Illegalen in gevaar / Gerectificeerd

De omstandigheden van de gruwelijke brand in de gevangenis bij Schiphol in de nacht van woensdag op donderdag, waarbij elf opgesloten illegalen omkwamen, wijzen op een nonchalante behandeling van vreemdelingen. Het gaat om een moeilijke categorie delinquenten, die soms geen westerse taal spreken, soms wanhopig of depressief zijn, ook wel zonder reden alarm slaan, een enkele keer zelfs brand stichten en daarbij iedereen in gevaar brengen. Dergelijke moeilijke tijdelijke gevangenen vereisen veel expertise van bewakers. In de gevangenis op Schiphol lijkt daarvan geen sprake te zijn. Meer dan de helft van de bewaking is uitbesteed. De gevangenis zelf is in 2002 haastig gebouwd om drugskoeriers vast te zetten en is later uitgebreid voor illegalen. Die horen bij de overheid in veilige handen te zijn.

Lang niet iedereen die dat wil, kan in Nederland wonen. Het is onmogelijk om alle arriverende vreemdelingen gastvrijheid, werk en de garanties van de verzorgingsstaat aan te bieden. Mensen die hier toch verblijven, hoewel ze zonder de juiste papieren of zonder geldige asielaanvraag het land binnen zijn gekomen, moeten het land verlaten. Als ze niet weg willen, komen ze soms in de cel terecht, zodat ze het land kunnen worden uitgezet. Zij verdienen een humane behandeling, temeer omdat het geen misdrijf is om hier te willen wonen. Illegalen horen per definitie niet in Nederland thuis, maar verdienen een humane, zorgvuldige en rechtsstatelijke behandeling als zij zijn opgepakt. Dat geldt natuurlijk ook voor buitenlandse delinquenten zoals drugskoeriers.

Er is alle reden om de brandveiligheid van de gevangenis, de kwaliteit van het personeel en de hulpverlening bij de brand zelf grondig te onderzoeken. De minister van Justitie Donner (CDA) en zijn collega van Vreemdelingenzaken Verdonk (VVD) waren dus voorbarig met hun conclusies tijdens een persconferentie dat het personeel `zo snel mogelijk' (Donner) of alle `betrokkenen medewerkers' `adequaat' (Verdonk) hadden gehandeld. Die vragen moeten juist nog worden onderzocht en van de fouten moet worden geleerd. Dat kan levens sparen.

De Tweede Kamer zag deze brand terecht als een ernstige zaak en reageerde alert door minister Donner in een spoeddebat om opheldering te vragen. Donner is politiek verantwoordelijk. Het debat was geen irrelevant politiek spelletje na de brand. Met name de coalitiepartij D66 en de oppositiepartij Groenlinks stelden dus terecht – zij het voorzichtig – de schuldvraag voor de gevangenisbrand in het Kamerdebat aan de orde. Als de medewerkers volgens Verdonk `adequaat' hebben gehandeld, dan deugen de instructies waarschijnlijk niet. Donner distantieerde zich tijdens het debat van deze opmerking van zijn collega Verdonk. Dat maakte geen sterke indruk, want hij is een fervent voorstander van de eenheid van het kabinetsbeleid.

Er is een ernstig ongeluk gebeurd voor elf illegalen en hun familie, voor andere gevangenen en voor het getroffen gevangenispersoneel. De Kamer heeft nu een aantal belangrijke vragen gesteld over de oorzaken. Het is van belang dat daarover op korte termijn helderheid komt. Het grote aantal verschillende onderzoeken naar de toedracht van de brand dat nu op stapel staat, lijkt daarvoor overigens geen garantie. Het is dus van groot belang dat de Kamer haar kritische rol volhoudt. Illegalen zijn mensen en over hun veiligheid mag niet worden gemarchandeerd.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het hoofdartikel Illegalen in gevaar (28 oktober, pagina 7) over de brand in het cellencomplex op Schiphol wordt voor illegalen ten onrechte de term `delinquenten' gebruikt. Dat had `gevangenen' moeten zijn. In het commentaar werd gesteld dat het geen misdrijf is om in Nederland te willen wonen.