EU in Hampton Court `op het goede spoor'

De sfeer was goed op de informele EU-top in de buurt van Londen. Maar besluiten werden er dan ook niet genomen.

De regeringsleiders van de Europese Unie hadden iets goed te maken op hun informele top in Hampton Court, het paleis van koning Hendrik VIII aan de rand van Londen. Hun laatste samenzijn in juni van dit jaar was immers uitgelopen op een knetterende ruzie over de begroting.

De bijeenkomst van gisteren had dan ook in de eerste plaats een helend karakter. Verzoening, nodig om de eenheid in de EU-gelederen enigszins te herstellen. Gastheer Tony Blair, dit half jaar voorzitter van de EU, bezwoer na afloop dat de EU-leiders in deze opzet waren geslaagd. Er was de bereidheid om de Unie weer ,,op het goede spoor'' te krijgen. Premier Balkenende onderschreef dit. ,,Deze informele top heeft bijgedragen aan een verbetering van het klimaat.'' Frankrijks president Jacques Chirac, die in juni nog heftig botste met Blair, sprak zelfs van ,,een excellente sfeer'' en zou zo'n bijeenkomst zonder stapels vergaderstukken wel elk jaar willen hebben.

Blair deed er alles aan de Fransen te ontzien. Zo sprak hij zijn steun uit voor het idee van een globaliseringsfonds, dat werknemers die hun baan verliezen door de mondialisering van de economie hulp kan bieden bij het klaarstomen voor een nieuwe baan. Zowel Nederland als Duitsland staat daar nog zeer gereserveerd tegenover.

Over het eigenlijke thema van de top – hoe kan de EU het hoofd bieden aan de mondialisering? – werden geen doorbraken bereikt. Toch stelde Blair achteraf dat er ,,brede overeenstemming'' bestond over de koers voor de komende jaren. Maar die eensgezindheid is slechts gegarandeerd zolang het niet gaat om concrete maatregelen.

De Duitse bondskanselier Schröder stelde, op zijn laatste EU-top, nog eens onomwonden dat binnen de Unie nu eenmaal twee visies bestaan: die van de vrijhandelszone en van de sociale markteconomie. Hoe fragiel de overeenstemming is bleek ook wel uit de woorden van Chirac die duidelijk maakte dat de ,,brede overeenstemming'' zich niet uitstrekt tot de steun aan de Europese boeren. Ondanks herhaaldelijke aansporingen van Blair en andere EU-leiders willen de Fransen op dit punt geen centimeter toegeven. Chirac liet gisteren weten zo nodig een veto uit te spreken als de EU concessies op dit punt wilde doen bij de WTO-onderhandelingen over een nieuw wereldhandelsregime.

De Franse onverzettelijkheid werpt een schaduw over de onderhandelingen over de meerjarenbegroting van de EU voor de periode van 2007 tot 2013, die in juni zo pijnlijk vastliepen. Van alle kanten werd gisteren de noodzaak onderstreept uiterlijk bij de volgende top in Brussel in december een oplossing te vinden. Zolang de Fransen – met steun van het machtige Duitsland – niet willen bewegen op het punt van de landbouwsteun, wordt het voor Blair lastig de roemruchte rebate op te geven. In eigen land zou niet worden aanvaard dat hij de rebate, de jaarlijkse vergoeding die Groot-Brittannië al jaren opstrijkt voor het feit dat het zelf nauwelijks profiteert van het Europese landbouwbeleid, opoffert zonder daar iets voor terug te krijgen. Blairs gedoodverfde opvolger, minister van Financiën Gordon Brown, zou niet tolereren dat de Britten meer moeten betalen voor hun EU-lidmaatschap zonder dat er iets tegenover staat.

Voorzitter Barroso van de Europese Commissie aarzelde niet Blair tijdens hun gezamenlijke persconferentie nog eens onder de neus te wrijven dat er veel voor hem op het spel staat. ,,Het succes van de top in december zal worden afgemeten aan een akkoord over de begroting.'' Blair zelf hield zich gisteren op de vlakte maar het is duidelijk dat de premier de komende weken voor een van de neteligste problemen staat uit zijn loopbaan.