Ben Ale: bouwfouten of brandweer was te laat

Voor gevangenissen bestaan bouwvoorschriften. Die moeten voorkomen dat gedetineerden tijdig kunnen vluchten. Waarom werkten die niet?

Verbazing, dat is wat professor Ben Ale bekruipt als hij hoort in hoeveel cellen van het detentiecentrum op Schiphol afgelopen nacht brand heeft gewoed. ,,Twaalf? Dat kan maar twee dingen betekenen. Of de brandweer was pas na twee uur ter plekke. Of de bouwvoorschriften hebben niet gewerkt.''

Ale is hoogleraar veiligheid aan de Technische Universiteit in Delft en directeur onderzoek van het Nederlands Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding (NIBRA). Het NIBRA onderzocht twee eerdere branden in het detentiecentrum op Schiphol, op 30 november en op 16 december 2002. Het NIBRA concludeerde destijds dat de bouwvoorschriften niet waren nageleefd en deed de aanbeveling om de brandwerendwerendheid van de cellen te verbeteren.

Weet u of de aanbevelingen van het NIBRA zijn uitgevoerd?

,,Nee, dat weet ik niet. Wij zijn niet bevoegd om dat te controleren.''

Wat voor brandvoorschriften gelden er voor gevangenissen?

,,Ja, in 1994 is er een brandveiligheidsconcept voor cellen en gevangenissen opgesteld. Dat is door het ministerie van VROM opgenomen in het Bouwbesluit 2003. Maar voor alle penitentiaire inrichtingen die na 1994 zijn gebouwd gelden per saldo dezelfde regels.''

Wat voor bescherming bieden die aan gedetineerden?

,,Gevangenissen moeten gedetineerden adequate bescherming bieden, zo staat het geformuleerd. Daarbij kunnen ze kiezen uit twee methoden. De eerste mogelijkheid is dat bij brandalarm automatisch alle celdeuren worden ontgrendeld. Ik begrijp dat op Schiphol alle deuren handmatig moesten worden ontgrendeld. Dat impliceert dat in het uitzetcentrum gekozen is voor de tweede methode: een pakket maatregelen om gedetineerden te beschermen.''

Hoe ziet dat pakket eruit?

,,Dat bestaat uit drie elementen. Cellen moeten 30 minuten weerstand bieden tegen branddoorslag en brandoverslag. In het complex moet een bedrijfshulpverleningdienst zijn. Die dienst moet bij een alarm in staat zijn binnen vijf minuten de gedetineerde in de cel waar de brand woedt te bevrijden. Dat geldt ook voor de belendende en tegenovergelegen cellen. Derde maatregel: het brandalarm dient te zijn doorgekoppeld naar de brandweer, zodat die binnen maximaal 15 minuten ter plekke kan zijn.''

Het ANP meldt dat op Schiphol twaalf cellen op één vleugel in brand stonden. Minister Donner liet vanmorgen weten dat de brand vermoedelijk in één cel is ontstaan. Wat is uw voorlopige conclusie?

,,Een brand die in één cel ontstaat mag pas na dertig minuten over- of doorslaan naar belendende cellen. En de brand in die cellen pas weer na dertig minuten in de cellen daarnaast. Als het goed is duurt het dus een paar uur voordat een hele vleugel in brand staat.''

Wie controleert de voorschriften?

,,Die worden bij oplevering van een gevangenis twee keer gecontroleerd. Eerst door de betreffende gemeente en daarna door de inspectiedienst van het ministerie van VROM.''