjournalist circa 650.000 stemmen nodig. Stel dat De Vries 600.000 stemmen krijgt, maar in dat geval zoals beloofd, terugkeert naar de journalistiek, dan hebben al die kiezers hun stem weggegooid. Of erger: die stemmen kunnen in de vorm van restzetels toevallen aan de verfoeide zittende partijen in de Kamer, die De Vries nu juist bestrijdt. Als electorale strategie is dit nog niet eerder vertoond.

In zijn optreden is De Vries schatplichtig aan wijlen Pim Fortuyn, die de kiezer in 2001 ook beloofde `Den Haag' eens flink op te schudden. Het is niet vreemd dat De Vries Fortuyn imiteert. Fortuyn boekte immers, postuum, een fabelachtige stembuswinst. Bovendien is ook nu weer Leefbaar Nederland-uitvinder Jan Nagel op de achtergrond actief – net als in de beginfase van de stormloop van Fortuyn. En net als zijn voorbeeld presenteert De Vries nu een eclectisch samengestelde lijst van zaken die hij wenst aan te pakken. Van de teruggaaf van het `kwartje van Kok' tot de verwijdering van de Koning uit de regering. Ideologisch landt De Vries in het vak van de niet-confessionele partijen: hij is fervent tegenstander van het bijzonder onderwijs. En aan D66 ontleent hij de wens tal van vernieuwingen aan te brengen in het democratisch bestel.

Onder het motto ,,er moet een echte democratie komen!'' bepleit De Vries echter ook een verregaande inperking van de rol en het belang van de Tweede Kamer. Volgens de aankomend politicus moet het mogelijk worden dat het kabinet een bindend referendum uitschrijft indien de Tweede Kamer ,,belangrijke voorstellen'' afwijst. Daaruit moet dan blijken of het parlement ,,de mening van het volk heeft weergegeven''. Dit antiparlementaire streven krijgt nog een extra dimensie: De Vries betoogt dat hij Kamerleden ,,wel kan schieten'' indien zij politiemensen willen verbieden hun dienstwapen mee naar huis te nemen. De Vries is bedreigend. Niet alleen voor de status quo, waar overigens langs de weg van geleidelijke verandering verbeteringen inderdaad nodig zijn. Maar het voorstel om de macht te verplaatsen naar de gekozen minister-president die met voorbijgaan aan het parlement kan regeren, druist in tegen de wijze waarop de Nederlandse rechtstaat is ingericht. Macht moet altijd in toom wordt gehouden door tegenmacht. Anders is de burger de dupe.

Bij het groeiende rijtje uitdagers van de zittende politieke partijen voegt zich nu de Peter R. de Vries met zijn Partij voor Rechtvaardigheid, Daadkracht en Vooruitgang (PRDV). Zij zijn het product van het onvermogen of de onwil van zittende partijen om het politieke bestel te moderniseren. In die zin is de links-populistische politicus De Vries eerder een symptoom van het probleem, dan het begin van een oplossing.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het hoofdredactioneel commentaar Populist zoekt volk (1 november, pagina 9) staat ten onrechte dat Peter R. de Vries zijn Kamerzetel niet zal innemen bij tegenvallend resultaat. De Vries beschouwt een opiniepeiling op 16 december als doorslaggevend: indien hij dan steun krijgt van meer dan 41 procent van de ondervraagden zet hij zijn plan door, ongeacht het aantal zetels. Het artikel PRDV wil gekozen premier en gratis bus en tram (pagina 2) vermeldt dat De Vries de subsidie aan het speciaal onderwijs wil afschaffen. Dat moet zijn: het bijzonder (niet-openbaar) onderwijs.