Russisch rekenwonder maakt zijn faam waar

Aleksej Tsjizjov (41) won gisteren in Amsterdam de wereldtitel dammen. ,,In Rusland moet je soms vechten voor je leven. Dat is goed voor je karakter.''

Na vijf jaar wachten – zijn laatste wereldtitel behaalde hij in 2000 – is zijn droom dan eindelijk uitgekomen. Aleksej Tsjizjov, in de jaren negentig oppermachtig in het mondiale topdammen, is voor de tiende keer in zijn carrière wereldkampioen geworden. Een wat verlaat, maar desalniettemin fraai verjaardagscadeau voor de topspeler uit Rusland, die 41 jaar werd tijdens het WK in Amsterdam.

In zijn laatste partij in de finaleronde speelde Tsjizjov gisteren remise tegen de Let Guntis Valneris, zijn naaste concurrent voor de eindoverwinning. Die puntendeling volstond voor Tsjizjov, die bij de WK's van 2002, 2003 en 2004 nog zijn meerdere moest erkennen in zijn landgenoot Aleksandr Georgiev.

Vooral de wijze waarop het Russische rekenwonder het loodzware toernooi in Amsterdam domineerde was indrukwekkend. Zowel in de groepsfase (negen partijen) als in de finaleronde kwam Tsjizjov nooit in de problemen. Hij verloor tijdens het WK geen enkele partij, en behaalde in de finaleronde het voor dambegrippen hoge aantal van vier overwinningen in elf partijen. Wat de sleutel tot zijn succes was? ,,In de voorbereiding heb ik niets bijzonders gedaan. Stabiliteit is mijn geheim'', zei hij na zijn slotpartij. ,,Verder was het een kwestie van zelfdiscipline, hard werken en met accuratesse spelen.''

Om fit te blijven en het hoofd fris te houden ging Tsjizjov elke dag joggen tijdens het tweeënhalve week durende toernooi. Met zijn spel was hij ingenomen. ,,Damtechnisch was dit een goed WK. Ik heb een paar korte remisepartijen gespeeld maar dat was dit WK ook nodig. Zeker met de dubbele speelrondes. Wij kunnen maximaal acht uur dammen, maar dat is dit toernooi wel een paar keer tien uur geweest'', doelde Tsjizjov op het feit dat de dammers tot driemaal toe twee partijen (van gemiddeld drie uur) op één dag moesten spelen.

Met enkele overwinningen had hij wat geluk gehad, erkende Tsjizjov. ,,Maar ik had altijd goede standen. Het is zeer zeldzaam dat ik nooit in gevaar ben geweest en aan een remise in de slotronde voldoende had'', blikte Tsjizjov terug op zijn huzarenstukje. Dat had hij niet voor elkaar kunnen krijgen zonder zijn fenomenale rekencapaciteiten, zijn ijzeren wedstrijdmentaliteit én zijn vechtersinstinct.

,,Tsjizjov is een echte vechter'', beaamde de uit Wit-Rusland afkomstige maar voor Nederland uitkomende Aleksandr Baljakin (44). Na lange tijd niet te hebben deelgenomen aan WK's maakte de nummer twee van de mondiale titelstrijd van 1986 en 1992 een geslaagde comeback in Amsterdam. Baljakin, woonachtig in Nederland, was ,,tevreden'' met zijn derde plek, achter Valneris.

Maar ook hij kon de geweldenaar Tsjizjov niet in verlegenheid brengen. ,,Hij speelt doeltreffend en komt bijna nooit in tijdnood. Hij heeft een agressieve, aanvallende stijl en is mentaal sterker dan de Nederlanders. Dat is het verschil.'' Die agressieve speelstijl is volgens Baljakin kenmerkend voor het Russische dammen. ,,Het leven in Rusland is harder, waardoor de dammers ook een hardere wedstrijdmentaliteit ontwikkelen.''

Bij wereldkampioenschappen domineren de Russische dammers dan ook al twintig jaar. De laatste wereldtitel voor een Nederlander dateert uit 1984, toen Harm Wiersma voor de vijfde maal wereldkampioen werd. Vraag is welke Nederlander in de toekomst in staat geacht mag worden de Russische hegemonie te doorbreken. Volgens Baljakin is Kees Thijssen, de afgelopen drie jaar Nederlands kampioen, de belangrijkste kandidaat. ,,Maar hij moet wel professioneler worden'', zegt Baljakin. Ter illustratie noemt hij Thijssens verlate opkomst bij de officiële opening, waardoor de hoop van het Nederlandse dammen bijna deelname aan het toernooi misliep.

Het spel van de 30-jarige Amsterdammer, van wie meer was verwacht dan zijn zesde plaats in het eindklassement, was Baljakin bij dit WK tegengevallen. ,,Hij was te gespannen en had meer durf moeten tonen. Hij staat een beetje stil op het moment. Je moet speltechnisch goed zijn maar je moet ook karakter hebben.''

Ook Tsjizjov was het ,,mindere vermogen'' van Thijssen tijdens het WK opgevallen. ,,Hij speelde droog en zonder zelfvertrouwen.'' Aan talent ontbreekt het Thijssen volgens Tsjizjov niet, maar ook hij wijst op het mentale aspect op het hoogste niveau en de voordelen van een harde Russische leerschool. ,,Kees moet misschien wat harder worden. Baljakin is van de oude school van de Sovjet-Unie en kan goed vechten. In Rusland moet je soms vechten voor je leven. Dat is goed voor je karakter'', wijst de kersverse kampioen Tsjizjov op het verschil met zijn Nederlandse collega's.

Thijssen zelf is, openhartig en zelfkritisch als hij is, de laatste om dit te ontkennen. Over het verschil met de Russische topspelers zei hij eerder tijdens het WK al: ,,Om als een virtuoos te spelen moet ik meer uren dammen en meer aan mijn rekenen werken. Ten opzichte van de Russen moet de rekenmachine nog aan. Ik ben nog te lui. Van iemand als Tsjizjov druipt de discipline gewoon af. Die komt hier om zaken te doen.''