Adequaat

Gesteld je bent geboren in een Afrikaans land waar het onherstelbaar niet pluis is. Maar je hebt geluk, met hulp van familie en vrienden weet je tussen alle klippen door te zeilen. Je bent een jaar of twintig geworden, je wilt weg, en je ontmoet een mensensmokkelaar. Tegen betaling van een paar duizend dollar of euro word je met een paar onwaarschijnlijke middelen van vervoer in het ruim van een vrachtschip, rijnaak, container naar het land van belofte gebracht. Nederland! Vrienden van de smokkelaar zetten je aan het werk en steken driekwart van jouw loon in hun zak. Maar je houdt vol. Misschien wel een jaar.

Je leert de nieuwe taal, je weet al wie Marco van Basten en John de Mol zijn, eindelijk breekt de zon door, je begint je voorzichtigheid te verliezen. En dan: controle! Dat gaat zomaar niet, zegt de ambtenaar, en dan laat hij weten wat het kost om hier binnen te komen, net als de veldwachter die destijds het Bio Vacantieoord tegen minder bedeelde indringertjes beschermde. Je wordt gearresteerd, krijgt een eerlijk proces want je bent hier in een rechtsstaat.

Je verliest, je moet terug naar Afrika, maar omdat er nog wat vertraging is, word je op Schiphol in een speciale gevangenis opgesloten. Daar ben je in de nacht van woensdag op donderdag in je cel levend geroosterd. En dan zegt een minister: `De bewaking heeft adequaat gehandeld.' Dat wil volgens de Grote Van Dale zeggen: `geschikt voor het beoogde doel.'

Ik neem voetstoots aan dat de bewakers alles hebben gedaan om die elf mensen nog bijtijds uit hun cel te halen en dat ze hun laatste wanhoopskreten nooit zullen vergeten. Het zou me niet verbazen als ze psychiatrisch moeten worden opgevangen en na een adequate behandeling ander werk zoeken. Ik heb met die mensen te doen, ze zijn, zij het in aanzienlijk mindere mate, ook slachtoffers. Maar laten we bij de hoofdzaak blijven.

Iemand die in een cel wordt opgesloten, verliest de verantwoordelijkheid over zichzelf. Alles waarmee hij anderen of zichzelf kwaad kan doen, wordt hem afgenomen, tot en met zijn broekriem en zijn schoenveters. Hij wordt gecontroleerd en verzorgd als een dreumes in de box. Het enige wat hem overblijft, is weigeren te eten. Dat komt voor. Hongerstaking is zijn laatste vorm van zelfbeschikking.

Dit brengt met zich mee dat de `ouders' van de gevangene op alles moeten zijn voorbereid, ook of zelfs vooral op brand. Voorzover we het nu weten, is dit cellencomplex op Schiphol met enige haast inelkaar gezet. In deze tijd van opperste electronische voorzieningen was het de bouwers nog niet gelukt, een centrale ontgrendeling van alle cellen aan te brengen. Wie wel eens een grote brand heeft meegemaakt, weet dat paniek een van de eerste gevolgen is. Bij adequate brandbestrijding hoort adequate paniekbestrijding. De hel van paniek in dit complex vol uitgeprocedeerde asielzoekers en bolletjesslikkers is onvoorstelbaar.

Net als na de rampen in Volendam en Enschede komt er natuurlijk een commissie die een onafhankelijk onderzoek zal doen, niet rustend voor de onderste steen boven is, en dan komen de vernietigende conclusies, vergezeld van de beste raadgevingen. De moderne Nederlandse ramp heeft zijn eigen terminologie. Door Enschede en Volendam werd het duidelijk in welke mate je, zonder daarvan het geringste besef te hebben, overgeleverd kunt zijn aan domoren, luiaards en sloddervossen, tot verminking en dood erop volgen. De heer Oosting, voorzitter van de commissie die Enschede heeft onderzocht, vond dat Nederland dringend behoefte had een een culturele revolutie. Mij dunkt, dringender dan ooit.

Maar nu kom ik terug op de opmerking van minister Verdonk. Ik neem aan dat zij een politica van de bovenste plank is, zoals minister Donner en minister Van der Hoeven iets van de bovenste plank zullen zijn, en premier Balkenende ook. Ze staan op de bres voor het vaderland, ze zijn vervuld van de beste bedoelingen. Maar op een of andere manier lukt het niet. Hun stem, hun woordkeus, hun zinsbouw, hun mimiek, hun gedachtenwereld, het komt allemaal uit een Nederland dat al 65 jaar niet meer bestaat. Je zegt niet dat de bewaking adequaat heeft gehandeld als elf gevangenen gestikt of verkoold uit hun cellen worden gehaald. Zelfs niet als de cipiers met rookvergiftiging en verbrande handen in Beverwijk liggen. Ga daar op bezoek. Maar er zijn andere dingen die voor gaan. De mensen wier illusies over Nederland onder verantwoordelijkheid van onze overheid met hun dood is geëindigd. Dat is het onbeschrijfelijk schandaal.

Van harte hoop ik, dat de voortvluchtige uitgeprocedeerden (wat een taal!) een adequaat onderduikadres hebben gevonden.