Appingedam zet de toon

De Europese Commissie neemt het glasvezelproject van Appingedam onder de loep. Andere gemeenten en kabelaars volgen de zaak met argusogen.

De Appingedamse liefhebber van illegaal downloaden moet zich er al op verheugd hebben. Supersnel internet voor 29,85 euro per maand, via het gemeentelijke glasvezelnetwerk. Bij kabelbedrijf Essent betaalt hij nu 47,95 voor de snelste breedbandvariant. Maar daarmee duurt het al gauw een paar uur voor je een film hebt gedownload, terwijl die met een glasvezelaansluiting binnen no time binnen zou zijn.

Helaas, voorlopig gaat het niet door. Eergisteren werd bekend dat Appingedam is teruggefloten door de Europese Commissie, die zich afvraagt of het Groningse stadje zich niet schuldig maakt aan ongeoorloofde staatssteun. Het door de gemeente gefinancierde glasvezelnet zou concurreren met de breedbandaansluitingen van Essent en KPN. Binnen enkele maanden besluit eurocommissaris Kroes (Mededinging) of Appingedam zijn project definitief moet afblazen.

Appingedam wordt in breedbandland met argusogen bekeken. Er zijn nog vele andere gemeenten in Nederland die willen investeren in glasvezelverbindingen. Kabelbedrijven zijn er tegen dat gemeenten met overheidsgeld glasvezelnetwerken naar woningen aanleggen die vervolgens met hun eigen netwerk zullen concurreren. In Appingedam was het Essent die naar de rechter stapte om deze ,,oneerlijke concurrentie'' aan te vechten. Met succes - de rechter besloot dat Brussel zich over het plan moest buigen. Een woordvoerder zegt te verwachten dat Appingedam een precedent zal scheppen voor de rest van Nederland.

Gemeenten denken dat supersnel internet via glasvezel hun economische en sociale aantrekkingskracht vergroot. Het grootste deel van de internetinfrastructuur in Nederland is al van glasvezel. De gemeentelijke projecten richten zich op de aanleg van het laatste stukje verbinding naar de huiskamer. Dat is de flessenhals die bepaalt hoe snel een verbinding is. ,,De snelste verbindingen zijn nu zo'n 20 megabit per seconde'', vertelt Ed Magnée, die via adviesbureau Alares onder meer gemeenten adviseert. ,,Met glasvezel is die snelheid in potentie oneindig.''

Critici, de kabelbedrijven voorop, zeggen dat de snelheid van adsl (KPN) en via de kabel ook verder opgevoerd zal worden. Bovendien, waar hebben consumenten zoveel snelheid eigenlijk voor nodig? Wethouder Waal-Van Seijen van Appingedam: ,,Het downloaden van muziek en films met glasvezel moet fantastisch zijn.'' Diensten die alleen mogelijk zijn met een zeer snelle verbinding, zoals thuiszorg via de webcam, zijn nog nauwelijks beschikbaar.

Een andere reden voor gemeenten om nieuwe infrastructuur aan te leggen is dat de netwerken van kabelbedrijven en KPN slechts in beperkte mate voor andere bedrijven toegankelijk zijn. Via het gemeentelijke glasvezel zouden alle bedrijven die willen bijvoorbeeld digitale televisie kunnen aanbieden. Volgens Magnée is dat een van de redenen waarom vooral kabelbedrijven - nu nog zo goed als monopolisten voor tv doorgifte - zo fel tegen de plannen zijn.

Uiteindelijk mag Brussel het zeggen. Commissaris Kroes onderstreepte eergisteren dat tot nu toe alle breedbandprojecten van gemeenten in Europa zijn goedgekeurd, maar dat het voor Nederland toch anders ligt. De goedgekeurde projecten werden vaak uitgevoerd in landelijke gebieden waar breedband nog niet was doorgedrongen. Nederland is met twee breedbandverbindingen naar bijna elke woning uniek.

Niet dat in Nederland niets mag. Van de Commissie mogen gemeenten wel geld in glasvezel naar woningen steken als ze dat doen op dezelfde manier als een bedrijf dat zou doen: met dezelfde rendementseisen en afschrijvingsperiodes. In Appingedam zou een door de gemeente gefinancierde stichting de aanleg verzorgen. Wethouder Waal-Van Seijen: ,,Achteraf was dat misschien niet de handigste vorm.'' De gemeente Amsterdam, die naast Appingedam de meest concrete plannen heeft, wil het wel `als bedrijf' doen. Wethouder Van der Horst zegt er zeker van te zijn dat het zo mag, maar omdat het businessplan nog niet af is, duurt het nog even voor Brussel zich er officieel over kan buigen. De Amsterdamse downloader moet dus nog even afwachten.