Hoe een zalm een haas vangt

Zou het dan toch? Vlak voor prinsjesdag publiceerde het Centraal Planbureau (CPB) traditiegetrouw zijn economische ramingen, dit keer voor 2005 en 2006. De uitkomst was een nogal magere economische groei van 0,5 procent dit jaar, en een buitengewoon voorspoedige groei van 2,5 procent volgend jaar.

Menig econoom trok bij de prognose voor 2006 een wenkbrauw op: de rijksbegroting die op prinsjesdag werd gepresenteerd bleek gefundeerd op een onwaarschijnlijk sterke rugwind. Voor de Tilburgse hoogleraar Eijffinger, die lid is van de Raad van Economische Adviseurs van de Tweede Kamer, was het zelfs reden te suggereren dat de prognose om politieke redenen was opgeschroefd.

Nu is het zomers ramen van de economische groei voor het daaropvolgende jaar eigenlijk ondoenlijk: er zijn gewoon te veel onbekende variabelen. Maar een begroting kan moeilijk zonder. Sinds de derde dinsdag in september sijpelt het gunstige economische nieuws binnen. De consumentenbestedingen raken langzaam uit het slop, het consumentenvertrouwen is iets minder negatief geworden. En het bedrijfsleven is het meest optimistisch in bijna vijf jaar. Dat geldt ook voor de meeste andere eurolanden, vooral Duitsland.

Minister Zalm van Financiën zei vorige week in het televisieprogramma Barend & Van Dorp dat de economische groei dit jaar best wel eens 1 procent zou kunnen bedragen, in plaats van de 0,5 procent van het CPB. Die voorspelling is niet zo gewaagd als hij lijkt. Gezien het verloop van de economische groei over de eerste twee kwartalen, mag de groei van kwartaal op kwartaal in de rest van dit jaar nul zijn, om de prognose van 0,5 procent voor heel 2005 al uit te laten komen. Als de economie heel bescheiden opveert, is de 1 procent voor 2005 al binnen.

Pikant is dat dit, via een overloopeffect, grote gevolgen heeft voor 2006. Stel dat de groei dit jaar inderdaad naar 1 procent versnelt. Een mathematisch effect zorgt er dan voor dat een bescheiden groeiprognose van bijvoorbeeld 1,8 procent voor 2006 vanzelf wordt opgetild naar de 2,5 procent die het CPB voorziet. Hoe een koe een haas vangt.

Voorwaarde is natuurlijk wel dat de vaart er dit jaar in blijft. De statistieken zijn tot nu toe nogal onstuimig. Het jaar begon met een plotselinge krimp, die werd gevolgd door een onwaarschijnlijk forse expansie in het tweede kwartaal. Over krap drie weken komt het eerste cijfer over het derde kwartaal. Als dat meevalt heeft Zalm zijn gelijk voor 2005 al zo goed als binnen. En kunnen ze zich bij het CPB al langzamerhand verheugen op post uit Tilburg.