Geen ID, goed idee

Sinds 1 januari 2005 geld er in Nederland een identificatieplicht. Cas van Kleef (17) gaat op bezoek bij de Bond van ID-weigeraars.

Onderweg naar mijn afspraak met ene meneer Kees Stad van de Bond van ID-weigeraars – `Geen ID, goed idee!' – ben ik ervan overtuigd dat ik straks bij een stel ongewassen, anarchistische krakers kruidenthee zit te drinken. Maar als ik aanbel bij het afgesproken adres doet een keurige huisvader open. Een beetje gedesillusioneerd loop ik toch maar naar binnen. Als we zitten vertelt hij dat hij inderdaad niet kraakt, maar dat er wel een boel ex-krakers in de organisatie zitten. Gelukkig maar, ben ik mooi even in mijn vooroordeel bevestigd.

Kees vertelt: ,,We hebben de Bond van ID-weigeraars opgericht om díegenen praktisch te ondersteunen die in de problemen terechtkomen door de identificatieplicht. Wij zijn geen organisatie die precies gaat uitleggen wat er nou fout is aan de identificatieplicht, want daar hebben we andere groeperingen voor. Wij willen mensen ervan bewust maken dat je niet met zo'n belachelijke wet mee hoeft te werken. Het is niet juist om je te moeten identificeren. Een overheid zou zijn burgers niet als vijanden moeten zien. De laatste keer dat er een identificatieplicht in Nederland van kracht was, was tijdens de Duitse bezetting. Toen had de overheid inderdaad een reden om bang te zijn voor de bevolking, maar nu?''

De identificatieplicht is een van de maatregelen die de overheid neemt om de veiligheid te vergroten, de aanpak van criminaliteit te versterken en overlast te verminderen. De overheid vindt dat met de identificatieplicht eenvoudig kan worden gecontroleerd of de gegevens die iemand opgeeft juist zijn. Het blijkt echter dat maar een heel klein gedeelte van de mensen een valse identiteit opgeeft. Dit kan dus niet de hoofdreden zijn. Met de dreiging van het terrorisme heeft de overheid waarschijnlijk alles op alles willen zetten om Nederland een veiliger gevoel te geven.

,,Er wonen 16 miljoen mensen in dit land, waarvan het overgrote deel door deze wet benadeeld wordt doordat de overheid een schijnveiligheid wil creëren. De hele filosofie achter deze maatregel is verkeerd. Een terrorist zal zich echt niet laten tegenhouden doordat hij zich op straat moet identificeren. Sterker nog: de mannen achter de zelfmoordaanslagen in Londen hadden op de dag van de aanslag júist hun identificatie mee, zodat ze niet zouden worden vertraagd door de politie.'

Nederland is niet het eerste land dat een identificatieplicht invoert. Een argument van de regering was dan ook dat we `ontzettend' achterliepen met de beveiliging van ons land. Uit onderzoek blijkt echter dat de verschillende landen die de identificatieplicht hebben ingevoerd, helemaal niet veiliger zijn geworden. Bovendien neemt een identificatieplicht het gevoel van onveiligheid helemaal niet weg bij de mensen, dat gevoel wordt juist vergroot. Dat is geen fijne boel.

Maar wat doet de bond er concreet aan?

,,Als iemand zich niet wil identificeren op straat, kan diegene zich bij ons laten verzekeren voor 15 euro per jaar. Mocht je dan een boete krijgen, dan betaal je die braaf, en als je dan het betalingsbewijs naar ons toestuurt, wordt de boete uitbetaald. De boete zelf bedraagt meestal rond de 50 euro, dus als je één keer in de drie jaar een boete krijgt, haal je het er bij wijze van spreken al uit. Ik weet dat duizenden mensen zich niet willen identificeren, en dan is het maar beter om zoiets als dit achter de hand te hebben.''

Allemaal leuk en aardig, maar is het wel legaal wat jullie doen?

,,Tja, onze advocaat zegt dat we misschien bezig zijn om mensen op te ruien om de wet te overtreden. Maar het is toch ook belachelijk dat elke boswachter nu opeens kan vragen wie jij bent? De mensen die zich bij ons aanmelden zijn niet links of rechts, maar zijn gewoon mensen die vrij willen zijn. En gelijk hebben ze. Onze werkwijze is trouwens succesvol gebleken: onze leden krijgen allemaal een pasje waarop staat dat ze bij onze organisatie horen, en ik heb al van verscheidene mensen gehoord dat, toen politieagenten om hun ID vroegen en ons pasje zagen, ze mochten doorlopen. Blijkbaar beseft men ook dat het geen zin heeft om deze mensen een boete te geven, omdat ze het toch niet gaan betalen. Dat is toch geweldig?''

Zijn jullie niet bang dat iedereen nu met jullie idee te koop gaat lopen? ,,Helemaal niet! Graag zelfs. Het is natúúrlijk mogelijk om met je vrienden een potje te maken waaruit de boetes gezamenlijk kunnen worden betaald. En dat is nou juist het leuke aan dit soort ideeën. Er hangt een wolk van ongenoegen boven Nederland, maar niemand onderneemt iets! Dat is het stomste wat je kunt doen, want het is juist zo makkelijk om je te organiseren. Dat hebben wij wel laten zien.''