Grote coalitie in Duitsland op de tocht

De vorming van een grote coalitie in Duitsland onder leiding van Angela Merkel (CDU) is in problemen geraakt. Beoogd partner SPD zit zonder voorzitter en CSU-leider Stoiber ziet af van een ministerspost.

Edmund Stoiber zou vanmiddag bekendmaken dat hij geen deel zal uitmaken van een kabinet-Merkel. De leider van de conservatieve CSU zou minister voor Economische Zaken worden met speciale bevoegdheden voor nieuwe technologie en Europa. Hij had gisteren al laten weten over zijn toekomstige rol te willen nadenken.

De premier van Beieren begon te twijfelen over zijn nieuwe functie nadat gisteren Franz Müntefering onverwachts aftrad als voorzitter van de SPD. Het is sindsdien niet meer duidelijk of Müntefering, zoals beoogd, vice-kanselier en minister voor Werkgelegenheid in een regering-Merkel zal worden. Stoiber kan goed met Müntefering overweg en zag in Müntefering een garantie dat de grote linkse SPD zijn kleine conservatieve CSU niet onder de voet zou lopen.

De grote coalitie van de christen-democratische CDU/CSU en de sociaal-democratische SPD moest juist stabiliteit ontlenen aan het feit dat de drie partijvoorzitters deel zouden uitmaken van het kabinet. Müntefering en Stoiber zijn Merkels belangrijkste gesprekspartner in de onderhandelingen over een regeerakkoord, die over twee weken afgerond zouden moeten zijn. In hoeverre Merkel nog op hen kan bouwen is onduidelijk.

Zowel SPD als CDU/CSU onderstreepte de wil om de onderhandelingen tot een goed einde te brengen, ondanks de nieuwe onzekerheden. De coalitiebesprekingen gingen gisteravond gewoon door. Ook Müntefering en Stoiber namen deel aan de gesprekken.

Müntefering leed gisterochtend in het bestuur van zijn partij een pijnlijke nederlaag toen zijn favoriete kandidaat voor het ambt van secretaris-generaal werd weggestemd. Müntefering wilde graag zijn rechterhand en voormalig campagnemanager Kajo Wasserhövel aan zijn zijde. Het bestuur koos daarentegen Andrea Nahles, een jonge vertegenwoordigster van de linkervleugel.

De secretaris-generaal in een Duitse partij vervult taken die in Nederland doorgaans de partijvoorzitter op zich neemt. Bij de benoeming doet het bestuur een voorstel, het laatste woord is aan een partijcongres.

Müntefering verbond onmiddellijk consequenties aan zijn nederlaag en maakte bekend zich op een partijcongres, half november, niet meer herkiesbaar te stellen. Kanshebbers voor zijn opvolging zijn Matthias Platzcek, die in Brandenburg als minister-president een grote coalitie aanvoert, en minister-president Kurt Beck van Rijnland-Palts.

Franz Müntefering werd in het voorjaar van 2004 SPD-voorzitter als opvolger van Gerhard Schröder. Hij moest Schröders hervormingen in de partij aan de man brengen toen Schröder zelf op steeds meer weerstand stuitte. Nadat de SPD onder zijn leiding een fraai verkiezingsresultaat boekte, leek Müntefering uit te groeien tot de nieuwe spil van de partij.

NIEUWSANALYSE: pagina 4