Bloedtest voor darmkanker

Darmkanker is in principe aantoonbaar in bloed dat op afwijkend DNA wordt getest. Dat schrijven Amerikaanse en enkele Duitse onderzoekers onder leiding van prof. Bert Vogelstein in een gisteren gepubliceerd artikel van de Proceedings of the National Academy of Sciences (online). Vogelstein heeft zijn sporen verdiend met het opsporen van genen die na een mutatie de oorzaak worden van darmkanker.

Het principe van de bloedtest voor darmkanker kan bruikbaar worden in een screeningstest, maar voorlopig blijft nog de detectie van gemuteerd DNA in ingeleverde ontlasting een betrouwbaarder methode. Het principe van de bloedtest is wel belangrijk omdat de roep om grootschalige screening voor darmkanker (door bevolkingsonderzoek) steeds luider klinkt: veel mensen laten waarschijnlijk liever wat bloed afnemen dan dat ze zelf thuis wat van hun poep in een potje scheppen en opsturen voor onderzoek.

Vogelsteins groep liet zien dat de meeste nog niet uitgezaaide darmkankers aantoonbaar zijn door gemuteerd DNA in het bloed op te sporen. Hoe ernstiger en groter de kanker wordt, hoe meer gemuteerd DNA er in het bloed circuleert. DNA komt in het bloed doordat dagelijks een deel van de cellen van een tumor door necrose afsterven. Die `rottende' cellen worden opgeruimd door macrofagen. Dat zijn cellen van het afweersysteem die ontstoken en dode lichaamcellen verzwelgen en afbreken. Het DNA uit de kankercellen komt uiteindelijk in korte fragmenten in het bloed. In een forse tumor van ongeveer 100 gram zitten, rekenen de onderzoekers voor, ongeveer 30 miljard cellen. Een paar procent daarvan gaat dagelijks ten onder doordat in een forse tumor de bloed- en voedselvoorziening altijd te kort schiet. Zo komt dagelijks het DNA van tientallen miljoen dode kankercellen in het bloed. Daarvan is op ieder moment maar een klein deel aanwezig, want de helft van het DNA is binnen een kwartier nadat het in het bloed vrij komt al afgebroken en verwerkt. Vogelstein schrijft dat hij met zijn onderzoek heeft aangetoond dat een een bloedtest op darmkanker in principe mogelijk is, maar dat de methode misschien beter bruikbaar is voor de detectie van tumoren waarvoor nu nog geen test beschikbaar is. Voor darmkanker bestaat nu al de fecestest.