Nieuwe Fed-voorzitter neemt graag risico's

Ben Bernanke heeft onder voorzitter Alan Greenspan de intellectuele onderbouwing geleverd voor het beleid van de Federal Reserve (het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken).

De voormalige hoogleraar aan de universiteit van Princeton heeft tevens zijn sporen verdiend als deflatiebestrijder. Als de huidige bloei van de huizenmarkt echter ten einde komt, zullen de onconventionele maatregelen van Bernanke waarschijnlijk een zware wissel trekken op het vertrouwen van de financiële markten.

In 1999, toen de haussemarkt aan kracht won, was Bernanke medeauteur van een wetenschappelijk stuk waarin werd betoogd dat zeepbellen op de aandelen- en huizenmarkt alleen met terugwerkende kracht kunnen worden onderkend. Daaruit vloeide voort dat centrale banken geen monetair beleid moeten inzetten tegen mogelijke zeepbellen.

Drie jaar later, in november 2002, hield Bernanke als gouverneur van de Fed een toespraak waarin hij onconventionele maatregelen voorstelde om de deflatie op afstand te houden. Die maatregelen omvatten het gebruik van `helikoptergeld' om te voorkomen dat de consumentenprijzen zouden dalen. Hij opperde ook dat de Fed er door het kopen van Amerikaanse staatsobligaties voor zou kunnen zorgen dat de rendementscurve niet zou omkeren.

Die toespraak heeft geleid tot het herstel van het vertrouwen van de financiële markten, waardoor een eind kwam aan de rem op de bedrijfskredieten. In wezen ontkent Bernanke het bestaan van de Keynesiaanse liquiditeitsval. Hij gelooft dat de Grote Depressie van de jaren dertig vermeden had kunnen worden als de Fed maar genoeg lef had getoond. Hij ontkent, impliciet, ieder verband tussen een ruim monetair beleid, de snelle groei van de kredietmarkten en het ontstaan van zeepbellen op de aandelen- en huizenmarkten.

Bernanke vergoelijkt het ruime monetaire beleid van de Fed van de afgelopen jaren en gelooft dat dat beleid de Amerikaanse economie op het spoor van duurzaam herstel heeft gezet. Een andere school betoogt dat het onvermogen van de Fed om de groei van de zeepbel van de jaren negentig een halt toe te roepen, alsmede het ruime monetaire beleid na het knappen van de zeepbel, verantwoordelijk zijn geweest voor het ontstaan van een nieuwe uitbarsting van irrationele overdrijving op de huizenmarkt en op de markten voor junk bonds (hoogrenderende obligaties) en andere effecten.

Als Fed-topman zou Bernanke wellicht op de deflatoire gevolgen van een ineenstorting van de huizenmarkt reageren door de rente te verlagen of zijn toevlucht te nemen tot onconventionele maatregelen. Nu de inflatie stijgt, kunnen zulke acties de financiële markten schrik aanjagen. Op een dag zou het zomaar kunnen dat de markten voor obligaties en buitenlandse valuta's de hyperinflatoire gevolgen van Bernankes beleid onder ogen moeten zien.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.