Gezinsleven heeft niets met instituut huwelijk te maken 1

Het artikel van James Q. Wilson had mijns inziens in zijn huidige vorm nooit geplaatst mogen worden in NRC Handelsblad (22 oktober). Door de resultaten van zijn `onderzoek' op deze manier te presenteren, vormt het artikel van Wilson een regelrechte schande voor de wetenschap, en is daarmee een hoogleraar onwaardig. Een krant die de slijpsteen voor de geest tracht te zijn en tegelijkertijd wetenschap een belangrijke plaats toedicht, mag wel iets kritischer zijn als het gaat om de geldigheid van in de krant geplaatste gevolgtrekkingen.

Het begint al bij de kop en in de inleiding, waarin wordt gesuggereerd dat trouwen gunstig is voor de kwantiteit en kwaliteit van je leven, en ook nog eens goed is voor de samenleving als geheel. De uitspraak is puur gebaseerd op het vergelijken van allerlei gegevens van getrouwde en ongetrouwde mensen. De data spreken waarschijnlijk voor zich en zijn niet tegen te spreken: getrouwden hebben naar alle waarschijnlijkheid inderdaad een gelukkiger leven. Echter, dat wil helemaal nog niet zeggen dat trouwen ook daadwerkelijk bevorderlijk is voor een individueel geval, of zelf maar voor een meerderheid van de mensen die nu niet trouwt.

Wilson vergeet in te gaan op onderliggende maatschappelijke processen die een verandering veroorzaken in de samenleving maar ook in de voorkeuren en karakters van de mensen in die samenleving. Door toenemende individualisering, afname van sociale afhankelijkheid, en rationalisering van maatschappelijke en individuele keuzeprocessen is de daadwerkelijke behoefte en sociale druk om te trouwen gewoonweg minder. Gevolg is dat het instituut huwelijk verliest aan waarde en betekenis.

Karakters worden volgens Wilson voornamelijk gevormd door het gezinsleven en het huwelijk. Ik zou echter eerder zeggen dat het karakter gevormd wordt door je gehele sociale omgeving, inclusief de rest van de samenleving, en nu juist deze verbintenis weet Wilson in zijn artikel niet naar voren te brengen. Hiermee wordt slechts een gedeeltelijke weergave van de werkelijkheid gepresenteerd.

Sociale interacties veranderen gedeeltelijk, maar blijven ook hetzelfde: nog steeds is het gezinsleven van belang. Dat heeft echter niets met het instituut huwelijk te maken. Dat is voornamelijk een eenvoudige uiting van onze sociale processen, geen instrument om dwangmatig terug te keren naar de jaren '50.