Een grens van bloemen

Zachtjes wiegen plastic flessen in de wind, bungelend aan een draad. In elke fles steken wat bloemen. Achter de lijn die ze vormen, prijkt in de diepte een moderne stad met flatgebouwen.

Het is een vreemde, bijna hypnotiserende video, geprojecteerd op de muur. In de galerieruimte van Ellen de Bruijne Projects heeft de video een tegenhanger: twee Chinees uitziende meisjes staan op een betonnen pleintje omzoomd door oude gebouwen met sierlijke daken. De meisjes zingen traditionele gezangen, zichzelf beschermend tegen de zon met fleurige paraplu's.

De video's worden geflankeerd door twee immense foto's. De ene laat een traditionele opstelling van een altaartje zien met bloemen, eieren en een pannetje met geheimzinnige substantie. Aan de overkant staat net zo'n lel van een foto. De bloemen en flessen uit de video staan erop, een door Janssen zelf bedachte versie van het eerste altaar.

De naam van de tentoonstelling, East/West, Paradise in Reverse, doet vermoeden dat het om een tweedeling gaat tussen Europa en Azië. Maar dat blijkt niet het geval te zijn: Janssens werk speelt zich af in de Chinese stad Lijang, woonplaats van de etnische minderheid de Naxi. Sinds de jaren tachtig is de stad veranderd in een soort toeristenreservaat.

Tijdens een kort verblijf in deze stad stuitte Janssen op een economische en culturele tweedeling. Als toeristentrekpleister is de stad overgenomen door de Hanchinezen. De Naxi verkochten huis en haard in de oude stad en verhuisden naar de westelijke nieuwe stad, waar ze in moderne kledij luisteren naar de muziek van de Han. De Hanchinezen op hun beurt spelen in de oude stad voor Naxi. De rij bloemen van de video symboliseert dan ook de grens tussen oost en west, oud en nieuw. Zelf sta je als toeschouwer op die grens, met de zingende meisjes in de oude stad aan de ene kant, en de nieuwe stad aan de andere kant.

Janssens project doet denken aan een antropologische ontdekkingstocht. Ze beschreef en legde vast wat ze tegenkwam. Ze maakte opnames in beide stadsdelen. Al luisterend naar straatgeroezemoes, of een ijl fluitconcert onderbroken door het roestige gegrom van een tractor, krijg je het gevoel ter plekke aanwezig te zijn.

Janssen past met haar werk binnen een jonge traditie van sociale projecten waarbij kunstenaars in steden, wijken en streken interventies plegen met de hulp van degenen die daar wonen, vaak als bewustwordingsproces of ter verbetering van de leefomstandigheden. Janssen wilde met de bloemengrens iets toevoegen aan de stad en kwam zo in gesprek met de bewoners van Lijang.

Maar East/West is meer dan een documentair residu van een sociaal project. De video's en foto's zijn geen plaatjes bij een praatje. Als poëtisch en raadselachtig beeld staan ze sterk. De presentatie overtuigt als combinatie van inhoud en uiterlijk.

Saskia Janssen, East/ West, Paradise in Reverse. T/m 19 nov. in Ellen de Bruijne Projects, Rozengracht 207, Amsterdam. Di t/m za 13-18u. Inl: 020-5304994, www.edbprojects.nl