`Schrijven kun je leren'

Benny Lindelauf, auteur van het bekroonde jeugdboek Negen open armen, schrijft sinds kort ook kindertoneel. ,,Het heeft iets magisch als je tekst door acteurs van het papier wordt gelift.''

,,Theaterdialogen zijn net pingpongwedstrijden,'' zegt Benny Lindelauf (1964), kinderboekenschrijver en sinds kort ook schrijver van kindertoneel. Lindelauf blijkt nogal goed in pingpongen, en daarom verschijnen er kort na elkaar twee voorstellingen met zijn tekst op de planken. Eerst was er Waterloop van Het Lab, nu komt er Oblomov of: waarom ik niet op wil staan bij Het Filiaal, een voorstelling die dit weekeinde in première ging.

2005 is een piekjaar voor Lindelauf: in april kreeg hij voor zijn jeugdboek Negen open armen de Gouden Zoen. Eerder ontving hij voor hetzelfde boek de Thea Beckmanprijs. Hij geeft schrijfles, werkt aan een nieuw boek en denkt over een nieuwe theatertekst met een thriller-smaakje.

Waterloop was een van de eerste theaterteksten die hij schreef, naar aanleiding van een cursus eenakters schrijven. Lindelauf houdt van schrijfcursussen, het stimuleert hem om door te werken aan langere teksten en hij gelooft, misschien ook omdat hij zelf leraar is, in de kracht van leraren die meelezen en ondersteunen. ,,Schrijven kun je leren.''

De toneeltekst lag al snel op het bureau van Dennis Meyer, artistiek leider van jeugdtheaterwerkplaats Het Lab. Meyer zag wel wat in de stijl en de thematiek van Lindelauf. Het stuk gaat over een oma en haar kleinzoon die op een onbewoond eiland wonen: ,,Een vaderloos kind, maar boordevol oma.'' Op een dag duikt die vader toch op en ontstaat er een strijd tussen de volwassenen, waar het kind de dupe van wordt. ,,Geef het kind ook eens gelijk'', vat Lindelauf zijn fascinatie voor kinderonmacht samen.

Omdat Het Lab in principe alleen met `theatermakers' werkt - ,,Ben ik geen maker?'', vraagt Lindelauf zich af - werd het stuk in handen gegeven van regisseur Annelies van Wieringen. Lindelauf vond haar versie van Waterloop zo mooi dat hij bij de première tranen in zijn ogen kreeg. ,,Niet dat ik zo'n jankebol ben, maar het heeft toch iets magisch als een tekst die je verzonnen hebt door acteurs van het papier wordt gelift.''

Oblomov of: waarom ik niet op wil staan is de eerste tekst die hij in opdracht schreef. Regisseur Monique Corver van Het Filiaal wilde zijn puntige stijl combineren met de archaïsche verstilling van het beroemde boek Oblomov van de Russische schrijver Ivan Gontsjarov uit 1858. Oblomov is een man die niets doet. Hij wil wel, of althans, hij heeft wel eens een opwelling, maar die dooft nog voordat zijn lichaam in beweging is gekomen. Het boek was destijds zó populair dat de naam Oblomov in Rusland nog steeds een synoniem is voor luiheid en indolentie.

Oblomov heeft een vriend die zijn tegenpool is, de energieke Stolz. In de tekst van Lindelauf luidt het: ,,Och, Stolz/ Altijd onderweg/ Altijd bezig/ Dan naar Antarctica voor de zeehondjes/ Dan naar Afrika voor de bomen/ En hij was ook in eh.../ Nou ja, daar was het eerst heel erg oorlog en nu heel erg vrede.'' Volgens regisseur Corver zijn er tegenwoordig teveel Stolzen, en te weinig Oblomovs. Ze wilde het hebben over mensen die zichzelf voorbij rennen. Dat er vroeger plek was voor een man als Oblomov, maar tegenwoordig niet meer.

Lindelauf wilde dat wel, maar moest ook even zoeken naar zijn eigen ingang: ,,Ik werd geraakt door Oblomovs onvermogen om in beweging te komen. Hij kan het echt niet. Als contrast heb ik er in mijn tekst een dimensie aan toegevoegd; de rol van de acteur die Oblomov speelt. Die moet zich namelijk helemaal suf rennen om alle bijrollen uit het boek gestalte te geven. Die tegenstelling vond ik mooi: de man die niets doet, gespeeld door de man die nauwelijks tijd heeft.''

In zijn boeken zitten veel filmische beschrijvingen en nuchtere dialogen, maar de theatertaal van Lindelauf is strak en poëtisch, verre van nuchter. Een geweldige ontdekking vindt de auteur dat; dat zoiets kán.

,,Alleen op het toneel komt theatertaal niet gekunsteld over. Want je weet dat je niet naar de realiteit zit te kijken. Er zijn acteurs, er is decor, er is bijzondere beeldtaal; je hoeft als schrijver bijna niets meer te vertellen, onder de teksten zit heel veel kruipruimte.''

`Oblomov' van Het Filiaal. Tournee t/m 5/2. Inl. (030) 273 4956 of www.het-filiaal.nl. `Waterloop' gaat vanaf januari weer op tournee. Inl. (030) 2518146 of www.hetlab.org.