Journalist met een opdracht

Peter R. de Vries presenteerde vandaag het programma van zijn politieke partij. Hij is voor gratis openbaar vervoer, een DNA-bank met gegevens van iedereen, afschaffing van bijzondere scholen en voor een gekozen premier. Partijgenoten: ,,De enige in Nederland die een flink aantal stemmen zou kunnen trekken is Peter R. de Vries.''

Afgelopen zomer schreef Peter R. de Vries zijn `testimonium'. Zo noemt hij het stuk waarin hij uitlegt waarom hij politicus wil worden. De titel is `Omdat ik weet hoe ik vuur kan maken'. Het verhaal zelf is vooral een vergelijking. Nederland is `ons Schip van Staat' dat al jaren op de rotsen ligt, politici in Den Haag zijn kapiteins die bij alle verkiezingen zeggen dat de zeilen gehesen moeten worden maar daarna niets doen, en Peter R. de Vries is de stuurman aan de wal voor wie het nu tijd wordt om op de brug te gaan staan. Want bij hem, staat er aan het eind, is er `altijd land in zicht'.

Peter R. de Vries had het stuk geschreven omdat Bram Peper, oud-minister van Binnenlandse Zaken voor de PvdA, en Jan Nagel, een van de oprichters van Leefbaar Nederland, hem dat hadden gevraagd. Dat was tijdens een vergadering van de partij van De Vries. Ze wilden graag, zeiden ze, dat hij met hen ,,het gevoel deelde'' dat hem de politiek in dreef. Jan Nagel noemde het een ,,bloedgroep-bepaling''.

De partij van De Vries was in het voorjaar opgericht en er waren alleen nog maar een lijsttrekker, een secretaris/penningmeester (Jan Nagel), een voorzitter (oud-politiewoordvoerder Klaas Wilting) en twee adviseurs (Bram Peper en opinieonderzoeker Maurice de Hond). Peter R. de Vries had Jan Nagel, Bram Peper, Klaas Wilting en Maurice de Hond één keer gesproken in hotel Jan Tabak in Bussum, en daarna hadden ze een paar keer vergaderd in het huis van Jan Nagel in Hilversum.

Het testimonium vonden ze heel goed, zegt Peter R. de Vries. De e-mails die ze hem erover stuurden heeft hij bewaard. Het had hem nauwelijks tijd gekost om het stuk te schrijven, zegt hij ook. Een uurtje. ,,Het zit al zo lang in mijn hoofd.''

Vandaag presenteerde De Vries zijn partijprogramma. Hij is vóór de gekozen minister-president en de gekozen burgemeester, en tegen politieke benoemingen in de ambtelijke top van ministeries. De partij wil dat tweederde van alle kiesgerechtigden verkiezingen kan afdwingen, de ontwikkelingshulp moet worden verhoogd van 0,8 tot 1 procent van het bruto nationaal product, het openbaar vervoer moet gratis worden om het probleem van de files op te lossen, het bijzonder onderwijs moet worden afgeschaft om de `samenhang en integratie in de samenleving te bevorderen'.

Peter R. de Vries vindt ook dat er een sociale dienstplicht moet komen voor jongeren, op scholen moet minstens zes uur per week worden gesport, de partij wil dat er een databank komt met DNA-materiaal van elke burger en er moet een strenge reclassering worden ingevoerd met langdurig toezicht op ex-veroordeelden. Softdrugs kunnen worden gelegaliseerd, vindt De Vries. De vrijheid van meningsuiting mag niet verder worden beperkt om terrorisme te bestrijden.

In zijn testimonium schrijft De Vries: ,,Hoe kunnen de hedendaagse politici het met elkaar rijmen dat zij miljarden en miljarden uittrekken voor de strijd tegen terreur, maar er tegelijkertijd in berusten dat de grootste bedreiging van mensenlevens, honger en dorst, elke dag weer duizenden vrouwen, kinderen tot slachtoffer maakt, terwijl een kommetje rijst, schoon water en simpele medicijnen hen zouden kunnen redden? Waarom gebeurt dat niet? Waarom kijken politici de andere kant op? Waarom lopen er wel oliepijpleidingen over de hele wereld, maar geen waterleidingen?''

Jan Nagel, oud-partijbestuurder van de PvdA, richtte begin jaren negentig Leefbaar Hilversum op, en daarna Leefbaar Nederland, de partij die korte tijd Pim Fortuyn als lijsttrekker had en van 2002 tot 2003 twee zetels had in de Tweede Kamer. Vanaf het voorjaar van 2004 praatte Nagel met Bram Peper en Klaas Wilting over de burgemeestersverkiezingen die er misschien zouden komen. Bram Peper wilde de eerste gekozen burgemeester van Rotterdam worden, Klaas Wilting en Jan Nagel waren minder duidelijk over hun ambitie om burgemeester te worden van Almere en Hilversum. Nagel: ,,Wij zeiden alleen: `We overwegen het'.'' Opiniepeiler Maurice de Hond, een vriend van Nagel, vergaderde soms mee, zegt Wilting. ,,Om uit te leggen: hoe ligt het onderwerp bij de bevolking.'' Ze wilden een stichting gaan oprichten om burgemeesterskandidaten te begeleiden.

Jan Nagel zegt nu dat hij als enige van de vier al snel dacht dat die gekozen burgemeester er niet zou komen. ,,Ik was tegelijkertijd aan het kijken wat er politiek gebeurde. Ik zag met lede ogen aan hoe de LPF zich gedroeg, ik zag koppen opsteken die op de rechtervleugel thuishoorden. Er was zoveel onvrede, er was behoefte aan vernieuwing. En ik wilde zelf ook wel weer eens meedoen.''

Hij praatte erover met Maurice de Hond. Die zei: ,,De enige in Nederland die een flink aantal stemmen zou kunnen trekken is Peter R. de Vries.'' Jan Nagel zegt: ,,Ik ging Peter een beetje volgen. Hij had een rechts imago, maar uit zijn uitspraken in interviews kreeg ik een ander beeld.''

Jan Nagel stuurde een e-mail naar Peter R. de Vries. Op 14 februari van dit jaar hadden ze een afspraak op de redactie van het televisieprogramma van De Vries en twee weken later ontmoette De Vries de anderen – Wilting, Peper en De Hond – bij Jan Tabak. Meteen al op de vergadering daarna, in het huis van Nagel, ging het over de naam van de partij die ze wilden oprichten. Peter R. de Vries zei: ,,Ik heb er al één.'' Hij schreef op een papier: `Partij voor Rechtvaardigheid, Daadkracht en Vooruitgang' en liet het aan de anderen zien. PRDV waren zijn initialen. Jan Nagel vond het ,,een geweldige vondst''.

Een vriend van Peter R. de Vries, de multimedia-ondernemer Peter Schouten, is in de zomer op zoek gegaan naar sponsors – met het testimonium van De Vries in zijn tas. De bedoeling is dat er vijftig founding fathers komen die ieder 5.000 euro aan de partij geven. ,,We willen liever niet dat er een paar grote geldschieters zijn die de partij kunnen domineren'', zegt De Vries. ,,Zoals Ed Maas [vastgoedondernemer, red.] bij de LPF. Vijfduizend euro is te behappen voor iedereen met een gewoon bedrijf.''

Peter Rudolf de Vries (48) is het vierde kind uit een gezin van zes kinderen. Zijn ouders waren gereformeerd, ze stemden ARP. Zijn moeder stemde later CDA, zijn vader, directeur van de kruitfabriek in Muiden, VVD. Een dag na de dood van zijn vader hoorde Peter R. de Vries dat zijn vader tijdens de oorlog in een verzetsgroep had gezeten die mensen naar Engeland bracht. Tijdens zo'n actie was er iets misgegaan en zijn vader had één of meer Duitsers doodgeschoten. In Vrij Nederland zei De Vries vijf jaar geleden dat hij zich verward en bedrogen had gevoeld toen hij dat hoorde: ,,Verdomme, waarom wilde je dit geheim met je meenemen?''

Peter R. de Vries zegt dat zijn vijf broers en zussen hetzelfde rechtvaardigheidsgevoel hebben als hijzelf: ,,We hebben allemaal de drang om het voor anderen op te nemen. We zijn allemaal straight, recht voor zijn raap.'' Hij was wel de enige van de zes die zich heftig verzette tegen de gereformeerde opvoeding van zijn ouders. Hij wilde niet naar catechisatie, vanaf zijn achttiende ging hij niet meer naar de kerk.

Eind jaren zeventig werd hij misdaadverslaggever bij De Telegraaf. Hij was ook een paar jaar hoofdredacteur van het weekblad Aktueel en hij werkte bij het Algemeen Dagblad. Vanaf 1995 heeft hij zijn eigen programma bij SBS6: Peter R. de Vries, misdaadverslaggever.

Peter R. de Vries zegt dat hij al ,,een jaar of tien'' van plan is om politicus te worden. Niet omdat hij het een aantrekkelijk beroep vindt. De Vries heeft een afkeer van de politiek in Nederland. Hij vindt dat die ,,vertroebeld'' wordt door handjeklap, hypocrisie, opportunisme en nepotisme. ,,Ik heb één keer gestemd, meer dan twintig jaar geleden. D66 of DS70, dat weet ik niet meer precies.'' Maar als journalist heeft hij veel fout zien gaan, zegt hij, en daar was hij in de krant en op televisie kritisch over. Hij heeft bedacht hoe het dan wél moet. En hij kreeg e-mails en brieven van mensen: ,,Waarom ga jíj niet in de politiek?'' Dat was, zegt hij, de ,,katalysator''. ,,Anderen vinden dat ik dit moet doen.''

Hij zegt dat hij op een bepaalde manier heeft genoten van de tijd waarin Pim Fortuyn een eigen partij oprichtte en andere politici onzeker maakte. ,,Maar ik vond Fortuyn wispelturig, te rellerig. Ik ben zelf iemand die nadenkt over iets en dan iets vindt en daar dan bij blijft.''

In de tijd dat Jan Nagel hem een e-mail stuurde, had Peter R. de Vries al twee gesprekken gehad met oud-minister van Vreemdelingenzaken Hilbrand Nawijn, die zich had afgescheiden van de LPF en nu in de Tweede Kamer een eenmansfractie heeft. Peter R. de Vries vindt Nawijn ,,als mens sympathiek'', maar hij houdt niet van de ideeën van Nawijn. ,,Zijn contacten met De Winter (van het extreem-rechtse Vlaams Belang, red.) vind ik niet prettig.'' De Vries zegt ook dat D66 hem ,,zonder blikken of blozen'' hoog op de kandidatenlijst zou zetten als hij dat wil. Maar dat wil hij niet. ,,Ik vind dat D66 zich ongeloofwaardig maakt in dit kabinet.''

Peter R. de Vries had al eens eerder een gesprek gehad met Jan Nagel, in de tijd dat Nagel nog voor de VARA werkte. Jan Nagel wilde hem bij de VARA hebben, zegt De Vries. ,,Maar hij kon mij niet betalen.'' De Vries kende Klaas Wilting uit de tijd dat Wilting woordvoerder was van de politie in Amsterdam. Bram Peper kende hij ook al. Hij had hem een brief geschreven toen er onderzoek werd gedaan naar mogelijke fraude die Peper zou hebben gepleegd als burgemeester van Rotterdam, de `bonnetjesaffaire'. En ze waren allebei op het afscheidsfeest en de begrafenis van Theo van Gogh. Peter R. de Vries noemt Bram Peper ,,erudiet'', hij vindt hem een man met een scherp verstand en politiek inzicht. ,,Het is heel prettig als Bram bij de vergaderingen is.''

Aan het begin van de zomer zegt De Vries in een gesprek over zijn partij dat hij Peper, die nog lid is van de PvdA, voorlopig alleen ziet als iemand die wel eens meepraat. In een later gesprek vertelt hij dat hij Peper heeft gevraagd om zijn running mate te worden. ,,Als mensen met de kritiek komen dat ik geen ervaring heb in Den Haag, kan ik zeggen: `Ik ben de vernieuwing, en naast mij zit de ervaring'.''

Maar Bram Peper wil niet. Of: nog niet. Van Peter R. de Vries mag hij later ook nog beslissen dat hij gaat meedoen.

Het was Peper die tijdens een vergadering zei dat de Partij voor Rechtvaardigheid, Daadkracht en Vooruitgang succesvol zou kunnen zijn. Maar alleen als VVD-prominent Hans Wiegel geen lijsttrekker zou worden van de VVD. De Vries denkt dat nu zelf ook. ,,Als de VVD erin slaagt Wiegel binnenboord te krijgen, zal dat het politieke landschap totaal veranderen.''

Peter R. de Vries zegt dat Maurice de Hond er niet meer bij was op de laatste vergaderingen van de partij vóór de presentatie van het programma. De Hond wil niet bij de partij horen, hij vindt dat hij dan geen onafhankelijk onderzoek meer kan doen. In de zomer heeft hij de PRDV nog wel geholpen. Hij liet zijn bureau peilen hoe de bevolking dacht over ideeën voor het partijprogramma, bijvoorbeeld de afschaffing van het bijzonder onderwijs. ,,Dat deed hij soms ook op eigen initiatief'', zegt Peter R. de Vries.

Tijdens een vergadering waar Maurice de Hond bij was, werd bedacht hoe Peter R. de Vries er al vóór de volgende Tweede-Kamerverkiezingen bijna zeker van zou kunnen zijn dat hij veel zetels krijgt. Want als hij minder dan tien zetels zou halen, blijft hij liever journalist. En eigenlijk wil hij er ten minste twintig. Ze bedachten dat de bevolking het mag zeggen: moet Peter R. de Vries naar Den Haag of niet? De Vries: ,,Het gaat er niet om of ze op mij zullen stemmen. Het gaat er alleen om of ze het belangrijk vinden dat ik de politiek in ga.''

Het onderzoeksbureau Nipo zal nagaan hoe de Nederlanders daarover denken. Als 41 procent van de ondervraagden het een goed idee vindt – de helft van de opkomst bij de vorige Kamerverkiezingen plus één – wordt Peter R. de Vries politicus. En anders niet.

De deadline voor de peilingen is 16 december.