Het Beeld

In het huidige sterke seizoen van het satirische programma Koefnoen (AVRO) wordt veel aandacht besteed aan de subculturele kloven in Nederland. Hilarisch zijn de grappen over het fictieve snobistische restaurant Das Food waar iedereen met verkeerde kleren aan wordt uitgelachen of genegeerd door een sadistisch-modieuze ober (Sander van Opzeeland). Deze week schonk hij een cocktail van wodka, mint en Dreft voor 44 euro 12. Sanne Wallis de Vries had een briljante gastrol als verveelde reclamevrouw die mobiele telefoons wilde verkopen met sexy baby's in string. En de boeren van Koefnoen onder leiding van Cas (,,En nu is 't klaar!'') Enklaar waren in overall en schort woordloos verdwaald tussen de echte sterren van het AVRO Televizierring Gala.

De kloof tussen kijkers en media werd gisteren nader verklaard aan Andries Knevel door Catherine Keyl in Het elfde uur (EO). Het kijkcijfersucces van haar vooravondpraatprogramma MAX en Catherine zou te danken zijn aan het bewust mikken op verwaarloosde doelgroepen: ouderen, vrouwen, lager opgeleiden, positieve denkers. Eh, hoezo verwaarloosd? Ik zou eerder zeggen dat het sympathieke, inderdaad erg trage programma een televisiependant vormt van de slow food-beweging: goed kauwen, geen rare fratsen, dus slow tv.

De eerste aflevering van het derde seizoen van Idols (RTL4) trok zaterdag 2,3 miljoen kijkers. Toch is die veredelde talentenjacht weinig anders, zeker in de eerste ronde, dan het te kijk zetten en afserveren van slecht zingende amateurs. Het grote publiek houdt van leedvermaak, maar projecteert zijn eigen schuldgevoel op de jury, die onsympathiek wordt gevonden. Dat gezelschap van hippe en nogal met zichzelf ingenomen muziekprofs zou je in Das Food kunnen aantreffen, maar ze zijn niet de veroorzakers en aanstichters van het sadisme in Idols. Dat vloeit namelijk voort uit de formule, waarin de scouts zich door bergen rommel heen moeten eten voordat ze iemand vinden met ,,de X-factor''.

De NIX-factor (Talpa) is een slimme parodie op Idols. Hier is het de taak van een jury om de zes allerslechtste amateurs te selecteren, omdat er een weddenschap loopt met drie topproducenten die denken zelfs van totale losers nog sterren te kunnen maken. De jury kiest dus mensen uit die niet alleen geen wijs en geen ritme kunnen houden, maar er ook nog eens ouderwets en stijf uitzien, en over geen enkele uitstraling beschikken. De kandidaten zitten altijd goed: als ze afvallen, is het omdat ze te goed zijn, als ze door mogen naar de volgende ronde, dan vergeten ze in hun blijdschap al snel waar ze het aan te danken hebben.

Bij het kijken naar De NIX Factor moet ik soms gieren van het lachen, en dan staan de tranen me weer in de ogen, wanneer de jury minder modieuze en succesvolle mensen bespot en beledigt, ook als die niet slecht genoeg zijn voor de weddenschap. Wie wel eens karaoke heeft geprobeerd met de lastige song You're the One That I Want uit Grease, weet hoe je daarmee als leek gemakkelijk heel diep kunt zinken.

De NIX Factor is een treurig programma dat wel volledig de spijker op de kop slaat door het cynisme van Idols bloot te leggen. Wederom loopt Talpa te ver voor de troepen uit met zo'n postmodern amusementsprogramma en wint RTL de gunst van de massa.

Rectificatie / Gerectificeerd

In de rubriek Het Beeld (26 oktober, pagina 23) wordt Sander van Opzeeland genoemd als de ober in het programma Koefnoen. Die rol wordt gespeeld door Jeremy Baker.