Geld van honderden bedrijven ging naar Saddam Hussein

Honderden bedrijven uit met name Rusland, Frankrijk en China hebben 1,8 miljard dollar (1,5 miljard euro) aan smeergeld betaald aan Saddam Hussein in ruil voor olie en de afzet van humanitaire hulpgoederen. Ook het Nederlandse ingenieursbureau Saybolt deed hieraan mee.

Dat constateert de onafhankelijke commissie onder leiding van de Amerikaanse voormalige centrale bankier Paul Volcker, die onderzoek deed naar de misstanden rondom het olie-voor-voedselprogramma van de Verenigde Naties.

Met dit programma van de VN, dat liep van 1997 tot 2003, verkocht Irak voor in totaal 64 miljard dollar aan ruwe olie aan 248 ondernemingen en kocht het voor in totaal 34,5 miljard dollar aan humanitaire goederen van 3.614 ondernemingen, waaronder voedsel en medicijnen. De commissie noemt het programma in haar rapport een ,,pact met de duivel''.

In haar vijfde, afsluitende rapport, dat gisteren is gepubliceerd, constateert de commissie onwettige toeslagen voor in totaal 1,6 miljard dollar aan Irak door 2.253 ondernemingen die humanitaire goederen leverden.

Irak betaalde in het kader van het VN-programma deze humanitaire goederen uit de opbrengst van de verkoop van ruwe olie. En de commissie constateert smeergeld van in totaal 229 miljoen dollar door 139 ondernemingen in ruil voor méér ruwe olie dan waarvoor de VN toestemming had verleend. De commissie beklemtoont overigens dat deze illegale betalingen niet noodzakelijkerwijs in opdracht van de betrokken ondernemingen gebeurden of dat zij ervan wisten.

Het in Vlaardingen gevestigde Saybolt, dat inspecties in Irak uitvoerde, wordt door de commissie-Volcker van omkoperij en partijdigheid beschuldigd. Saybolt spreekt de beschuldingen tegen. Volgens de commissie heeft een werknemer van Saybolt zich laten omkopen en meer olie verkocht dan door de VN was toegestaan.Ook zou een directeur van Saybolt bij de toenmalige Iraakse olieminister een klant van Saybolt hebben aanbevolen. Het ging om de Nederlandse oliemaatschappij Petroplus in Rotterdam. Dat had Saybolt als onpartijdige inspecteur niet mogen doen. [Vervolg IRAK: pagina 11]

IRAK

Saybolt ontkent beschuldigingen

[Vervolg van pagina 1] Via zijn advocaat laat Saybolt aan de commissie weten dat het eerste vergrijp door Saybolt zelf is ontdekt en het de misstand zelf bij de VN heeft gemeld. De beschuldiging tegen zijn directeur vindt Saybolt ongegrond. Zijn weigering om zijn inspecteurs door de commissie te laten verhoren motiveert Saybolt met het argument dat dit handen vol geld kost en Saybolt daarvoor niet wil opdraaien. Eerdere verzoeken van Saybolts kant voor financiële compensatie voor medewerking aan het onderzoek zijn nooit door de commissie beantwoord.

De commissie noemt verder expliciet de Franse bank BNP, waarlangs de VN-transacties liepen. BNP wordt ervan beschuldigd nooit de VN volledig ingelicht te hebben over de illegale betalingen waarvan de bank weet had. Het Duitse DaimlerChrysler, een andere onderneming die met name wordt genoemd, zou maar 7.000 dollar voor een contract hebben betaald dat in feite het tienvoudige waard was. Een woordvoerder van het Duitse autoconcern weigerde gisteren tegenover het Amerikaanse persbureau AP commentaar, omdat de zaak nog wordt onderzocht door de Amerikaanse autoriteiten. Volvo Construction Equipment, onderdeel van de Zweedse Volvo Group, betaalde volgens de commissie 317.000 dollar extra voor een contract van 6,4 miljoen dollar. Een woordvoerder van de groep zei tegen AP gisteren voor het eerst van de beschuldiging gehoord te hebben.

Saddam betaalde zelf ook. Zo kreeg de voormalige Franse ambassadeur bij de VN Jean-Bernard Merrimee 165.725 dollar aan commissie van Irak. Tegen hem loopt een onderzoek in Frankrijk. Anderen die geld van Saddam ontvingen zijn de Britse parlementariër George Galloway, de Italiaanse bestuurder van Lombardi Roberto Formigoni en de priester Jean-Marie Benjamin, die in het verleden opheffing van de VN-sancties tegen Saddam bepleitte. De Russische parlementariër Vladimir Zhirinovsky ontving miljoenen vaten Iraakse olie die hij met winst kon verkopen.