`Ik krijg een L door, is er een L in je leven?'

Het nieuwe boek van het medium Char Margolis is een bestseller. Miljoenen Nederlanders zien elke week haar tv-show. Susan Smit – die ook ooit bij Char op de bank zat – over het geheim van `het lettersoepmedium'

Drie weken na verschijning bereikte Innerlijke wijsheid, het nieuwe boek van het Amerikaanse medium Char Margolis (1952), de hoogste positie in de Boekmonitor Top 100. Daarmee doorbrak ze de hegemonie van Dan Brown, die de afgelopen twee jaar met romans als De Da Vinci Code de Top 10 domineerde. Deze week staat haar boek nog steeds in de top-10, op nummer zes. Het typeert de enorme populariteit die Char in korte tijd verworven heeft. Haar tv-show `Char' trekt elke week rond de 1,84 miljoen kijkers, bijna twee keer zoveel als de talkshows Barend & Van Dorp en Jensen bij elkaar. Char is onvervalste emo-tv, volgens sommigen `tranen-met-tuiten-televisie': bekende en onbekende Nederlanders nemen op de bank naast Char plaats om zich in hun ziel te laten kijken en via haar contact te leggen met overleden dierbaren.

Als vierjarig kind dacht Char al geesten aan haar bed te zien staan en was ze in staat om haar ouders te vertellen dat ze teveel hadden betaald in de supermarkt. Naarmate ze ouder werd vergat ze de merkwaardige voorvallen, ging onderwijskunde aan Wayne State University studeren en trouwde. Nadat ze zelf een paar keer paragnosten voor advies had geraadpleegd, schreef ze zich in voor een cursus intuïtieve ontwikkeling.

PARANORMAAL

Haar professionele loopbaan als medium nam een vlucht toen ze paranormale sessies ging verzorgen bij een lokale radiozender in Detroit, Michigan. Het leidde tot optredens in de populaire talkshows van Larry King, Barbara Walters en Ricky Lake en de televisiester Char was geboren.

Het is het derde achtereenvolgende jaar dat Char in Nederland een plaats op prime time toebedeeld heeft gekregen om haar mediamieke kunsten te vertonen. Wim ter Laak, programmaleider van RTL4, is niet verbaasd over de hoge kijkcijfers. ,,Ze stijgen elk jaar. Los van de vaste groep kijkers, die al in het paranormale geïnteresseerd was, groeit ook de belangstelling bij groepen voor wie het spirituele nieuw is. Char voorziet duidelijk in een behoefte: mensen willen in deze hectische tijd stilstaan bij de kern van het bestaan, bij de relaties met hun dierbaren, levend of niet levend.''

Het succes van Char is voor een groot deel terug te voeren op haar vermogen om heel specifieke informatie te verstrekken. Ze komt in haar programma met controleerbare namen, data, plaatsen en feiten op de proppen. Anders dan veel andere mediums is ze wars van zweverige taal over `warme aurakleuren' en vage mededelingen die, als je er toch al van overtuigd was dat er `méér is tussen hemel en aarde', altijd wel een beetje lijken te kloppen. Char werkt volgens de zogenaamde alfabetmethode, waarbij ze letters `doorkrijgt' van namen die van betekenis zijn voor de vragensteller. Het leverde haar de bijnaam `het lettersoepmedium' op.

Haar tweede troef is haar uitstraling: Char is een vlotte, aantrekkelijke en modern geklede vrouw. Ze mag naar Nederlandse maatstaven dan wat al te uitbundig zijn, ze is ontegenzeglijk sympathiek. Haar gevoel voor humor zorgt voor een prettige lichtheid op momenten dat het gesprek te zwaar en sentimenteel dreigt te worden. Ze roept minder wrevel op en is minder makkelijk te karikaturiseren dan iemand als Jomanda, al was het maar omdat ze zich niet in opzichtige gewaden hult of zich nadrukkelijk als goeroe gedraagt. Char is een antigoeroe, die met haar gasten meesnottert op de bank. Ze wekt altijd de indruk met haar cliënten mee te leven. Het is vooral die combinatie van duidelijkheid en menselijkheid die haar uitermate geschikt maakt voor tv.

Ter Laak: ,,Eerlijk gezegd denk ik dat het ook in haar voordeel werkt dat ze niet van hier is. Van landgenoten vinden we toch sneller dat ze zich aanstellen dan van buitenlanders.''

HET BETERE GISWERK

Niet iedereen is overtuigd van Chars mediamieke kwaliteiten. Jan Willem Nienhuys, secretaris van de Stichting Skepsis, vindt haar bezigheden een kwestie van slim raden, goed observeren en handig deduceren. Het betere giswerk. ,,Op basis van mensenkennis komt ze een heel eind. Bovendien buit ze het psychologische mechanisme uit dat de cliënt meer leest in de woorden van een medium dan die daadwerkelijk zegt. Als Char zegt dat ze problemen in de relationele sfeer proeft, zal de gemiddelde klant naderhand verklaren dat ze haarfijn wist te vertellen dat ze de vorige dag ruzie met haar vriend had gehad. Mensen horen nu eenmaal wat ze willen horen.''

Haar vele mediaoptredens leveren Char de kritiek op dat ze alleen uit is op aandacht. ,,Angst voor de dood belemmert mensen om het leven ten volle te leven'', zegt ze in een interview dat ik een paar jaar geleden met haar had. ,,Ik zie het als mijn taak om angst voor de dood, geesten en het onzichtbare weg te nemen en dat kan ik nu eenmaal het beste doen door mijn gave te demonstreren. Het liefste in radio- of televisieprogramma's, want hoe kan ik mijn boodschap beter en sneller verspreiden dan via de media?''

Nienhuys legt Chars voorkeur voor televisie anders uit: zo zou er handig geknipt en geplakt kunnen worden. ,,Opmerkingen waarvan iedereen `ooh' en `aah' roept, worden wel uitgezonden, maar minder rake opmerkingen niet. Ik kan niet hardmaken dat dat bij Char het geval is, maar ik weet wel dat haar Amerikaanse collega James van Praag zo te werk gaat.''

Ter Laak nodigt Nienhuys van harte uit om eens bij de opnamen in Aalsmeer aanwezig te zijn: ,,Natuurlijk hebben we te maken met de vaste lengte van het programma en zal er altijd in geknipt worden, maar de essentie van wat gezegd is, blijft in de eindmontage behouden.''

In haar eerste boek Char het medium beweert Char dat ze achter de schermen regelmatig door de politie van Michigan en Californië wordt ingeschakeld bij vermissingszaken. Zo zou het aan haar paranormale vermogens te danken zijn dat het stoffelijk overschot van Dean Paul Martin in 1987 werd gevonden. De zoon van de Amerikaanse acteur Dean Martin was piloot bij de luchtmacht. Tijdens een trainingsvlucht verdween de F4 Phantom Jet waarin hij vloog plotseling van de radar. De luchtmacht kamde vijf dagen lang het gebied af waar het toestel moest zijn neergestort, maar Char beweert dat ze binnen een paar uur de onheilsplek aanwees.

FEIT OF FICTIE

Of Chars gaven nu feit of fictie zijn, één ding is duidelijk: Nederland heeft haar massaler omarmd dan welk ander land buiten Amerika dan ook. Zou onze massale flirt met het bovennatuurlijke te maken hebben met het feit dat het kerkbezoek in Nederland bovengemiddeld snel is gedaald? Of is de maatschappelijke onrust van de laatste jaren de oorzaak van onze zoektocht naar zingeving? Een medium als Char appelleert aan het menselijke verlangen om orde te scheppen in de chaos van het leven. Dankzij haar voelen mensen zich minder overgeleverd aan de willekeur van het lot en menen ze inzicht te kunnen krijgen in hun toekomst.

Bovendien bewijst Char aan haar cliënten dat hun overleden dierbaren niet echt weg zijn, maar nog steeds over hen waken. Ze verschaft details waarmee bevestigd wordt dat de boodschap alleen van de overledene afkomstig kan zijn. Zelfs een aantal van haar grootste sceptici viel stil, of werd op z'n minst aan het twijfelen gebracht, toen Char zonder voorkennis de koosnaam oplepelde die een overleden persoon altijd voor hem reserveerde. Chazia Mourali, net als in voorgaande jaren presentatrice van Chars tv-serie, verklaart dat ze zelf nog nooit met geesten te maken heeft gehad en niet in hun bestaan geloofde. ,,Maar ik moet toch bekennen dat ik na het werken met Char niet meer zo zeker ben. Het is ongelofelijk wat er allemaal gebeurt.''

Ook journalisten zijn kennelijk niet ongevoelig voor haar gaven. Char begint haar interviews tegenwoordig met de opmerking dat ze helaas geen tijd heeft voor een persoonlijk consult. Tijdens haar eerste bezoek in Nederland was dat nog anders. Na een interview dat ik in 2000 met haar had, bood ze zelf aan om een sessie te doen. ,,Ik kan je van alles over mijn gaven vertellen'', zei ze, ,,maar ik kan het ook gewoon demonstreren''. Nadat ze haar ogen een moment had gesloten en een diepe zucht had geslaakt, noemde ze tot mijn verbijstering eerst de eerste letter, daarna de tweede en uiteindelijk de volledige naam van mijn overleden grootvader. Ze wist kloppende details rondom zijn dood te vertellen en verzekerde me dat hij het hoorde als ik in gedachten tegen hem praatte.

Daarna wilde ze weten waar ik die `fabulous' laarzen toch gekocht had, want ze wilde nog even in Amsterdam gaan winkelen.

Volgende week donderdag 20.30u begint op RTL7 de herhaling van de Char tv-shows; RTL4 begint in het voorjaar met een nieuwe serie