Broodnuchter op Varkenoord

Tony Adams (39) loopt trainersstage bij Feyenoord. De oud-voetballer van Arsenal combineerde hard verdedigen met liederlijk drinken. Na zijn biecht richtte hij een opvangtehuis voor verslaafde sporters op.

Op trainingscomplex Varkenoord hebben de Rotterdamse regenbuien geen vat op Tony Adams. In de schaduw van De Kuip schreeuwt hij over het oefenveld naar de jeugd van Feyenoord. `Tempo, tempo.' De jongeren kennen hem vaag van naam en noemen hem `de trainer'. In de kantine vertelt hij over zijn eerste kennismaking met het Hollandse hogeschoolvoetbal.

,,Ik ben hier gekomen om iets van jullie aanvalsspel te leren, maar verbaas me over het gebrek aan tempo'', zegt de 66-voudige international. ,,Jullie combineren tot het een ons weegt. Ik ben op zoek naar de juiste mix van techniek en fysiek. Al zijn de jongens van vanmiddag geen goede graadmeter. Ze zijn vaste reserve, missen het vertrouwen van de clubleiding en zijn daarom weinig gemotiveerd. Ze moeten vechten voor hun laatste kans, zou je denken.''

Adams stopte in 2002, na bijna twintig jaar topvoetbal, bij zijn jeugdliefde Arsenal. Hij werd met The Gunners vier keer landskampioen, won drie keer de FA Cup en een keer de Europa Cup voor bekerwinnaars. Hij was in 1988 ook de stijve voorstopper die bij het EK in West-Duitsland werd zoekgespeeld door Marco van Basten. ,,Alsof ik die dag in een draaimolen zat'', zegt de man die destijds in Engeland voor donkey (ezel) werd uitgemaakt. ,,Gelukkig heb ik m'n carrière langer kunnen voortzetten dan Marco'', zegt de verdediger wiens botten en spieren minder te verduren kregen dan zijn lever.

Tot 1996 combineerde Adams topsport met een alcoholverslaving. Hij sloeg willekeurige mannen, sliep met vreemde vrouwen, spoot in restaurants met brandblussers en viel in nachtclubs van de trap. De dokters hoefden hem tijdens het hechten nooit te verdoven; dat deed de alcohol. Altijd dronk hij Guinness-bier, bedplassen was zijn tweede natuur. Na een doorwaakte nacht trainde hij met een plastic zak onder zijn jack, om het bier sneller in zweet te kunnen omzetten.

,,Ik speelde in die tijd op zeventig procent van mijn kunnen'', weet hij nu. ,,Nog een wonder dat ik met Arsenal bekers won en vaste waarde was in het Engelse team. Maar ja, bier en voetbal hoorden bij het Britse voetbal. Ik was bepaald geen uitzondering. Het was een traditie van een eeuw oud. Bij Arsenal was Ray Parlour mijn vaste stapmaatje. Nee, Paul Merson zat in een andere groep. Hij was aan alles verslaafd, ik alleen aan bier. En mijn eerste vrouw aan crack, dus dat schoot lekker op. Nu ben ik nuchter en mijn tweede vrouw gelukkig ook. It's all in the book.''

Na het EK in eigen land biechtte hij in 1996 zijn drankverslaving op. Het was groot nieuws. Hij kickte af en schreef een boek over ,,de ergste nachtmerrie in mijn leven''. Met ruim 400.000 verkochte exemplaren is Addicted volgens de schrijver een van de best verkochte sportboeken in Engeland. ,,Ik wilde mijn hoofd legen en mijn verleden begraven. En de roddelbladen niet de kans geven nog meer zin en onzin over mij te schrijven. Sindsdien hebben ze me met rust gelaten. Ik drink sodawater, loop met de honden, doe boodschappen en ga met mijn gezin naar een pretpark. No news for the tabloids.''

Adams verdiende aan het boek ongeveer 250.000 pond. ,,Met dat bedrag had ik een startkapitaal voor een opvangtehuis voor verslaafde sporters. Ik wil oud-collega's helpen voorkomen dat ze net als ik in een zwart gat belanden. Wij preken niet, wij praten en luisteren. Ik heb die opvoeding gemist. Het was een andere tijd. Alcohol is gevaarlijker dan softdrugs. Alcohol is geaccepteerd, zeker in Noord-Europa. Zeven tot tien procent van de Engelsen is meer of minder verslaafd aan drank.''

Ongevraagd vertelt hij verder, schijnbaar zonder gêne. ,,Ik heb de alcohol niet afgezworen, de alcohol heeft mij afgezworen. Ik was mentaal en fysiek gesloopt. Ik kreeg van iedereen schouderklopjes voor mijn stoere gedrag. Niemand die kritiek durfde te geven. Ik was ook een leugenaar. Nu ben ik heel open naar iedereen. Nee, dat heeft niets met leeftijd te maken, maar met education. Ik heb Robin van Persie (Nederlander van Arsenal die betrokken is bij een verkrachtingszaak, red.) nog gewaarschuwd. Toen hij in voorarrest zat, heb ik hem verteld dat je in de gevangenis goed kunt nadenken over het leven'', vertelt Adams. Zelf zat hij in de cel wegens rijden onder invloed.

De lomperik op het veld leest en studeert bijna dag en nacht. ,,Niet alleen over voetbal, ook over psychologie, fysiologie en sociologie. Ik hoop nog eens te promoveren op het onderwerp `sport en maatschappij'. Of sportwetenschappen. Binnenkort ga ik naar Frankrijk, om uit te leggen waarom Stella Artois daar niet meer als shirtsponsor mag optreden. Ik reis al maanden kriskras door Noord-Europa. In het weekend zie ik minimaal vier wedstrijden. Nee, ik ben niet bang voor de spanning in de dug-out. Op mijn dertigste dacht ik dat ik dood zou gaan, dus elke dag is mooi meegenomen.''

In de herfst van 2003 begon hij zijn trainerscarrière bij de Engelse tweedeklasser Wycombe Wanderers. Beide partijen waren snel op elkaar uitgekeken. ,,Ik heb me vergist in het lage niveau. Ik was bij Arsenal, door de invloed van de Franse topspelers, gewend aan een hoog niveau. Het amateurisme bij Wycombe was een schokkende ervaring. Ik kwam al snel tot de conclusie dat ik niets kon leren.''

Adams spiegelt zich liever aan het leger van buitenlandse toptrainers in de Premier League. Hij wil niets weten van de negatieve verhalen over de Portugees José Mourinho, die het voetbal van Chelsea zou `vermoorden' met allerlei tactische opdrachten. ,,Ik hou me verre van de discussie over gebrek aan spanning en meer van die onzin. Chelsea speelt helemaal niet saai, juist heel gevarieerd. Of willen we terug naar de tijd dat ik alle ballen met een poeier de lucht in schoot? Ik heb van Arsène Wenger (Franse trainer van Arsenal, red.) geleerd hoe het voetbal echt gespeeld moet worden. And believe me, that's not kick and rush anymore.''