Als je niet meezingt in het koor van onheilsprofeten

Hoe vaak is de spanning dit jaar ook alweer gestegen? Eerst zou de bom barsten in januari. Daar waren de meeste collega's in het buitenland het over eens. Toen dat niet gebeurde, werd geroepen dat de burgeroorlog toch echt in februari zou uitbreken. Jonge diplomaten sloten onderling weddenschappen af. Honderd dollar voor degene die de datum van het nakende bloedbad wist te raden. Leuk gespreksonderwerp ook op feestjes: hoe gevaarlijk is De Situatie? ,,Wanneer denk jij dat de Ivorianen elkaar in de pan gaan hakken?'' Februari, maart en april gingen voorbij zonder noemenswaardige gebeurtenissen. Mei en juni brachten inderdaad een moordpartij tussen rivaliserende stammen, maar niet het grootscheepse conflict dat diplomaten, journalisten en mensenrechtenorganisaties steeds hadden voorspeld.

Afgelopen zomer scherpten de buitenlandse persbureaus de pennen. IJverig kondigden ze de kleinste voortekenen van de naderende apocalyps aan. De berichten werden opgediend met smakelijke quotes van bange blanken. Een mysterieuze aanval op een politiebureau? De spanning stijgt. De president houdt een boze toespraak? De spanning stijgt.

De berichtgeving werd aandachtig gevolgd door de veiligheidsbedrijven die in Abidjan zijn neergestreken om in noodsituaties voor grof geld de laatste buitenlanders te evacueren. Bij de minste of geringste schietpartij gingen alle alarmbellen af. Werknemers van grote buitenlandse bedrijven moesten verplicht in een hotel gaan zitten om de storm af te wachten die nooit kwam. Een vriendin werd zo gek van de paniektelefoontjes dat ze mij ging opbellen als haar voor de zoveelste keer was verboden haar huis te verlaten. Vertwijfeld vroeg ze dan of ze niet stiekem naar de supermarkt kon. Ze had zojuist nog uit het raam gekeken. Er leek toch echt niets aan de hand.

Inmiddels is het bijna november. Eind oktober hadden in Ivoorkust presidentsverkiezingen moeten plaatshebben. Maar de rebellen weigeren te ontwapenen. Het land is verdeeld en president Gbagbo blijft gewoon zitten. De oppositie eist dat hij vertrekt. Opnieuw wordt de ondergang van Ivoorkust voorspeld.

Dit weekeinde zitten de doorgaans noodlijdende hotels dan ook helemaal vol. Tientallen Franse en Amerikaanse verslaggevers zijn naar Abidjan afgereisd om de gewelddadigheden van de volgende week te verslaan. Afgaand op wat de collega's de afgelopen weken hebben geschreven, gaat het zeker mis. Het ergste moet nog komen, bezwoor het Franse weekblad Paris Match vorige maand in een onheilspellende reportage die zich vooral baseerde op geruchten en jawel, smeuïge citaten van bange blanken.

Mijn collega van het gerenommeerde Britse persbureau Reuters kan er ook wat van. Hij kwam een jaar geleden naar Ivoorkust. Reuters had hem een gouden kans geboden als freelancer. Weinig media hebben geld over voor een correspondent in het Franstalige deel van West Afrika. De zeldzame journalisten die het aandurven zich hier te vestigen, zijn meestal jong en onderbetaald. En wie jong en onderbetaald is, moet zich waarmaken. Zodoende meldde de collega van Reuters begin deze week maar weer eens dat de spanning aan het oplopen was. Mensen sloegen massaal etenswaren in, zodat ze de komende dagen thuis konden blijven, wist hij. Dergelijke berichten zijn bovendien interessant voor de financiële markt, die Ivoorkust in de gaten houdt omdat het 's werelds grootste cacaoproducent is. Een market-moving story, een verhaal waarop de financiële markt reageert.

Ik had zijn bericht nog niet gelezen of de telefoon ging. Een van mijn opdrachtgevers wilde ook een de-spanning-stijgt-verhaal. Knarsentandend zette ik me aan het werk. Een rondje bellen leverde niets op. De cassières in de lokale supermarkt hingen slaperig over hun gesloten kassa's. Maar je bent niet geloofwaardig als je de berichten van een prestigieus persagentschap weerspreekt. Waarschuwde een gezaghebbende denktank laatst niet dat de kapmessen binnenkort tevoorschijn worden gehaald?

Na moeizaam overleg werd tot een genuanceerd verhaal besloten. Een handjevol relativerende opmerkingen bleef staan, maar de meeste nuances werden er door de eindredactie vakkundig uitgesneden. Ivoorkust staat immers op de rand van de afgrond. En je telt niet mee als je niet meezingt in het koor van onheilsprofeten.

Mocht het misgaan, dan kan je achteraf altijd zeggen dat je gelijk had. En als de rust terugkeert, en de landelijke politiek zijn trage en ondoorzichtige loop hervat, is iedereen dat ingewikkelde land alweer vergeten op dat continent dat toch allang is opgegeven als hopeloos.