`Poolbiljarter is scherper is als hij tijdje niet rookt'

Nette kleding, geen gepaf langs de tafel en topspelers uit het buitenland poolbiljart werkt aan een nieuw imago.

Als poolbiljarter Alex Lely in Taiwan voor een stoplicht staat, scanderen voorbijgangers zijn naam en klinken de claxons van scooters. In eigen land blijkt de 32-jarige regerend Europees kampioen voorlopig gewoon over straat te kunnen. Bij de seizoenstart van de nationale poolcompetitie in teamverband (Pro Team League) overtroffen de biljarters het publiek in aantal. Door de werving van binnen- en buitenlandse topspelers hoopt de sectie pool van de Nederlandse biljartbond af te rekenen met het kroegimago dat aan de sport kleeft.

In poolcentrum 't Dijkje in Leiden kwamen de verschillen met andere biljartdisciplines treffend aan het licht. Met een muziekje op de achtergrond werkte Lely zijn partij af tegen een leeftijdsgenoot. Beiden waren gekleed volgens voorschrift: polo in teamkleur, pantalon en nette schoenen. Tegelijkertijd werd in Barendrecht in stilte gestreden bij het wereldbekertoernooi driebanden.

Pool is te verdelen in de disciplines 8-ball, 9-ball en straight pool. Ruwweg dienen de felgekleurde ballen in elke variant zo snel mogelijk in de gaten aan de zijkanten en hoeken van de biljarttafel te verdwijnen. Door het poolspel te vergelijken met het traditionele driebanden of snooker is het beeld ontstaan van een kroegsport, beseft Lely. ,,In Taiwan is pool volkssport nummer één. Daar vind je ongeveer op elke straathoek een pooltafel. In Nederland poolen de meesten alleen in een rokerige kroeg, dan wordt de associatie makkelijk gelegd.''

Dat moet veranderen met de invoering van de Pro Team League, die zaterdag voor het derde seizoen van start ging. De oude eredivisie vertoonde mankementen: niet afgestemd op de internationale wedstrijdkalender en weinig tot geen prijzengeld. Topspelers als Lely trokken aan de bel. ,,Het ging gewoon niet meer. Ik was één van de spelers die destijds heeft gezegd niet meer in de nationale competitie te willen spelen. Met de huidige opzet ben ik tevreden, al hoef je het voor het prijzengeld (zaterdag 1.250 euro voor de eerste plaats, red.) niet te doen.''

Niet alleen heeft de organisatie van de Pro Team League alle Nederlanders binnenboord weten te houden, ook enkele buitenlandse biljarters besloten een deel van het seizoen te komen. Tom Storm (Zweden), Oliver Ortmann (Duitsland) en Tony Drago (Malta) zijn bekende namen in het circuit. Opvallend is de deelname van Torbjörn Blomdahl, meervoudig wereldkampioen driebanden. Een definitieve overstap naar het poolen is echter niet aan de orde. Zaterdag gaf de Zweed de voorkeur aan het toernooi in Barendrecht. Toch is de nationale competitie één van de sterkste in Europa geworden.

Met de langzaam groeiende televisieaandacht voor pool voert de Pro Team League veranderingen door die bijdragen aan het imago. Zo is roken in de speellokalen voortaan verboden. Met als gevolg dat zaterdag in Leiden zich met enige regelmaat een kluitje rokende poolbiljarters ophield voor de ingang van 't Dijkje. Lely: ,,Ik stop eens in de zoveel tijd, vooral voor grote toernooien. Je bent gewoon scherper als je niet rookt.''

De grote poolwedstrijden worden wereldwijd georganiseerd. Lely, in het dagelijks leven student politicologie in Leiden, is net teruggekeerd uit Polen. ,,In Amerika doe ik mee aan een serie van zes wedstrijden. Per toernooi krijgt de winnaar 200.000 dollar. Eén is zelfs gewaardeerd met zeshonderdduizend. Die tv- en invitatietoernooien zijn het mooiste. Dan staat er één biljarttafel in een soort arena, en kom je op met muziek en rook.''

In de Verenigde Arabische Emiraten verscheen The Plague From The Hague in een traditionele djellaba (oosters gewaad, red.) voor een sjeik, die hem een goudstaaf overhandigde na Lely's toernooiwinst. Toch zegt de Hagenaar, in het bezit van een eigen `keulijn', blij te zijn met de zekerheid van de A-status bij sportkoepel NOC*NSF. Hetzelfde geldt voor zijn collega's Niels Feijen, Nick van den Berg en Rico Diks.

Door het groeiend aantal Nederlandse topspelers verandert de sfeer langs de tafels, weet Lely. ,,We gaan goed met elkaar om, maar door de professionalisering wordt het nooit meer zo gezellig als tien jaar geleden. Meer mensen ambiëren de top, dus iedereen is steeds meer bezig met zijn sport. Concentratievermogen, mentale en fysieke fitheid en tactiek zijn tenslotte trainbaar.''