De persoon en de bankier

De wereld krijgt een nieuwe centrale bankier. Ben Bernanke, de economisch adviseur van de president Bush, is genomineerd voor de functie van voorzitter van het stelsel van Amerikaanse centrale banken, de Federal Reserve Board (Fed). Bernanke volgt daarmee Alan Greenspan op, die in februari aftreedt na de functie ruim achttien jaar te hebben vervuld.

Nu zijn er meer centrale banken in de wereld en sommige daarvan, zoals de Europese Centrale Bank en de Bank van Japan, zijn van groot gewicht. Maar niemand zal ontkennen dat de Amerikaanse Fed de invloedrijkste is. De VS zijn verreweg de grootste daadwerkelijk geïntegreerde economie ter wereld, met de grootste kapitaalmarkt. Terecht of niet, de wereldwijde financiële sector, waar de Angelsaksische cultuur domineert, luistert het best naar de Fed.

De benoeming van Bernanke zal soepel verlopen. Hij was de favoriete kandidaat, staat te boek als een uitstekende econoom en zat al ruim twee jaar in het bestuur van de centrale bank voordat hij Bush' adviseur werd. Bovendien wordt Bernanke, die net als Greenspan Republikein is, beschouwd als onpartijdig.

Dat de nominatie op tijd komt, is gunstig. Allereerst voor Bush zelf, die bij een groeiend aantal persoonlijke controverses binnen de Republikeinse gelederen wel een succes op dit vlak kan gebruiken. Zijn politieke strateeg Karl Rove en de vice-presidentiële adviseur Lewis Libby liggen onder vuur bij het huidige onderzoek naar de onthulling van de identiteit van CIA-medewerkster Valerie Plame. De benoeming van onderminister van Buitenlandse Zaken John Bolton tot ambassadeur bij de Verenigde Naties was omstreden. Tegen kopstukken van de partij Tom DeLay en Bill Frist loopt een onderzoek naar respectievelijk fraude en handel met voorkennis. En Bush' voordracht van zijn juridisch adviseur Harriet Miers voor het Amerikaanse Hooggerechtshof wordt lichtzinnig gevonden en stuit op verzet uit conservatieve kring.

De verwachting dat de voordracht voor de opvolger van centrale bankier Greenspan juist door alle overige controverses op zich zou laten wachten, is gelogenstraft. De kandidatuur van Bernanke heeft een breed draagvlak, en hij kan rekenen op een soepele gang langs het Congres. Dat is ook gunstig voor de financiële markten. Het afscheid van Greenspan, met zijn bijna mythische statuur, geeft daar al onzekerheid genoeg. Het tijdig bekend worden van zijn opvolger beperkt de schade, maar er is meer voor nodig om de overgang goed te laten verlopen.

Aan Greenspan, die steeds meer vanuit zijn eigen inzichten opereerde, is een haast magische kracht toegedicht bij het voeren van het monetaire beleid in de VS. Of die kwalificatie terecht is, moet de toekomst uitwijzen, maar één grote fout is inmiddels al gemaakt. De persoon van de voorzitter van de Fed is samengevloeid met het instituut. Dat is ongezond. Bernanke staat te boek als een voorstander van collegiaal bestuur, met duidelijker te staven richtlijnen voor de opdracht van de Fed: prijsstabiliteit bij een optimale werkgelegenheid. Monetair beleid werd onder Greenspan meer een kunst dan een wetenschap. Aan Bernanke de taak er weer wat meer wetenschap van te maken.