Europa mag sociaal model niet opgeven

De internationale concurrentie vereist een eensgezinde Europese reactie. Er moet op korte termijn 10 miljard euro worden uitgetrokken voor onderzoeks- en innovatieprojecten, betoogt Jacques Chirac. Hij wil een politiek en sociaal Europa dat is gebaseerd op solidariteit.

Het resultaat van het Franse referendum op 29 mei heeft een ernstig gebrek aan vertrouwen in het Europese project aan het licht gebracht. Een crisis die heel Europa treft. Om deze op te lossen, is het nodig om de geest van Europa weer te hervatten en de kracht te vinden een nieuwe impuls te geven. Want, tenzij wij ons lot uit handen geven, kan Europa niet blijven stilstaan terwijl de rest van de wereld de pas versnelt.

Ik ben ervan overtuigd dat de Franse burgers met hun afwijzing van de Europese Grondwet niet een Europese verbintenis van een halve eeuw de rug hebben willen toekeren. Zij hebben hun ontevredenheid en ongerustheid geuit ten opzichte van een Europa dat er niet in slaagt hen gerust te stellen in hun huidige situatie en vertrouwen te geven in de toekomst.

Wij zullen hun verwachtingen beantwoorden door opnieuw duidelijk en vastberaden te verklaren dat wij streven naar een krachtig Europa dat in staat is zijn troeven uit te spelen en nieuwe perspectieven te bieden aan de jeugd. Een Europa waar sprake is van een krachtige economische ontwikkeling en werkgelegenheid, dat ons beschermt en sterker maakt.

Europa draagt in zijn genen de geschiedenis van onze oorlogen en verzoeningen en de herinnering aan onze strijd voor vrijheid en sociale vooruitgang. Het model van Europa is een sociale markteconomie. Het sociaal contract van Europa is een combinatie van vrijheid en solidariteit, het is de overheid die garant staat voor het algemeen belang. De menselijke waardigheid staat centraal in het streven van de Europese samenleving. Afstand doen van dit ideaal komt overeen met het verloochenen van onze Europese erfenis. Dit is de reden waarom Frankrijk nooit zal accepteren dat Europa wordt gereduceerd tot een eenvoudige vrijhandelszone. Daarom is het nodig het plan van een politiek en sociaal Europa, gebaseerd op het beginsel van solidariteit, nieuw leven in te blazen.

Onze landen worden geconfronteerd met grote economische en sociale uitdagingen: minder groei, een hardere internationale concurrentie, demografische ontwikkelingen; verandering van het klimaat en een hoge olieprijs; verhoogde migratiedruk. Onze medeburgers verwachten van Europa een antwoord dat evenredig is aan de vraagstukken waarmee ze rechtstreeks geconfronteerd worden. Laten we van de drie eerstvolgende Europese samenkomsten gebruikmaken om het Europese initiatief weer op gang te brengen.

Morgen zullen de Europese staatshoofden en regeringsleiders in Hampton Court bijeenkomen. Ons doel is simpel: Europa zijn vitaliteit en capaciteit teruggeven om zich volledig in te zetten en waaruit het zijn kracht put. Europa bezit alles om bij de leiders van de wereldeconomie te horen. Maar wij moeten snel handelen tegenover de internationale concurrentie. Meer innovatie en onderzoek is nodig om het concurrentievermogen en de werkgelegenheid voor morgen te garanderen. Duitsland en Frankrijk zijn begonnen met grootschalige programma's op het gebied van bijvoorbeeld biotechnologie, informatietechnologie en nanotechnologie. Ik stel voor om dit over heel Europa uit te breiden.

Om dit te bereiken moeten wij de nodige middelen vrijmaken: eerst van de lidstaten en het gemeenschappelijk budget. Maar we hebben meer nodig. Frankrijk stelt voor een beroep te doen op de Europese Investeringsbank om de capaciteit voor onderzoek te verdubbelen. Laten we met deze bank een instrument scheppen dat over 10 miljard euro beschikt en dat door een hefboomeffect van cofinanciering van de overheid en de private sector ons in staat zal stellen voor 2013 in totaal 30 miljard euro meer te investeren in onderzoek en innovatie.

De sociale gevolgen van de globalisering vragen om een vastberaden antwoord. Wanneer sommige grote bedrijven hun wereldstrategie alleen bouwen op financiële rendabiliteit op korte termijn en dan bijvoorbeeld besluiten zich in een ander land te vestigen, beïnvloeden zij hierdoor de werkgelegenheid in heel Europa. Als wij eensgezind reageren, staan wij sterker. Daarom wil Frankrijk dat de Europese Commissie in dit soort situaties een Europees overleg organiseert. Dit is ook de reden waarom Frankrijk het principe steunt van een solidariteitsfonds tegen de gevolgen van globalisering zoals dit door de voorzitter van de Europese Commissie de heer Barroso is voorgesteld.

Het tijdperk dat voor ons ligt is dat van dure olie en morgen dat van andere brandstoffen. Het is ook een tijdperk van strijd tegen de verandering van het klimaat en de opwarming van de aarde. Naast de uitvoering van het Kyotoprotocol moet de Europese Unie zich verenigen om de nodige ommekeer in onze manier van leven en onze manier van produceren uit te denken. Dat wil zeggen dat wij onze energieaankopen moeten afwisselen, zeker stellen en moderniseren. Dit houdt in dat het transport, de industriële productie, woningen en de stadsplanning moeten veranderen. Frankrijk zal hierover begin volgend jaar een nota voorleggen aan zijn partners.

Met een goede organisatie is de groei van internationale handel gunstig voor onze economieën. Europa moet zijn belangen verdedigen bij de Wereldhandelsorganisatie. Met de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft de EU, die al de grootste importeur in de wereld is van landbouwproducten uit ontwikkelingslanden, laten zien te willen slagen. Het is nu tijd dat de handelspartners van de EU soortgelijke voorstellen doen en daarbij streven naar evenwicht en wederkerigheid, zowel op het gebied van landbouw als voor de industrie en de diensten.

De wereld wordt geconfronteerd met een toename van de migratiedruk. Europa staat vooraan en moet daarop antwoorden met een visie waarin veiligheid en ontwikkeling met respect voor de menselijke waardigheid geïntegreerd zijn.

Het versterken van de controle van de EU-grenzen en het sluiten van efficiënte hertoetredingovereenkomsten om de terugkeer van illegale immigranten te verzekeren, zijn noodzakelijk. Maar dit is niet genoeg. Wat er gebeurt, is het resultaat van het steeds groter wordende en hoe langer hoe meer aanstootgevende verschil tussen de rijke en arme landen. Daarom heeft Europa op initiatief van Frankrijk de ontwikkelingshulp aanzienlijk verhoogd. Het is nodig om met de landen ten zuiden van de Sahara en met de Noord-Afrikaanse landen een gezamenlijke aanpak op te zetten met gedeelde verantwoordelijkheid.

De tweede bijeenkomst is de Europese Raad van december. Om het vertrouwen in het goed functioneren van de Europese Unie te herstellen, moet overeenstemming gevonden worden voor het budget 2007/2013. De inzet is het slagen van de Europese hereniging. Als elke staat solidariteit en verantwoordelijkheidsgevoel toont, kunnen wij in december tot een overeenkomst komen. Frankrijk heeft al ruim zijn bijdrage geleverd in de bewerking van een eindakkoord dat zich moet houden aan bestaande verbintenissen.

De motor van het Verdrag van Nice is niet krachtig genoeg om 25 Europese lidstaten mee te voeren. Niemand kan ontkennen dat wij instellingen nodig hebben die democratischer, efficiënter en doorzichtiger zijn. Onder het voorzitterschap van Oostenrijk zullen wij de stand van zaken bepalen van het ratificatieproces van het grondwettelijke verdrag in alle landen van de Unie. Frankrijk wenst dit met zijn EU-partners voor te bereiden en met name met de nieuwe Duitse regering.

Verder zouden wij kunnen nadenken over de verbetering van het functioneren van de Europese instellingen in het kader van de bestaande verdragen, vooral op het gebied van het economisch beleid, de binnenlandse veiligheid, de buitenlandse acties en de defensie van de EU.

In dezelfde geest als Frankrijk het idee van een `directoire' verwerpt - want de Unie heeft iedereen nodig en moet iedereen respecteren - denk ik dat het absoluut nodig is om de staten die willen samenwerken, bij wijze van aanvulling op het gezamenlijk beleid, toe te staan dit te doen. Deze groepen van pioniers, waarvoor ik vanaf 2000 voorstellen heb gedaan, moeten zich kunnen vormen rondom elk land dat daar de wil en de middelen voor heeft en ze moeten toegankelijk blijven voor elk land dat zich bij de groep wil aansluiten. Dat hebben wij gedaan met de euro, met het vrije verkeer van personen in het Schengengebied en met bepaalde initiatieven op het gebied van defensie.

De geschiedenis van Europa wordt gekenmerkt door crisisperioden die iedere keer werden overwonnen om verder te gaan. Europa zal dat opnieuw bewijzen door trouw te blijven aan zijn waarden en zijn sociale model. Dat wil zeggen door de krachten samen te bundelen met respect voor de diversiteit van de verschillende lidstaten, van de verschillende volken en culturen. Daarvoor wil Frankrijk zich met zijn partners inzetten.

Jacques Chirac is president van Frankrijk.