VAN DE LEZER

We brachten dit jaar onze zomervakantie door aan het meer van Bracciano met uitzicht op een burcht van de Orsini's. Ik was thuis al begonnen aan `de tuinen'. Het kostte weinig moeite om onze kennissen over te halen mee te gaan naar Bomarzo en zo toog het hele gezelschap op maandagmorgen van Bracciano naar Bomarzo. Festina lente, eindelijk zou ik de schildpad met eigen ogen aanschouwen. Het parco dei monstri lag er keurig bij, een beetje te aangelegd misschien, en ik vroeg mij af hoe het er in de jaren zestig had uitgezien toen Haasse de tuin bezocht. Verwarring alom, deze tuin. Het verband tussen de Giganten, een stoïcijns voortschrijdende schildpad, een hellend huis, de olifant, imposante vrouwspersonen en de tempel hogerop zal wel nooit worden achterhaald. Via Viterbo reden we terug naar onze camping met uitzicht op de Orsini burcht. Ik vroeg me af of Giulia Farnese de burcht ooit had bezocht.

Later die week bezochten we de Borgia appartementen en zocht ik naar een afbeelding van haar, maar kon deze natuurlijk niet vinden. Ik kocht de Madonna kalender 2006 en besloot dat ze wel moest lijken op een Botticelli-madonna.

De derde week van onze vakantie verbleven we in de Cinque Terre en bezochten we Lucca. Daar vond ik inderdaad het labyrint bij de muur van de kathedraal. Zo stond deze vakantie dus een beetje in het teken van De tuinen van Bomarzo.

Ik ben erg onder de indruk van de kennis van mevrouw Haasse en de wijze waarop ze de tuin beschrijft en in verband brengt met allerhande rituelen. Tegelijkertijd verhaalt ze van een bezeten edelman op zoek naar zijn ontrouwe echtgenote. Ik zou niet weten hoe je dit boek moet karakteriseren, maar het leest zeker als een detective waarbij De Da Vinci code verbleekt.

Ben Berndt

Het valt mij op in dit boek dat Hella Haasse een optimistische kijk op het leven heeft. Het tijdperk wat beschreven wordt is, waar nodig, heel gedetailleerd neergezet en het boek leest als een trein. Zo terloops worden de meest interressante feiten vermeld terwijl aan het eind de puzzle in elkaar past. (Dus toch een detective-effect).

Toef Jaeger wijst op kardinalen- en paus-romannetjes en inderdaad, het is eigenlijk niet zo'n verkwikkelijke geschiedenis. Hella Haase schrijft hierover iets op blz.92/93, maar doet mijns inziens de Reformatie daarin tekort.

Alleen het optimisme ontbreekt mij als realist, lezende het nieuws van alledag, met het gedrag van de huidige groten der aarde.

Ik heb genoten van dit boek, opbouw, feiten en structuur, schitterend, ook het nieuwsgierig worden naar en de herkenbaarheid van de tuin: heel lezenswaardig.

W.C. Duijzer