Het is oorlog in het getto van Parijs

Voor de vijfde nacht achtereen vochten jongeren gisteren met de politie in de Parijse voorstad Clichy-sous-Bois.

Waarom vluchten twee jongens in een Parijse voorstad de dood in om te ontsnappen aan een identiteitscontrole, als ze niets op hun geweten hebben? Adrien (19), witte capuchon over zijn hoofd, zet in het centrum van Clichy-sous-Bois zijn meest gevaarlijke blik op en gaat schuin staan. ,,Weet jij wat een politieman hier doet met zwarte en Arabische jongens die hij aanhoudt? Die scheldt hij uit. Of die geeft hij een draai om de oren.''

Moedeloos trekt Adrien zijn schouders op. ,,Ze provoceren je net zo lang tot je iets verkeerds zegt. En dan ga je, hup, de wagen in. Zit je twee dagen vast. Dus als je politie ziet, weet je wat je moet doen: rennen.''

Rennen, dat is wat drie bekenden van Adrien, Bouna (15), Zyed (17) en Metin (21) eind vorige week deden toen ze politie zagen opdoemen. Ze klommen over een hoge muur naar een terrein waar een transformator stond. Twee werden geëlektrocuteerd, de derde ligt nu met brandwonden in het ziekenhuis.

Sindsdien kookt Clichy-sous-Bois. Voor de vijfde nacht achtereen vochten jongeren met mobiele eenheden van de politie in deze uithoek in het departement Seine-Saint Denis, dat bekend is om zijn getto's. Drie jongens zijn door snelrecht tot twee maanden gevangenis veroordeeld. Anderen wachten op berechting. De afgelopen nacht breidden de gevechten zich uit naar omliggende voorsteden.

,,Dit veroorzaakt hele diepe wonden'', gromt zelfverklaard vechtersbaas Babe (20, spreek uit b-a-b), terwijl hij in een zijstraatje handen schudt met zeven vrienden – zijn `bende'. Achternamen geven ze niet – die worden alleen gebruikt door de politie om hen op straat aan te roepen. ,,De politie gaat er zó hard tegenaan, dat ze niet meer boven ons staan. Wij zijn een bende, zij zijn een bende. En samen voeren wij strijd.''

Clichy is even het hart van het land. Minister Nicolas Sarkozy van Binnenlandse Zaken heeft het voorstadje ten noordoosten van Parijs – 28.000 mensen op krap vier vierkante kilometer – tot frontlinie gemaakt van de nieuwe doctrine die hij dit weekeinde formuleerde: zero-tolerance tegen het geweld in de steden. De politie zal vanaf nu ,,permanent aanwezig zijn in alle lastige wijken''. `Sarko' wil elke maand op bezoek in een `hete' voorstad.

Maandelijks gaat hij statistieken publiceren over de incidenten in de voorsteden en het antwoord van de politie. En incidenten zijn er in overvloed. Zo werd dit weekeinde, tegelijk met `Clichy', in de voorstad Epinay een man doodgeslagen omdat hij, voor zijn werk, een lantaarnpaal fotografeerde.

Gisteren was Sarkozy in Bobigny, het hoofdkwartier van de politie in het departement waar Clichy en Epinay in liggen. Daar bedankte hij de agenten en brandweerlieden voor de ,,koelbloedigheid'' en ,,professionaliteit'' waarmee zij in Clichy optreden.

Het is deze politiek van de harde lijn die de aankomende presidentskandidaat volgens de peilingen populair maakt. Maar werkt het ook `in het veld'? ,,Absoluut'', zegt Etienne Malonga (39) tussen twee schilderklussen in Clichy door. [Vervolg CLICHY: pagina 4]

CLICHY

'Wij wilden een rustige avond'

{Vervolg van pagina 1] Huisschilder Etienne Malonga maakt geen geheim van zijn sympathie voor de aanpak van de minister van Binnenlandse Zaken. ,,Als je die jongens niet keihard aanpakt, wordt het de komende jaren nog veel erger. Sarkozy doet gewoon goed zijn werk.''

Malonga is de enige die dit in Clichy hardop zegt. In de stad heerst inderdaad de sfeer van een frontlinie, tussen twee gevechten. Overal hangen groepjes jongens rond (mode: lichte spijkerbroeken met witte vlakken stof, djellaba is goede tweede). Soms racet een clubje in een oude auto schreeuwend voorbij. Vervallen woontorens van de cités vormen het decor, dat wordt opgesierd door ingeslagen winkelruiten en hier en daar uitgebrande auto's. Af en toe klinken knallen. Boven het stadje cirkelt permanent een rode surveillance-helikopter, die het soms lastig maakt een gesprek te voeren. ,,Dat is om ons te provoceren'', meent Babe.

Babe erkent dat het, ondanks de afgelopen dagen, rustiger is geworden in Clichy sinds Sarkozy drie jaar geleden, in zijn eerste periode op Binnenlandse Zaken, de strijd aanbond met het geweld in de voorsteden. ,,Niemand kan het zich nog permitteren om `nique la police' te roepen'', zegt hij. Hij beschrijft hoe de politie te werk gaat bij identiteitscontroles. ,,Hun spel met jongens tot een jaar of 17 is ze achtervolgen, terwijl ze kleine straatjes invluchten. Als je 19, 20 bent, komen ze met wapens in de aanslag op je aflopen en schieten met rubberen kogels. Levert flinke zwellingen op, maar je raakt niet zo gewond dat ze het moeten rapporteren.'' Jong-zijn in Clichy betekent volgens Babe permanent politie ontwijken. ,,Wij voeren de politiek van het non-contact.''

De Franse politie is ook door mensenrechtenorganisaties herhaaldelijk beschuldigd van gewelddadigheid, maar het komt zelden tot onderzoek en veroordeling. De achtervolgingen na identiteitscontroles komen in veel verslagen terug – maar ,,meestal hebben ze ook wel wat gedaan'', meent schilder Malonga. ,,Het zijn de handhavers van de orde die worden aangevallen, niet de schoffies'', vatte Sarkozy de situatie in Clichy gisteren samen. Hij antwoordde daarmee op de beschuldiging dat de politie de laatste dagen zelf op zoek was naar nieuwe gevechten in Clichy.

Het meest opgewonden daarover zijn de mannen en jongens in de wijk Les Forestiers. Ze beschuldigen de politie ervan de avond ervoor tijdens de gebeden traangasgranaten in de moskee te hebben gegooid. ,,Wij wilden een rustige avond'', zegt Aissam (19), ,,maar de politie niet.'' Zijn vriend, in djellaba en strikt anoniem: ,,De politie wil het conflict uitbreiden. Nu doen ook moslimmannen mee, tot nu toe was religie niet in het spel.''

Maandag maakten ook de autoriteiten melding van een traangasgranaat in de moskee, maar gisteren veranderde dat. De politie erkent nu zelf traangas te hebben gebruikt, ,,maar niet in de moskee''. Sarkozy verzekerde in Bobigny vanmorgen dat ,,er geen enkele bedoeling was iemand te verwonden of te denken dat een moskee niet diep gerespecteerd moet worden''.

Gisteren weigerden de families van de twee geëlektrocuteerde jongens op bezoek te gaan bij de minister van Binnenlandse Zaken. Ze willen een onafhankelijke onderzoek naar de dood van hun zonen. De politie ontkent immers wat zij als feit beschouwen: de jongens zijn de transformator ingedreven door agenten op jacht – die hen volgens getuigen willens en wetens in levensgevaar hebben achtergelaten. Verderop in de stad verklaart Babe niet onder de indruk te zijn van de beloftes van Sarkozy de politie permanent aanwezig te laten zijn in de voorsteden. ,,Bang? Nee meneer, wij zijn vastberaden. Als ze onze generatie willen opofferen in de voorsteden, het zij zo.''