`Europa kijkt neer op kleine ondernemingen'

Vandaag komen Europa's regeringsleiders op uitnodiging van EU-voorzitter Tony Blair in Hampton Court bijeen om te praten over de toekomst van het sociale model. Het gaat om de vraag hoe sociale rechtvaardigheid te verzoenen is met meer economische groei. Het aantal mensen dat in Europa bij een vakbond is aangesloten, blijft groeien – mogelijk uit angst voor de harder wordende economie. Een dubbelinterview met een vakbondsman en een ondernemer. ,,Naast de interne markt is ook een sociale route nodig'', zegt John Monks van het Europese Verbond van Vakverenigingen. ,,In Europa is de mentaliteit te veel gericht tegen verandering'', zegt de Nederlandse ondernemer Tjark de Lange.

,,Pijnloos hervormen gaat niet.''

Wat een sociaal Europa betekent? Dat is voor Tjark de Lange, ondernemer uit Dordrecht, zonneklaar. ,,Een werkloosheid van twintig miljoen in Europa is niet sociaal'', zegt De Lange (38)in zijn kantoor aan de Varkenmarkt. ,,Geef mensen kansen op een baan. Dat is sociaal.''

De Lange heeft een klein bedrijf, KAPP, dat hij zelf heeft opgericht (,,Echte maakindustrie''). Dat is inmiddels leidend op het gebied van warmtewisselaars, waarmee een bedrijf bijvoorbeeld vruchtensappen kan concentreren of grote hoeveelheden melk kan pasteuriseren.

De Lange zit in het curatorium van de Nederlandse werkgeversorganisatie VNO-NCW. Hij leidde jarenlang een vereniging van jonge Europese ondernemers Yes for Europe. En hij zet zich actief in voor modernisering van Europa via de Lisbon Council, een netwerk in Brussel van onder andere wetenschappers en ondernemers, die zich engageren voor de vernieuwingsagenda die de Europese leiders in 2000 in Lissabon hebben opgesteld.

Voor De Lange is duidelijk waar de discussie van Europese regeringsleiders vandaag op kasteel Hampton Court over moet gaan. ,,De keus waar Europeanen voor staan is helder: óf we werken eraan om van Europa een trendsetter te maken in de kenniseconomie, óf onze banen en sociale stelsels kalven af omdat de welvaart achteruit gaat.''

Wat moet er voor jonge ondernemers op de Europese agenda staan?

,,Er zou al heel wat gewonnen zijn als je niet meer voor asociaal versleten wordt als je vraagt om verandering. In Europa is de mentaliteit te veel gericht tegen verandering. Er is een hele klasse van bureaucraten, die uitsluitend werken aan het in stand houden van bestaande budgetten. Maar het steven moet sneller worden gewend.''

In welke richting?

,,Europa besteedt 40 procent minder dan de Verenigde Staten aan hoger onderwijs, aan beroeps- en universitair onderwijs. De mensen die ik van de HTS krijg, hebben eenvoudigweg te weinig theoretische basis. Hun c.v. is te mager. De basiskennis wis- en natuurkunde wordt niet gehaald. Het LOI heeft bij de opleiding bouwkunde liefst 60 procent wis- en natuurkunde gevoegd, omdat hier zo'n grote vraag naar is van het bedrijfsleven. Dat is in veel landen het geval, in Duitsland, Engeland.

,,Er is gebrek aan hoog gekwalificeerd personeel. Het tertiair onderwijs schiet tekort, terwijl we in de toekomst alleen maar meer hoger opgeleide werknemers nodig hebben. En we raken ook nog veel kenniswerkers kwijt aan de VS. Nu is het gemakkelijker als je een ruimtevaart- of vliegtuigindustrie hebt, die tot de verbeelding spreekt van studenten. We moeten in Nederland en in Europa veel meer nadruk leggen op role models in de techniek, zodat mensen zien dat het interessant is. Investeren in beter onderwijs is essentieel. Wat is er tegen om de helft van het landbouwbudget structureel uit te geven aan onderwijs?''

Zijn politici voldoende doordrongen van de sense of urgency in onderwijs te investeren?

,,Ruim negentig procent van de Europese bedrijven bestaat uit kleine en middelkleine ondernemingen. Daar moet het beleid op gericht zijn. De topbedrijven zoals het chemieconcern BASF, Akzo of Philips maken slechts een klein percentage daarvan uit. Maar in Europa wordt op kleine ondernemingen neergekeken. De hele wetgeving is gebaseerd op klein en klein blijven.

,,In Amerika is de top-500 van ondernemingen de laatste tien jaar volledig veranderd. Maar in Europa is die nog precies hetzelfde. Het opbouwen van een bedrijf wordt hier te weinig gewaardeerd. Ook de universiteiten drijven alle studenten naar de grote ondernemingen. Zelfs werkgeversorganisaties richten zich op de happy few aan de top. Maar de werkgelegenheid in Nederland en in Europa komt voor negentig procent van die kleine en middelgrote ondernemingen. Silicon Valley in Californië was zonder kleine innovatieve bedrijfjes nooit van de grond gekomen.''

Wat verwacht u van de top die Blair vandaag over Europa belegt?

,,Laat politici eerst eens ophouden met Europa-bashing. De verdere voltooiing van de Europese markt en ook de euro zijn van groot belang. Mijn bedrijf dankt vele procenten van zijn groei aan Europa. Ik kan veel gemakkelijker zakendoen in Europa. Dat is toch van belang voor de groei van de economie.

,,Verder moet het in Europa gemakkelijker worden gemaakt om mensen te ontslaan en aan te nemen. In Nederland is dat minder een probleem. Wel in Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië. Als het in die landen slecht gaat omdat de arbeidsmarkten te star zijn en de werkloosheid te hoog, hebben wij daar in Nederland ook last van. Uit alle onderzoeken blijkt dat bedrijven meer mensen aannemen als er minder regels zijn.

,,Ik hoop dat Blair vandaag de echte vragen aansnijdt waarom het gaat. Er is geen wezenlijk ander sociaal model nodig. Niemand wil dat in Europa Amerikaanse toestanden ontstaan met haves en have nots. Maar pijnloos hervormen gaat niet. Dat moeten politici ook inzien. De grootste uitdaging is een sociaal model te ontwikkelen dat is gebaseerd op kansen, niet op het geven van geld. Ik ken geen jongere die zegt: ik ben aan het leren voor de WW. We mogen geen groepen jongeren èn ouderen verliezen voor de arbeidsmarkt. Onderwijs is de sleutel. Ik zou graag zien dat vakbonden hun kennis zouden gebruiken om positief mee te werken aan deze veranderingen waar iedereen beter van wordt.''