Studentensatelliet verovert de ruimte

Vanochtend is een door Europese studenten gebouwde satelliet in een baan om de aarde gebracht. SSETI is net zo groot als een kleine wasmachine.

De studentensatelliet van de ESA is vertrokken. Vanochtend is vanaf een Russische lanceerbasis een raket met een viertal satellieten gelanceerd die een kleine vijfde satelliet als lifter bij zich had. Die lifter is de geheel door Europese studenten ontworpen en geassembleerde SSETI Express.

De lancering vond plaats om ongeveer negen uur vanaf de basis Plesetsk tussen Moskou en Archangelsk. Een oude Kosmos 3M-raket bracht de SSETI op een hoogte van 700 kilometer in een baan om de aarde die vlak langs de polen loopt. De baanvorm is nagenoeg cirkelvormig. Tegen half elf werden door een grondstation in Aalborg de eerste radiosignalen van de SSETI ontvangen. Het stond toen nog niet vast of de satelliet precies in de bedoelde baan was gekomen. Het is voor het eerst dat een studentensatelliet in een baan om de aarde wordt gebracht.

Aan ontwerp en inrichting van de SSETI Express is door honderden studenten van zo'n tien West-Europese landen (inclusief Polen) bijna twee jaar lang gewerkt. SSETI staat voor Student Space Exploration and Technology Initiative. Het onderling contact werd, zoals de bedoeling was, grotendeels via internet en e-mail in stand gehouden. Daarvoor was een eigen site ingericht. De groepsleiders ontmoetten elkaar niet vaker dan eens per half jaar in persoon.

Het wetenschappelijk belang van de SSETI-missie is praktisch nul. Het project van de onderwijs-afdeling van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA werd in 2000 uit louter educatieve overwegingen opgezet. Doel is de belangstelling voor ruimtevaarttechnologie onder Europese studenten te vergroten en hun universiteiten in een blijvende samenwerking te verenigen. Te zijner tijd wil men ook grotere satellieten in een baan om de aarde en zelfs om de maan brengen. Het SSETI-team kon gratis gebruik maken van veel test-faciliteiten van de ESA in Noordwijk, waaronder een vacuümkamer en een trilbank. Ook is veel overgeschoten instrumentarium beschikbaar gesteld door de ESA, en door universiteiten en industrie. De kosten van de missie bleven daardoor onder de 100.000 euro.

De SSETI Express weegt maar een kilo of zeventig en is niet groter dan een kleine wasmachine. De ESA noemt hem een `micro-satelliet'. Op zijn beurt had deze satelliet weer drie andere satellietjes aan boord die niet groter zijn dan een melkpak. Van de weeromstuit zijn zij nano- of pico-satellietjes genoemd. Rond half elf vanochtend zijn zij van de grotere SSETI Express losgemaakt, de lancering van zulke kleine satellietjes (elk overigens van zonnecellen voorzien) is een unicum. Het Noorse melkpak moet schepen voor de Noorse kust, en een enkel rendier, traceren.

De SSETI Express is uitgerust met een camera die in zichtbaar licht foto's van het aardoppervlak zal maken met een oplossend vermogen van 100 bij 100 meter per pixel. Verder is de satelliet uitgerust met zonnecellen voor de energievoorziening die van de Nederlandse zonne-raceauto Nuna II komen. De universiteit van Stuttgart verzorgde het systeem voor baancorrecties dat gebruik maakt van stikstof onder hoge druk (300 bar). De boordcomputer is Deens.

De bedoeling is dat de Europese studenten ervaring op doen met de communicatie tussen aarde en satelliet en met het corrigeren van de baan. Correcties zullen worden doorgegeven vanaf het vluchtcontrolecentrum in Aalborg (Denemarken). Overigens is ook radio-amateurs gevraagd te luisteren naar de signalen van de SSETI. Ook de TU Delft, die verder niet bij het project betrokken is (omdat aan een eigen studentensatelliet wordt gewerkt) zal trachten signalen op te vangen.

Als het wetenschappelijk deel van de missie over een paar weken is voltooid wordt de SSETI, voor zolang hij het volhoudt, als transponder ter beschikking gesteld van radio-amateurs.