Het beeld

Zonder beeld maak je geen geschiedenis. Zowel in Netwerk (EO) als het NOS Journaal werd verbazing uitgesproken over het feit dat er elf dagen na de tsunami van vorig jaar al meer dan 72 miljoen euro aan liefdadigheid in Nederland was opgehaald, en twaalf dagen na de ernstiger aardbeving in Kashmir nog maar drie miljoen. Na de moord op Theo van Gogh wilde Nederland in de kerstvakantie weer eens iets positiefs over zichzelf horen en voelen, en er was grote (historische) betrokkenheid bij landen als Sri Lanka, Thailand en Indonesië. Wie kent er nu iemand in Pakistan?

Het belangrijkste mediagenieke aspect van de tsunami was echter de aanwezigheid van toeristen en hun videocamera's in het getroffen gebied. Tineke Ceelen van de Stichting Vluchteling, net terug uit Pakistan, zei gisteren over de zeebeving in het NOS Journaal: ,,Er zijn zelfs Nederlanders die de ramp gefilmd hebben.''

De conclusies lijken te kloppen, al ontbreken twee politiek minder correcte puzzelstukjes: de slachtoffers van de recente aardbeving zijn moslims en bovendien wordt de vrijgevigheid van Nederlanders niet bevorderd door het vermoeden dat er nog wel wat geld van de tsunami-inzameling onbesteed zou zijn gebleven. Kan dat niet overgeheveld worden?

Ook de zogeheten berendans van de gisteren overleden PvdA-politicus André van der Louw bestaat louter bij de gratie van filmbeelden, uit maart 1969. Alleen Nova, in een uitnemend herdenkingsitem, wist ze gisteren boven water te halen. Bij RTL Boulevard dacht men dat het swingen van Van der Louw op Who'll Stop the Rain? van Creedence Clearwater Revival, na de presentatie van het Progressief Akkoord (PAK) in 1971, de berendans was. In De wereld draait door (VARA) hoorde ik iemand Van der Louw beschrijven als ,,voorman van GroenLinks in de PvdA''.

Het moet lastig zijn om de recente vaderlandse geschiedenis te duiden als matig opgeleide jonge televisieredacteur. Wat we in Nova terugzagen, was een met beide handen in de lucht juichende man met snor in pak en das, die over een toneel heen en weer loopt en vreugdesprongetjes maakt. Op de voorgrond van het podium zien we een tafel met boekhouderachtige mannen in grijze pakken, veelal met een bril en kaal. Het moment betreft de bekendmaking van de uitslag van de verkiezing van een nieuw partijbestuur van de PvdA: Van der Louws metgezellen van de hervormingsgezinde groepering Nieuw Links hebben acht van de 21 zetels binnengehaald en nemen de macht over.

Een paar maanden later zou het Maagdenhuis worden bezet en zou de verbeelding zelfs in Nederland een machtsgreep wagen. Van der Louw was redacteur van mijn favoriete subversieve weekblad, Hitweek, dat later Aloha ging heten. Daarna zou hij minister, burgemeester en voorzitter van NOS en sectie Betaald Voetbal van de KNVB worden; een regent dus, zij het met pijp en corduroy jasje.

Juichen deden politici in 1969 per definitie niet, vandaar de commotie. Ik weet niet wie de idiote term `berendans' voor deze ontlading bedacht, maar het zal te maken hebben gehad met angst voor bolsjewieken (Nieuw Links wilde de DDR erkennen), en met die enge, Russisch ogende snor. Hij had meer succes dan Troelstra in 1918.