Een gat in de woningmarkt: huurhuizen met luxe

In Amsterdam staan vooral dure koophuizen en goedkope huurhuizen. Daarom is er vrijwel geen doorstroming. Bouw iets anders en het vliegt weg.

De bewoners van het spiksplinternieuwe appartementencomplex `Olympisch Kwartier' wonen veilig. Veiliger dan zij wonen, kan in Amsterdam haast niet. Als je bij ze aanbelt, voel je de camera die op je is gericht. Er hangen ook camera's in de parkeergarage. Bovendien: de hele nacht, vanaf zes uur 's avonds, rijdt er een beveiligingsbusje rond. Die houdt alle bewegingen in de gaten rond en tussen de drie nieuwe woonblokken.

De bewoners hebben de luxe-appartementen tegenover het Olympisch Stadion in Amsterdam-Zuid, niet gekocht. Ze huren ze. Alle 412 luxe-appartementen in de drie gebouwen van `het Olympisch Kwartier' zijn huurhuizen. Overal in Amsterdam bouwen ontwikkelaars momenteel nieuwbouwblokken met huurhuizen voor mensen met zeer goede inkomens of een vermogen. De prijzen variëren in alle complexen van 1.100 tot 3.000 euro per maand. Een enkele penthouse kost wel 4.000 euro per maand. En soms zit er een huurwoning tussen voor 850 euro per maand, maar die heeft dan maar twee kamers.

Een greep: aan de Amstel wordt het luxe Van Gogh-complex gebouwd, naast het centraal Station komt het NieuwAmerika-complex: drie gebouwen met luxe koop- en huurappartementen. Er is Westerkaap aan het IJ en op IJburg zijn honderden appartementen te huur, ook al omdat koophuizen die de afgelopen paar jaar almaar niet werden verkocht, nu worden verhuurd.

De heer C. de Bruin en zijn vrouw, die huren in het Olympisch Kwartier, hadden ruim twintig jaar een huis in de Concertgebouw-buurt en hebben dat onlangs verkocht. Hij is 73 jaar en was een paar keer van de trap gevallen. Gebroken voet, gebroken enkel. ,,Hier kan ik oud worden. Alle onderhoud wordt geregeld, het is veilig en luxe. We hebben geen kinderen, dus we kunnen de opbrengst van ons huis aan onszelf uitgeven.''

Luxe is bij het Olympisch Kwartier geen overdreven typering. De woningen, zoals die van Marjolijn Braak (29) en haar vriend, zijn ruim, licht en stil, voor Amsterdamse begrippen. Ze kunnen gratis gebruik maken van een zwembad, sauna en een fitnessruimte. Er is een bibliotheek, beveiliging, gestoffeerde gangen en een huismeester die te allen tijde gebeld kan worden als er iets lekt of uitvalt. Verder zijn er voorzieningen waarvoor betaald moet worden: een crèche, een boodschappenservice, was-, stoom- en strijkservice en iemand die de poezen voert en planten water geeft als de huurder op reis is. De gebouwen zijn dit jaar opgeleverd; het merendeel is inmiddels verhuurd.

Maar wie gaat er nou huren voor 1.200 tot 3.000 euro per maand? Voor dat eerste bedrag zou men een woning van 390.000 euro kunnen kopen, en zelfs op de overspannen Amsterdamse woningmarkt heeft de koper dan iets redelijks (zo'n 100 vierkante meter in een aardige buurt). Zo'n huur is toch weggegooid geld?

Nee, vindt verhuurmanager Erwin Evers van Amvest, een grote ontwikkelaar (niet van het Olympisch Kwartier). Er zijn nu vele huurders die beter willen wonen, maar die nog onzeker zijn over de koopmarkt, zegt hij. ,,Ze zijn bang dat de rente gaat stijgen of dat de huizenprijzen dalen.'' Dat zijn de tijdelijke klanten. Professionals uit het buitenland die in Amsterdam werken, zijn ook potentiële huurders.

Daarnaast zijn er zestigers die terug willen naar Amsterdam nu de kinderen de deur uit zijn, zegt hij. ,,Die willen lekker leven van de opbrengst van het koophuis dat ze hebben verkocht.''

Voor Marjolijn Braak en haar vriend is het Olympisch Kwartier een tussenoplossing. Haar dilemma: zíj wil alleen een huis kopen búiten Amsterdam, want ze wil een grote tuin in een dorp. Haar vriend wil juist ín Amsterdam blijven. Ze zijn allebei in dorpen opgegroeid – zij vond het heerlijk, hij vond het vreselijk. Ze hebben een baby. ,,Ik wil weg zijn voordat hij naar school gaat. Dus we hebben nog even om het eens te worden.''

De Amsterdamse woningmarkt is chronisch ziek doordat er te weinig koophuizen zijn (nu 21 procent) en erg veel laaggeprijsde huurhuizen (55 procent), waar nog eens een wachtlijst van vijf jaar voor bestaat. Het gat tussen die lage huren (tot 565 euro) en de koopprijzen is zo groot, dat bijna niemand overstapt waardoor de markt muurvast zit. Zeker nu veel mensen twijfelen aan de kracht van de economie. Huurders die wel kopen, doen dat veelal in gemeenten nabij Amsterdam: Amstelveen, Haarlem, Almere.

Om de `doorstroming' van huurders te bevorderen, heeft Amsterdam ook goedkope koophuizen nodig en goede huurhuizen van tussen de 600 en 1.200 euro per maand, zegt `woningbouw-regisseur' Arthur Verdellen van de gemeente. Daar zouden huurders, die nu riant zitten voor weinig geld, naartoe kunnen verhuizen.

Maar projectontwikkelaars zouden gek zijn als ze een woning op een goede plek in de stad bouwen en die voor 800 euro verhuren, zegt Erwin Evers. Corporaties dan? Die bouwen nu wel bij voor die groep, zegt woningbouw-regisseur Verdellen. Maar de achterstand is groot. ,,Ze hebben decennialang uitsluitend sociale woningbouw gebouwd.''

En de gemeente kan die markt niet beïnvloeden volgens Verdellen, ook al wil het stadsbestuur volgens hem dat de `middengroepen' in de stad blijven. ,,Wij geven alleen vergunningen en grond uit, we bouwen niets. We kunnen hooguit partijen oproepen om veel voor de middengroepen te bouwen en om zo veel mogelijk te bouwen.'' Ze kan de grondprijs soms toch verlagen? ,,Nee. De gemeente heeft die inkomsten nodig.''