Het beeld

Wat is erger? Het tatoeëren zonder verdoving van de minderjarige kinderen van André Hazes met de as van hun vader of het tatoeëren met lichte verdoving van volwassen varkens omwille van de kunst? Beide scènes waren op televisie te zien, in respectievelijk Namens André (TROS, 4 september) en R.A.M Magazine (VPRO) van gisteravond.

Voor de goede orde moet u ook nog weten dat de eerste actie zich in Amsterdam afspeelde en de tweede in Peking. De Belgische kunstenaar Wim Delvoye, die zijn initialen op dezelfde manier stileert als Walt Disney, week naar China uit voor zijn project ArtFarm. De zeugen worden door een man geschoren en een vrouw getatoeëerd, onder meer met plaatjes uit Disney-films, terwijl nog vier anderen het dier vasthouden.

Het argument dat mensen zich uit vrije keuze laten verminken en dieren daar geen zeggenschap over hebben wordt onderstreept door het geschreeuw van het varken in Peking. Het dier is er kennelijk niet content mee. Om die reden denk ik dat de meeste Nederlanders het erger vinden om een varken dan een kind te tatoeëren. De laatste Politieke Barometer van Nova wijst op een Kamerzetel voor de Partij voor de Dieren en het is algemeen bekend in Hilversum dat het mishandelen van een hond op televisie veel meer boze reacties oproept dan het doodschieten van een mens.

In China denkt men daar heel anders over. De intrigerende reportage van Sander Snoep maakt duidelijk dat het de kunstenaar Delvoye, die steevast geniet van het epitheton ,,controversieel'', juist om dat soort verschillen te doen is. In het volkrijkste land ter wereld – dat overigens geen enkele voorbijganger in een straatreportage in Linda & Beau op zondag (Talpa) bij benadering correct kon aanwijzen op een wereldkaart – meent men dat dieren er zijn om de mens, dus ook kunst en cultuur, te dienen. Daarenboven, zo legt Delvoye uit, zijn daar onder de rijken afnemers te vinden voor zijn kunst. Hij wil deze schilderijen per kilo verkopen, en hoopt een flinke winst te maken, omdat hij ze als big al begint te versieren, en deze kunst dus vanzelf uitdijt. Zo'n redenering kan een Chinese zakenman wel waarderen.

Ook de voor Snoeps camera hardop geuite overweging dat hij geen verdovingsgas uit België mee wil nemen voor de geplaagde dieren, omdat zoiets te veel geld zou kosten, past in Delvoye's opzet. Later zegt hij: ,,Er is in China geen religie, dus ook geen ethiek. Daardoor kan ik mijn volgende project ArtFarm hier opzetten, waarin varkens genetisch gemanipuleerd zullen worden.''

Wie vindt dat kunst in eerste instantie marktgeoriënteerd moet zijn en dat je daarbij minimale kosten en optimale opbrengst dient na te streven, kan alleen maar tevreden zijn over Delvoye's lucratieve creativiteit. De getatoeëerde dieren leven waarschijnlijk langer dan ze in de Europese bio-industrie zouden doen.

Het werk van Delvoye, dat behalve Disney ook emblemen van Warner Bros. en MGM (motto: ,,Ars gratia artis – kunst omwille van de kunst'') citeert, levert in feite wreed en geestig commentaar op de vermarkting van de kunst. Niet toevallig zegt Delvoye ook te spelen met tatoeageclichés als eeuwigheid en vergankelijkheid. Hij snapt de Chinezen beter dan menige andere kunstuitwisselaar.