`Ik wil nu weten: is hij dood of levend?'

Het cellencomplex bij Schiphol is zwartgeblakerd, de ramen liggen eruit. Bezorgde kennissen zoeken naar slachtoffers.

Het is de laatste vleugel van een rij van drie. Rook komt nog uit het gebouw, ramen liggen er uit, muren zijn zwartgeblakerd, het hek is op twee plaatsen kapot geknipt. Tegen half acht is een groepje brandweermannen nog aan het nablussen. Eerder in de ochtend zijn tweehonderd gevangenen in grote bussen van justitie overgebracht naar gevangenissen elders in het land.

Hier heeft zich net na middernacht iets ,,vreselijks'' afgespeeld, zo zal minister Donner (Justitie, CDA) later op een persconferentie in een ander deel van het cellencomplex zeggen. Er is volgens hem waarschijnlijk in een van de cellen brand ontstaan. Elf mensen, volgens minister Verdonk allen illegale vreemdelingen, konden niet op tijd worden bevrijd en kwamen om het leven. De lichamen van acht slachtoffers waren vanmiddag nog niet geïdentificeerd.

Het afgebrande cellencomplex heeft in het midden een gang met aan weerszijden de langwerpige cellen, vermoedelijk 24 in totaal. De buitenkant heeft een golfplaten bedekking. Om half acht komt het bedrijf Heras het hek herstellen, hoewel het ,,niet ons hek is'', zegt een medewerker tegen een marechaussee. Een agent verklaart de openbare weg vlakbij de uitgebrande cellen tot verboden gebied. Aan de andere kant van het complex, bij de hoofdingang, staan tientallen verslaggevers, fotografen en cameramensen.

Er staat ook een jonge man, met donker haar, een bril en stoppels. Hij heet Mohammed Yaagoubi. Met zachte stem vertelt hij dat hij hier naar toe is gekomen omdat een Marokkaanse vriend van hem hier was gedetineerd. ,,Ik wil weten: is hij dood of levend,'' vertelt hij aan de journalisten. Zijn vriend was in Nederland op vakantie. Hij was opgesloten omdat hij niet beschikte over geldige verblijfspapieren.

Even verderop staan twee mannen. Ze komen uit Sierra Leone. Ze spreken goed Nederlands. Ze willen weten hoe het met hun 18-jarige vriend is, die maandag is ingerekend toen hij een stempel ging halen bij de vreemdelingenpolitie. ,,Ik ben bang'', zegt een van hen, Kelvin Jalloa. De ander heeft inmiddels het informatienummer dat de autoriteiten hebben bekendgemaakt. Hij belt met zijn mobiele telefoon maar krijgt geen contact.

De bezorgde vrienden worden even na elf uur het cellencomplex binnen gelaten. Snel komen ze weer buiten. ,,Hij leeft'', zegt Kelvin Jalloa. Verder wil hij geen vragen meer beantwoorden. ,,Het belangrijkste is dat hij leeft.'' Ook Mohammed Yaagoubi heeft een goede mededeling gekregen. Binnen hadden ze volgens hem een lijst van gevangenen die naar de andere gevangenissen zijn gebracht en daar stond zijn vriend op. ,,Ik weet niet waar hij is maar hij leeft.''

Op de persconferentie wil Donner nog niet ingaan op details. Er komt een onafhankelijk onderzoek. Of de slachtoffers in hun cel zijn omgekomen, zegt hij nog niet te weten. Dat de cellen niet met één druk op de knop kon worden geopend, bevestigt hij wel. Over dat systeem is volgens hem veel discussie geweest. In het cellencomplex op Schiphol is daar niet voor gekozen, want dan zouden bij elk brandalarm de gedetineerden meteen uit hun cel kunnen. ,,Dat systeem heeft te veel nadelen'', aldus Donner.