Elf doden bij brand cellencomplex Schiphol

Een grote brand in het detentiecentrum op Schiphol heeft afgelopen nacht aan elf gedetineerden het leven gekost. De elf doden zijn allen illegale vreemdelingen.

Vijftien andere personen raakten gewond, onder wie zes personeelsleden van de marechaussee en een onbekend aantal medewerkers van het detentiecentrum. De identiteit van de overleden gedetineerden was nog niet bekend. Over de oorzaak van de brand bestond vanochtend nog geen duidelijkheid. In het zogenaamde uitzet- en detentiecentrum van Justitie verblijven onder meer uitgeprocedeerde asielzoekers, en op Schiphol aangehouden bolletjesslikkers.

De brand brak vannacht om zes minuten over twaalf uit in één cel in een afdeling van het complex die 24 cellen telt. Ongeveer drie uur later was de brandweer het vuur meester. Volgens de marechaussee zijn de cellen kort na het uitbreken van de brand stuk voor stuk handmatig geopend.

De marechaussee en politie waren met behulp van een helikopter vanmiddag vroeg nog op zoek naar een onbekend aantal ontsnapte illegalen, aldus minister Donner (Justitie, CDA) op een persconferentie op Schiphol. Volgens Donner is adequaat gereageerd op de brand. Verscheidene gedetineerden meldden op de radio dat er door de autoriteiten te laat gereageerd zou zijn. De Tweede Kamer wil zo snel mogelijk een onderzoek laten instellen.

Het is niet bekend of de slachtoffers in hun cellen zijn overleden. Er zouden twaalf cellen in brand hebben gestaan. Aan het eind van de ochtend werd een informatielijn geopend voor familieleden van mogelijke slachtoffers. Ongeveer tweehonderd gedetineerden zijn overgeplaatst naar gevangenissen in Rotterdam en Zeist.

In het cellencomplex is twee keer eerder brand uitgebroken, volgens het brandweerinstituut NIBRA, op 30 november 2002 en op 16 december van dat jaar. Het NIBRA onderzocht de branden en concludeerde dat de bouwvoorschriften niet waren gerespecteerd. Het instituut deed de aanbeveling de brandwerendheid van de cellen te verbeteren. Het instituut weet niet of die aanbevelingen zijn nageleefd.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid is vanochtend onderzoek naar de toedracht van de brand begonnen. Ook de brandweer en de marechaussee gaan een onderzoek uitvoeren naar de toedracht van de brand. Onafhankelijk daarvan zal de gemeente Haarlemmermeer de brand onderzoeken.

Volgens Ben Ale, hoogleraar veiligheid en directeur onderzoek van het NIBRA (een kennisinstituut voor brandweer en rampenbestrijding), is het een cruciale vraag of er cellen op een rij in de brand hebben gestaan. ,,Als dat zo is, kan dat twee dingen betekenen: of de brand was al zeker twee uur aan de gang voordat de brandweer arriveerde, of de cellen voldeden niet aan de bouwvoorschriften. Die schrijven voor dat een cel ten minste dertig minuten brandwerend dient te zijn.''

De ministers Donner (Justitie, CDA) en Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie, VVD) bezochten vanochtend het getroffen complex. Op een gezamenlijke persconferentie zei Donner dat er een discussie gaande is in het gevangeniswezen over de vraag of cellen bij een calamiteit handmatig of elektronisch moeten worden geopend. Bovendien zei Donner dat deze brand niet de eerste brand is in het cellencomplex op Schiphol. Volgens de minister zouden illegale vreemdelingen eerder hebben geprobeerd brand te stichten in hun cel.

Volgens VluchtelingenWerk Nederland zaten criminele illegalen, uitgeprocedeerde asielzoekers en mensen die bij de grens zijn tegengehouden door elkaar heen in de vleugel waar de brand uitbrak. Volgens de marechaussee waren er binnen vijf minuten 30 politiemensen ter plaatse om te assisteren bij de ontruiming van het complex. Binnen een half uur zouden 60 mensen van de marechaussee aanwezig zijn geweest. Volgens de Amsterdamse brandweer was de luchthavenbrandweer ,,snel'' ter plaatse. Kort daarna arriveerden de brandweerkorpsen van Amsterdam en Haarlemmermeer.

Het overplaatsen van de ongeveer tweehonderd gedetineerden was volgens Justitie aan het eind van de ochtend ,,in volle gang''.In het cellencomplex op Schiphol komt de helft van het bewakingspersoneel van het particuliere beveiligingsbedrijf Securicor. Deze bewakers zijn verantwoordelijk voor de begeleiding en de bewaking van de gedetineerden. Het is niet bekend hoeveel bewakers vannacht aanwezig waren in het cellencomplex. Volgens minister Donner heeft de bewaking ,,adequaat gehandeld''. De brandweer en de marechaussee gaan een onderzoek uitvoeren naar de toedracht van de brand. Onafhankelijk daarvan zal de gemeente Haarlemmermeer de brand onderzoeken.

Het Rode Kruis heeft een speciaal telefoonnummer geopend voor familie en vrienden van gedetineerden in het cellencomplex op Schiphol: 0800-1351. Er is in elk geval een lijst met namen van 279 ongedeerden. Het Rode Kruis heeft ook een lijst met de overledenen en gewonden. Het nummer is in opdracht van het ministerie van Justitie geopend. Ook andere belanghebbenden, zoals advocaten en ambassades, kunnen bij dit nummer terecht. Het Rode Kruis kan alleen informatie verstrekken over de personen die op de lijst met ongedeerden staan.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het bericht Elf doden bij brand cellencomplex Schiphol (27 oktober, pagina 1) stond dat volgens minister Donner adequaat is gereageerd op de brand. Hij zei op de persconferentie te Schiphol letterlijk: ,,Maar het is duidelijk wel het beeld zoals we gekregen hebben, dat er zo snel mogelijk prompt door het personeel is gedaan wat er gedaan kon worden om slachtoffers veilig te stellen''. Minister Verdonk zei op dezelfde persconferentie dat het duidelijk was ,,dat de medewerkers hier, de medewerkers van de KMAR (marechaussee - red.), de medewerkers van de diverse organisaties die bij gebeurtenissen betrokken zijn geweest dat die adequaat hebben gehandeld''.