Europees virus

De strijd tegen het humaan immunodeficiëntievirus, beter bekend als hiv, is nog lang niet gestreden. Virusremmers geven een vals gevoel van veiligheid, hoe gewaardeerd ze ook zijn. Aids, de ziekte die wordt veroorzaakt door hiv, blijft vooralsnog een groot probleem. Uit een reportage in deze krant bleek hoe alarmerend de situatie in Estland is, een nieuwe EU-lidstaat die na Afrika relatief het grootste aantal seropositieven ter wereld heeft. Navrant is dat de meeste infecties voorkomen onder jongeren, van wie met name meisjes en jonge vrouwen tussen de vijftien en negentien jaar de laatste tijd slachtoffer van hiv worden. Dit geeft het succesverhaal van de Baltische staten, met hun economische groei en recente toetreding tot de Europese Unie, een inktzwarte keerzijde.

Zonder veel overdrijving kan men in Estland van `Afrikaanse toestanden' spreken. In absolute aantallen lijkt het nog mee te vallen. Vorig jaar telden de Estse gezondheidsautoriteiten officieel 4.910 seropositieven, maar het werkelijke aantal is waarschijnlijk het dubbele. Dat is veel op een bevolking van 1,4 miljoen mensen. De oorzaak ligt voornamelijk in het feit dat Estland zich geopend heeft na decennialang communistisch isolationisme. De zegeningen van de economische groei en Tallinn als vrije en goed bereikbare havenstad bleken een plaag voor de volksgezondheid. De drie miljoen toeristen die het land jaarlijks bezoeken en die de veerdiensten op de Oostzee en de Finse Golf handenvol werk bezorgen, komen niet allemaal voor het barnsteen en Tallinns mooie hanzecentrum. Seks en drugs behoren evengoed tot 's lands populairste handelswaar. Estland heeft zich tot een knooppunt van drugssmokkel ontwikkeld. Het grote aantal hiv-dragers komt vooral door intraveneus drugsgebruik.

Extra complicatie is dat de meeste hiv-dragers in Estland tot de Russische minderheid horen. De spanningen tussen de oorspronkelijke bewoners en de Russen, die er onder het communisme al dan niet gedwongen naartoe verhuisden, nemen toe. De Russen voelen zich niet ten onrechte gediscrimineerd. Als de scheiding tussen de bevolkingsgroepen ook nog eens wordt onderstreept door drugsgebruik en hiv-besmetting, zal van integratie helemaal geen sprake zijn.

Hiv is allereerst een vraagstuk voor Estland zelf. Het land zal zich snel moeten wapenen tegen een virus dat er relatief onbekend is en dat een tijdbom in zich draagt. Niet iedere hiv-geïnfecteerde krijgt aids, maar de jonge seropositieven van nu kunnen Estland straks een enorm probleem bezorgen. De Wereldgezondheidsorganisatie, die zelf alarm sloeg, en de Europese Unie zullen in actie moeten komen. Een slechte gezondheidstoestand in een van de lidstaten gaat álle EU-lidstaten aan door het besmettingsgevaar. De Finnen steken graag en vaak van Helsinki naar Tallinn over, een tocht van een paar uur. De West-Europese handel op de Baltische staten neemt sterk toe. Vanuit Berlijn, Amsterdam en andere West- en Midden-Europese steden komen steeds meer toeristen en zakenlieden. Omgekeerd is er groeiende arbeidsmigratie. Het profijt van en voor de open Estse samenleving is groot. Maar intussen heeft de bevolking dringend hulp nodig voor de bestrijding van hiv en de oorzaken daarvan. Uit humanitair en eigen belang mag de EU niet wegkijken.