`Fantastisch wapen tegen terreurnetwerken'

Groot-Brittannië wil als huidig voorzitter van Europese Unie een akkoord over de verplichte opslag van telefoon- en internetverkeer. ,,Een fantastisch wapen tegen terreurnetwerken'', vindt minister Clarke.

,,Neem de bomaanslagen in Londen op 7 juli'', zegt de Britse minster van Binnenlandse Zaken, Charles Clarke. ,,We konden achterhalen wie met wie contact heeft gehad voor die aanslagen. De aanslag op de bus, die dag, vond later plaats dan de aanslagen in de metro. Dan wil je weten welke telefoongesprekken hij voerde in dat tijdsbestek. Met wie sprak hij? Met wie hadden die andere terroristen contact bij de voorbereiding van die aanslagen? Wie waren op de hoogte van die voorbereidingen? Een internationale verplichting van dergelijke gegevens, helpt ons om dergelijke netwerken bloot te leggen.''

Clarke legt op zijn kamer in het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken in Londen ten overstaan van een delegatie van zes Poolse, Duitse, Franse en Nederlandse journalisten uit waarom Groot-Brittannië zijn voorzitterschap eind dit jaar wil afsluiten met een Europees akkoord over verplichte opslag van dataverkeer. Hij wordt daarbij gesecondeerd door directeur-generaal Jim Gamble, hoofd van de National Crime Squad.

Terroristen en zware criminelen hebben hun organisatie ingesteld op de mogelijkheden die moderne communicatietechnieken bieden, aldus Gamble. ,,Daar moeten wij op kunnen inspelen. Terroristen kopen niet de ene dag een bom om die de andere dag tot ontploffing te brengen. Daar gaat voorbereiding aan vooraf. Ik wil kunnen achterhalen wat iemand zeven maanden voor zo'n aanslag heeft gedaan. Niet alleen in Groot-Brittannië, maar ook in Duitsland of Spanje.''

Natuurlijk kennen ook criminelen en terroristen de mogelijkheden om hun telefoongesprekken te camoufleren, erkent Gamble. ,,Maar we weten uit ervaring dat criminelen en terroristen ook fouten maken. Ze plegen paniektelefoontjes. Dan bellen ze in paniek, bedenken zich en hangen weer op. Maar dat soort telefoontjes zijn voor ons in het opsporingsonderzoek van groot belang.''

,,Het is niet meer dan een opsporingstechniek'', beklemtoont Clarke. ,,Versterking van onze informatiepositie is van cruciaal belang om terroristische en criminele netwerken bloot te leggen. Daarom concentreren we ons nu op een Europese wettelijke bewaarplicht van telefoongesprekken. Dat kan per land variëren, maar wij koersen aan op een bewaarplicht van tussen de zes maanden en twee jaar. Als we dat niet doen, laten we terroristische organisaties hun gang gaan.''

In een aantal landen, waaronder Nederland, bestaat bij dergelijke grootschalige opslag vrees voor uitholling van privacy.

Clarke: ,,We hebben het niet over het afluisteren van de inhoud van gesprekken. We hebben het over de vraag wie met wie belt en vanaf welke locatie. Is dat schending van privacy? Ik bel zelf de hele dag met mijn speciale beleidsadviseur. Als iemand de gegevens van die gesprekken zou bekijken, komt die tot de conclusie dat we een werkrelatie hebben. Wat is daar erg aan? Schaadt dat burgerlijke vrijheden? Dat is een argument dat ik niet accepteer. Sommige landen vinden een periode van twee jaar te lang. Ik begrijp dat argument niet zo goed, want het gaat om het principe. Als het acceptabel is voor zes maanden, waarom dan niet voor een langere periode?''

Sommige landen hebben moeite met bewaarplicht voor niet beantwoorde telefoongesprekken. Waarom is die nodig?

,,Wij vinden dat ook die data moeten worden opgeslagen. Hier in Groot-Brittannië zijn met die informatie moordzaken opgelost. Na de aanslagen in Spanje waren opsporingsdiensten in staat om nieuwe aanslagen te voorkomen op basis van het natrekken van niet beantwoorde telefooncontacten die binnen terroristische groeperingen circuleerden.''

Is instemming van het Europees Parlement voor u van belang?

,,Het is wenselijk om instemming van het Europese Parlement te krijgen. Omdat we sterker tegenover criminele en terroristische organisaties staan als de Europese Unie eensgezind is over dit onderwerp. Uit gesprekken met de fractievoorzitters put ik de overtuiging dat die overeenstemming er komt.''

Biedt dat mogelijkheden om ook op andere terreinen meer samenwerking tot stand te brengen tussen het Europees Parlement en de Europese ministers van Justitie?

,,Veel parlementariërs willen nauwer betrokken worden bij terrorismebestrijding in bredere zin en de aanpak van asiel- en migratiekwesties. We staan sterker als parlement en ministers samenwerken. Ik weet niet wat er nu uit komt, maar ik weet één ding zeker: als het parlement nu niet meewerkt, zal het voor langere tijd moeilijk zijn om op die andere terreinen wel samen te werken.''