Yekaterina Golubeva

De Russische actrice Yekaterina Golubeva is de engel des doods in `L'intrus' van Claire Denis. In haar andere films eigenlijk ook.

Ze heeft een gezicht om nooit te vergeten, een gezicht van dezelfde orde als dat van Greta Garbo of Marilyn Monroe. Een gezicht dat het dan ook verdient om velen malen meer dan levensgroot op het witte doek te verschijnen. Een vrolijk gezicht is het niet, en vrolijk zijn de films waarin ze te zien is geweest dan ook niet. `Spelen' is misschien niet het woord dat bij Golubeva past; zij is een van die zeldzame actrices wier talent door een rol teniet zou worden gedaan. Laat haar alsjeblieft niet spelen, laat ons schrikken van haar majesteitelijke zijn.

Golubeva begon haar carrière na drie in het westen nauwelijks doorgedrongen Russische films in het werk van haar vriend Sharunas Bartas. In 1991 viel hij in het festivalcircuit op met Trys Dienos, een film die zich in Kaliningrad afspeelt. Voor veel critici was de sombere toon van de film verweven met die troosteloze locatie, maar Bartas en Golubeva exporteerden de somberte later over de hele wereld, eerst naar Vilnius in Koridorius (1994), toen naar Siberië in Few of Us, waar Golubeva uit een helikopter gedropt wordt bij een nomadenstam. Wat ze daar te zoeken heeft, komen wij nooit te weten, maar god wat is het landschap mooi en jee wat doet Golubeva het een concurrentie aan.

Andere filmmakers dan Bartas zagen al snel het bijzondere van Golubeva, wier schoonheid nooit iets frivools heeft en dus de regisseurs vrijwaart van lichtzinnig plezier in vrouwelijke koketterie. Claire Denis castte haar in de titelrol in J'ai pas sommeil waarin ze door Montmartre slaapwandelt. Waarom? Ach, zo'n vraag haalt het niet bij die jukbeenderen en de voluptueus neerhangende mondhoeken. Even zag het naar uit dat Golubeva toch door de industrie zou worden verleid, maar nee, in plaats van een Bondgirl in GoldenEye speelde ze een Joegoslavische vluchtelinge in Paul Ruvens in de Amsterdamse Pijp opgenomen hommage aan Marguerite Duras Sur Place.

Daarna was het de beurt aan Leos Carax, het wonderkind van Les Amants du Pont-Neuf, die voor zijn Pola X (1999) een heftiger présence nodig had dan Juliette Binoche. ,,Ze is als een van de lijken in de film J'accuse van Abel Gance, die opstaat en naar ons toe komt gelopen'', zei Carax in een interview met deze krant over Golubeva's rol in de film. ,,Vanaf haar eerste verschijning in de film is ze verbonden met de duisternis, ze leeft niet echt.''

Het is een opmerking die op haar hele oeuvre van toepassing lijkt, ook op haar volgende Franse rol, in Twentynine Palms van Bruno Dumont. Weer is het vooral haar gezicht dat zich moet bewijzen, ditmaal tegenover een Californische woestijn.

Het is niet verwonderlijk dat Claire Denis weer op Golubeva terugviel toen ze een actrice zocht om de engel des doods te spelen in haar nieuwe film, L'intrus. Ze reist er een man in achterna die van Frankrijk naar Korea naar de Stille Zuidzee reist. Ontsnappen is onmogelijk.