De vuist van Willem Duys

Zoiets had het Nederlandse volk nog nooit gezien. Willem Duys, die eerder al de verre Idols-voorloper Nieuwe oogst en allerlei muziekprogramma's had gepresenteerd, begon op 1 november 1963 met een praatshow die Voor de vuist weg heette. De uitzending zou een uur duren, maar de overmoedige presentator wilde van geen ophouden meer weten. Weliswaar stopte hij voor het laatste journaal, zoals de bedoeling was, maar daarna keerde hij terug om nog een extra uur door te gaan. Ten slotte belde hij met zijn moeder (,,je ziet er keurig uit'', luidde haar commentaar) en met de tv-recensent van de Telegraaf om te horen wat die ervan vond, en zette een draagbare radio aan waarop het middernachtelijk uur werd aangekondigd.

Voor de vuist weg is in totaal 175 keer uitgezonden. De eerste jaren kon Duys volop profiteren van het feit dat zijn (maandelijkse!) programma vrijwel geen concurrentie had. Alle gasten waren uniek. Maar ten tijde van zijn laatste uitzending, anno 1979, wemelde het van de talkshows. En toen was de pionier gepasseerd.

Heel wat memorabele momenten uit Duys' gloriejaren zijn nu vastgelegd op een dubbel-dvd: de krokodil die iedereen van de studiovloer deed vluchten, het tv-debuut van Drs. P als collectioneur van curieuze ansichtkaarten, de man die zijn vlooientheater kwam demonstreren, de Belgische chansonnier Adamo die zijn kleine broertjes en zusjes liet meezingen met Vous permettez monsieur, Wim Sonneveld als de stalmeester, Herman van Veen met bakkebaarden tot op zijn coltrui en het ietwat chaotische When the saints, dat in 1964 werd gezongen door de grootste tienersterren van het land: Willeke Alberti, Anneke Grönloh, Johnny Lion en Rob de Nijs. Want op zulke stunts was Duys verzot.

Maar bovendien is er veel materiaal geput uit andere, serieuzere programma's die Duys heeft gepresenteerd – en dat is in historisch opzicht des te interessanter. Zoals een gesprek met Wim Kan uit 1962, maar liefst elf jaar voordat de cabaretier met zijn oudejaarsconference van de radio naar de televisie overstapte. Bladerend in zijn werkboek, terwijl de camera over zijn schouder meekijkt, vertelt Kan over het schrijven van liedjes, en de nummers die hij uiteindelijk nooit zou zingen. En over de nieuwe cabaretgeneratie die hij toen zag aankomen, zegt hij: ,,Ze beginnen te schrijven in Propria Cures, wat ik erg leuk vind, en ze eindigen vaak in Elsevier.''

In zulke programma's was Duys veelal een betere luisteraar en aangever dan aan zijn Voor de vuist weg-tafel met vissenkom. Van zijn serviele ontmoeting met de ijdele minister Luns blijft 25 jaar na dato niet veel over, en van het onnozele gesprekje met de revue-komieken Willy Walden en Piet Muyselaar evenmin. Maar dat hij tv-geschiedenis heeft gemaakt, staat vast.

Scènes: ****

Extra's: