Kleine draak

Operatie Grote Draak stokt een beetje. Het was een project van de Chinees-Maleisische zakenman Dato Tan met de bedoeling dat China in 2010 de schaakwereld zou domineren. Tan bedacht het in 1975 en de eerste tientallen jaren leek China goed op weg, zodat de Chinese bondscoach Liu Wenzhe in 1991 op goede gronden kon schrijven: ,,Het Chinese fenomeen komt er aan door bergen te verzetten en zeeën terug te zwiepen.''

Vijf jaar voor de geplande doorbraak van 2010 valt het toch wat tegen. In het vrouwenschaak, waar de Chinese overheersing leek te beginnen, is de wereldkampioene een Bulgaarse en bij de top-20 staan 5 Chinese vrouwen, wat lang niet slecht is, maar ook niet overweldigend. In het mannenschaak bleef de Chinese overheersing uit en die zal ook niet snel komen, want bij de top-20 van de junioren staan slechts twee Chinezen.

Een van hen is Bu Xiangzhi, zes jaar geleden de jongste grootmeester aller tijden. Je kunt niet zeggen dat hij sindsdien in de vergetelheid is weggezakt, maar spectaculaire daden heeft hij ook niet verricht.

In het begin van deze maand viel Bu op door een merkwaardige overwinning op Vasili Ivantsjoek in het toernooi in Stepanakert, de hoofdstad van Nagorno Karabach. In een lopereindspelletje stond Ivantsjoek met een pion meer waarschijnlijk gewonnen. In grote tijdnood was hij niet, want er werd met de Fischerklok gespeeld, zodat hij minstens 30 seconden had om een willekeurige normale zet te doen. Hij vergat gewoon dat hij moest spelen en overschreed de tijd, echt iets voor de verstrooide schaakprofessor Ivantsjoek.

Een paar ronden later moest Bu terug naar China omdat een familielid ernstig ziek was. De Chinese schaakautoriteiten, die hem toestemming hadden gegeven om zich uit het toernooi terug te trekken, stuurden een bloemrijke excuusbrief aan de toernooiorganisatoren waarin zij nadrukkelijk wezen op de goede relaties tussen China en Nagorno Karabach. Zo leek het of de Chinese schaakbond partij koos in een heikel Europees conflict, want Nagorno Karabach is een provincie van Azerbaidzjan die zich onder bescherming van het Armeense leger tot een zelfstandige staat heeft uitgeroepen.

Bu Xiangzhi (19 jaar) staat 70ste op de wereldranglijst en hij heeft een mooie aanvallende stijl. Ook al had Operatie Grote Draak misschien meer van hem verwacht, hij hoeft zich beslist niet te schamen.

De volgende partij werd in juni in de Chinese stad Xiapu gespeeld in de wedstrijd om de Torch Real Estate Cup. De finale van de Chinese clubcompetitie, zouden wij zeggen. Onder de deelnemende teams waren clubs met moderne namen zoals Shanghai Construction, Heilongjiang Pharmaceuticals en Wuxi Real Estate, maar ook – zo stel ik het me tenminste voor – het goede oude Beijing Patriots. In overeenstemming met de algemene lijn van deze rubriek speelt Bu hier de openingsvariant die bekend staat als de Chinese Draak. Begin vorig jaar schreef ik hier ook al eens over deze variant, die op een terrein dat al vrijwel helemaal omgeploegd leek opeens allerlei nieuwe mogelijkheden schept, maar ik verwachtte toen dat de Chinese Draak maar een kort leven zou hebben. Die verwachting kwam tot nu toe niet uit. Chen Fan-Bu Xiangzhi, Xiapu 2005

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 g6 6. Le3 Lg7 7. f3 Pc6 8. Dd2 0 0 9. 0 0 0 Ld7 10. Lc4 Tb8 Met zwarts laatste zet ontstaat de Chinese Draak. De bedoeling is duidelijk: zo snel mogelijk b7-b5, soms als een pionoffer. 11. Pb3 Een zeldzame en vrij krachteloze zet. Iedereen doet 11. Lb3 of 11. h4. 11...Pa5 12. Le2 Hij had beter aan de noodrem kunnen trekken door op een eindspel aan te sturen met 12. Pxa5 Dxa5 13. Pd5 12...b5 13. Lxa7 Na twee slappe zetten is hij nu opeens ambitieus en pakt hij een pion, waardoor zwart nog een aanvalslijn krijgt. 13...Ta8 14. Ld4 Pc4 15. De1 Dc7 16. Kb1 Hierna slaat zwart hard toe, maar een goede verdediging valt moeilijk aan te geven. 16...e5 17. Lf2

jmMmMdlm

mMeimgcg

MmMaMbgm

mgmMaMmM

MmhmGmMm

mHBMmGmM

GAGmICGA

mLmJEMmJ

17...Pxb2 18. Kxb2 b4 Wits paard kan niet goed weg. Na 18. Pd5 Txa2+ 19. Kxa2 Dxc2+ gaat wit mat en 18. Pb5 Lxb5 19. Td2 (na 19. Lxb5 zou hij weer mat gaan) is ook geen pretje voor hem. 19. Td3 d5 20. exd5 Ook na 20. Lc5 bxc3+ 21. Dxc3 Tfb8 zou zwart een winnende aanval hebben. 20...e4 Nu doet zwarts Lg7 weer aan de aanval mee, met vernietigende kracht. 21. d6 Dc6 22. Pd4 Dc4 23. Pa4 exd3 24. Lxd3 Dd5 Wit gaf op.