Kurban Said

In zijn bespreking van de biografie Een reiziger uit de Orient van Tom Reiss schrijft Paul Scheffer dat deze Amerikaanse journalist het geheim van de identiteit van Kurban Said, auteur van Ali und Nino (1937), heeft ontrafeld. In werkelijkheid had Jenia Graman, een Duitse vrouw die het boek na de Tweede Wereldoorlog herontdekte en later in het Engels vertaalde, reeds na de publicatie van deze vertaling (1970) reacties ontvangen, waaruit bleek dat Said zich ook van het pseudoniem Essad Bey bediende en eigenlijk Lev Nussimbaum heette.

Nadere bewijzen werden verzameld door dr. H. IJsselstein Mulder, destijds schrijvende onder de naam Hans Mulder, die hier in 1991 een uitvoerig artikel aan wijdde in het Het Oog in 't Zeil. Daarin beschreef hij treffende overeenkomsten tussen het typoscript van een tweede roman van Kurban Said (Das Mädchen vom Goldenen Horn) en enkele van Essad Bey afkomstige brieven. Hiervan was Reiss, die pas in 1998 in het geval geïnteresseerd raakte en de biografie in 2005 voltooide, op de hoogte.

Immers: eind 1998 kwam Reiss, toen hij op zijn speurtochten Nederland aandeed, via uitgeverij De Harmonie in contact met Mulder, die hij in Utrecht bezocht heeft en van wie hij kopieën van de genoemde bewijsstukken meekreeg. In zijn boek zwijgt hij er echter over. Onder tientallen namen van geraadpleegde personen en uitgebreide literatuurverwijzingen vindt men hierover geen woord. Bij uitgeverij De Bezige Bij is dit sinds 2001 bekend.