We willen geen `nieuwe natuur'

In Drenthe verzetten inwoners zich tegen het kappen van oudere naaldbomen, die plaats moeten maken voor heide en loofhout. ,,Staatsbosbeheer doet wat het zelf wil.''

Hij schopt tegen een weggefreesde boomstronk op een leeg veldje in het Vledderveldse bos, waar tientallen bomen zijn weggekapt. ,,Hier stonden tientallen 60 jaar oude sparren'', peinst gepensioneerd rijksambtenaar en actievoerder Jan Kits Nieuwenkamp uit het Drentse Vledderveen. Zo kaal als hier zal het ook in delen van het Nationaal Park Drents Friese Wold bij Appelscha en Smilde worden, vreest hij. ,,Een troosteloos landschap. Een slagveld'', zegt hij hoofdschuddend. Om de kap van tienduizenden bomen te keren richtte Kits Nieuwenkamp met enkele medestanders onlangs Stichting De Woudreus op, die brandbrieven stuurde aan Tweede Kamerleden en de Koningin. Ze hopen dat die Staatsbosbeheer zullen terugfluiten.

Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, de Maatschappij van Weldadigheid en het Drents landschap zijn eigenaar van het 6.200 hectare Nationaal Park Drents Friese Wold. Het natuurgebied, tussen Diever en Appelscha, kreeg in 2000 de status Nationaal Park. Van het bos- en natuurgebied in het park is 4.500 hectare bos, dat voor 80 procent bestaat uit `exoten', uitheemse boomsoorten als de lariks, fijnspar en sitkaspar. Tot 2008 moet er volgens plan 260 hectare van dit oude productiebos worden omgevormd. Op enkele plekken wordt het weggekapt, zoals twee hectare fijnspar van het in totaal 75 hectare grote deel Hoekenbrink. Op de kale zandvlakte, aan de rand van een nat veengebied, moet straks een heideveld ontstaan. Elders wordt het volgens Staatsbosbeheer monotone en robuuste naaldbos uitgedund om loofbomen meer ruimte te gunnen.

,,Het doel is een nieuw, gevarieerder bosbeeld te laten ontstaan'', licht Henk Post, districtshoofd van Staatsbosbeheer Zuidwest Drenthe toe. In die nieuwe natuur is weer plaats voor het gentiaanblauwtje en de parelmoervlinder, de nachtzwaluw, grauwe klauwier en roodborsttapuit. ,,Die dreigen anders te verdwijnen.'' Ook krijgen amfibieën en reptielen als de kamsalamander en zandhagedis een ruimer leefgebied.

Maar het plan tot omvorming tot loofbos en heide is bij veel omwonenden en recreanten slecht gevallen. In korte tijd wist De Woudreus bijna 8.500 protesthandtekeningen in te zamelen onder het motto `Kappen met kappen'. In diverse dorpen waaronder Diever, Appelscha, Oosterwolde, Dwingeloo en Vledderveen zetten tegenstanders hun handtekening. ,,Sommigen zijn zo boos dat ze de verf verwijderen van gemarkeerde bomen, die gekapt moeten worden'', weet voorzitter Nico Vogelzang van De Woudreus. ,,De belevingswaarde van recreanten en toeristen in dit gebied telt blijkbaar niet mee'', klaagt Kits Nieuwenkamp.

Op ,,nieuwe natuur'' zit De Woudreus niet te wachten. ,,Zeker niet als men in onze voor- en achtertuin kapt. Natuur inruilen voor andere natuur is absurd'', meent Vogelzang. Slot ontkent niet dat een gekapt areaal de aanblik van een slagveld heeft. ,,Maar die ravage is er maar even. Na een paar jaar is die verdwenen en zie je een prachtig heideveld.'' Maar de actievoerders betichten Staatsbosbeheer van willekeur. Want wat is een exoot? ,,Dat begrip wordt volstrekt willekeurig gehanteerd. Een exoot is een exoot als Staatsbosbeheer het zegt'', smaalt Vogelzang. Kits Nieuwenkamp: ,,De Romeinen brachten 2000 jaar geleden de tamme kastanje naar ons land. Toch is die boom volgens Staatsbosbeheer nog een exoot. Hoeveel jaar moet je hier groeien om inheems te mogen heten?'' vraagt hij zich af. ,,Het door SBB veelgeprezen inheemse Drents krentenboompje komt trouwens uit Noord-Amerika.''

Maar volgens Post leidt herinrichting juist tot meer biodiversiteit, meer variatie, meer licht, een grotere insecten-, vogel- en vlinderrijkdom en tot een sterker bos dat ruimte krijgt om te groeien. Dit in tegenstelling tot de rijtjes sparren die allemaal even hoog en dik zijn. Ze werden zo'n 60 jaar geleden geplant ter ontginning van de woeste zandgronden en voor de houtproductie. Via een ,,sightseeing'' in het bos willen Post en opzichter Herman Slot van de beheerseenheid Drents Friese Wold graag laten zien hoe fraai de nieuwe natuur in hun ogen kan ogen. Slot laat een plek zien waar tientallen fijnsparren op anderhalve meter naast elkaar in een rij staan. ,,Dit vinden wij geen natuurlijk bos, omdat er weinig variatie is. In zo'n monocultuur zie je ook geen struik- of kruidlagen, omdat er geen licht op de bodem valt.'' Verder in het bos toont hij de plaats waar zes hoge fijnsparren zijn gekapt. ,,Zie je hoe gevarieerd dit bosbeeld nu is. Ik zie loofhout, dood hout, een nog rechtop staande dode boom, jonge en oude bomen, dikke en dunne.''

Vogelzang en Nieuwenkamp vrezen dat de biodiversiteit juist zal afnemen als SBB zijn zin krijgt. ,,Als naaldbossen worden gekapt verdwijnen ook veel zeldzame paddestoelsoorten en roofvogels die in naaldbomen nestelen'', meent Vogelzang. Een andere grief is dat SBB de klachten van de burger zou negeren. ,,Ze doen wat ze zelf willen en er is bij zo'n organisatie geen enkele democratische controle'', moppert Vogelzang. Maar dat ontkent voorzitter Marian Jager van het Overlegorgaan Nationaal Park Drents Friese Wold. ,,Als gevolg van de kritiek van omwonenden kappen we nu in fasen en niet in de zomer.'' En met de wensen van omwonenden probeert Staatsbosbeheer rekening te houden, onderstreept Slot. ,,Als een spar of lariks bij een woning belangrijk is voor bewoners, laten we die staan.''