Nationale actie is reactie

Albert Verlinde is kritisch over de recente nationale geldinzamelactie

Hoe kritisch mag je zijn over een goedbedoelde nationale televisieactie die Pakistanen in nood wil helpen? Nederland stond afgelopen woensdag immers niet bepaald te trillen van opwinding, om maar even in aardbevingtermen te blijven. Leverde de Tsunami een stortvloed aan geld en middelen op, de aardbeving in Pakistan deed het altijd goedgeefse Nederland nauwelijks op zijn grondvesten schudden.

De actie werd een trieste bedoening. Vakmensen als Maartje van Weegen, Mart Smeets en Anita Witzier deden hun uiterste best de onderste euro uit onze knip te praten maar het mocht niet baten. Nederland keek niet massaal (een miljoen kijkers is schamel) en belangrijker: het land gaf niet massaal. Dat leverde sparteltelevisie op. Anita Witzier juichte al als iemand bekend maakte over drie weken een benefietconcert voor Pakistan te organiseren (waarvoor alleen nog wat artiesten gezocht werden), Mart Smeets gaf miljoenenbedrijven voor het luttele bedrag van 1.000 euro de kans ongegeneerd reclame voor zichzelf te maken en Moeder Maartje zakte steeds verder weg in het trieste besef dat ze een actie aan elkaar praatte die flopte. Tijdens een verkeerde schakeling hoorde ik haar zelfs zeggen, nadat ze blijkbaar te horen gekregen had dat het geen storm liep op de telefooncentrale: ,,Jongens we moeten ook meer beelden laten zien.'' Een pijnlijk maar onthullend foutje in de regie.

Had de blamage voorkomen kunnen worden? Ik denk het eerlijk gezegd wel. We moeten zuiniger worden op het predikaat Nationale Actie. Nationaal is namelijk niet alleen dat er nationaal gewerkt wordt, maar vooral dat het initiatief nationaal gedragen wordt, en dat was hier niet het geval. Deze nationale actie werd ons land door de strot geduwd en dat leverde een Nationale Reactie op. Het publiek negeerde het goedbedoelde initiatief.

Zelf had ik het er ook moeilijk mee, want hoe gaan die dingen? Na een fikse lobby door de Samenwerkende Hulporganisaties besluiten de omroepdirecteuren om een actie te organiseren. De commerciële omroepen, die hun publiek beter kennen, voelen nattigheid en besluiten de show niet uit te zenden maar spreken af in hun nieuwsrubrieken aandacht voor de actie te vragen. En dat vind ik al een bedenkelijke afspraak. Iedereen die de actie wil ondersteunen moet dat zeker doen, het doel is belangrijk genoeg. Maar de journalistieke onafhankelijkheid van nieuwsrubrieken komt in het geding als je verplicht aandacht aan een onderwerp moet besteden.

Omdat ik als reactie op zo'n besluit een heel dwars gevoel van binnen krijg ging ik in RTL Boulevard behoorlijk los op de actie. Hij was niet origineel, niet geïnspireerd en al helemaal niet inspirerend en dat mag je toch welverwachten bij een evenement waarbij ons geld uit de zak geklopt wordt.

Ja, zullen de helpers zeggen; maar er is toch ruim 21 miljoen euro opgehaald. Inderdaad en dat is mooi voor Pakistan, maar zeker de helft van dat bedrag was er ook geweest zonder de actie. De overheid schonk 7 miljoen, de protestantse kerk 1 miljoen, verschillende grote steden gaven 1 euro per inwoner wat ook al goed is voor twee miljoen en zo kwam er na fiks wat achter de schermen gelobby en gebel 12 miljoen op tafel en werd het in plaats van de actie `Laat Pakistan niet in de kou staan' `laat de Samenwerkende Hulporganisaties niet in de kou staan'. De woensdagavond stond mijn inziens meer in het teken van het redden van gezichtsverlies voor deze clubs dan van het redden van mensenlevens in Pakistan.

Dat gezicht is net gered maar de devaluatie van de Nationale Actie is een feit. Begin dit jaar stond het fenomeen op grote hoogte en nu is het ineens een beschadigd brekebeentje. Een hoge prijs voor een actie die er hoe dan ook moest komen.