Als je lichaam maar goed is

Paul Anka veroverde in de jaren vijftig de wereld met hits als `Put Your Head On My Shoulder'. Een halve eeuw later komt hij met een nieuwe cd met zijn eigen versie van pop- en rocknummers uit de jaren tachtig en negentig.

Hij is kleiner dan verwacht. Vriendelijke bruine ogen in een rond, behoorlijk bruingekleurd gezicht met spierwitte tanden. Hij draagt zijn designoverhemd losjes op een spijkerbroek. Grote harige handen bieden een krachtige handdruk. 64 jaar alweer, maar Paul Anka oogt zeer vitaal. Hij leeft gezond, probeert fit te blijven. Anka volgt een speciaal dieet en lift gewichtjes in zijn hotelkamer. ,,Zolang ik mijn lijf fit houd, blijven mijn hersenen ook goed functioneren. En dan speelt leeftijd geen rol. Ik heb collega's zien aftakelen. Hun lichaam werd moe en dat was het einde van hun carrière. Je hoeft geen genie te zijn om te bedenken dat wanneer je je lichaam in vorm houdt, je langer meegaat.''

De zanger ontvangt in een elegant hotel in de Londense binnenstad. Voor de gelegenheid is een grote suite geboekt, die ondanks zijn prijs (2500 euro per dag) vooral potsierlijk aandoet. De kamer is volgestouwd met alles wat duur en chic lijkt: beelden, kroonluchters, stoffen op de muren, vitrinekasten vol borden en beeldjes. ,,Zo'', constateert Anka droogjes, terwijl hij de kamers inspecteert. Zijn ogen schieten heen en weer. ,,Wat een wilde boel.''

Paul Anka. Tieneridool uit de jaren vijftig met hits als Diana en Put Your Head On My Shoulder. Hitleverancier voor Frank Sinatra, Buddy Holly en Tom Jones. Crooner in exclusieve shows te Las Vegas. Multimiljonair die de aarde rondvliegt in luxueuze privéjets. Producer voor beginnende artiesten. En niet te vergeten: vader van vijf volwassen dochters.

Reden voor een gesprek met de Canadese zanger – die tegenwoordig apart van zijn vrouw riant in de heuvels van Hollywood woont – is zijn opvallende nieuwe cd Rock Swings. Hierop brengt Anka, samen met een bigband, een selectie bekende pop- en rocknummers uit de jaren tachtig en negentig. Veertien nummers, van Oasis tot Bon Jovi, ondergingen een metamorfose. Grunge werd keurige bigbandswing (Soundgardens Black Hole Sun) en pophits uit de jaren tachtig, zoals Spandau Ballets True, transformeerden tot zwoele nachtclubjazz. Sommige uitvoeringen klinken melig en camp, zoals Nirvana's Smells Like Teen Spirit en Van Halens Jump. Andere zijn op zijn minst verrassend.

Kritiek kan Anka hebben. Maar waag het niet dit project, dat in het diepste geheim tot stand kwam, een geslaagde grap te noemen. Anka is bloedserieus over zijn invalshoek en erg trots op zijn nieuwe album. Gesterkt voelt hij zich door de merendeel positieve reacties in de Amerikaanse pers. ,,Ze moeten even wennen, maar vinden het wel lekker. En ze kunnen er bijna niet onderuit dat ik kwaliteit heb gebracht.''

Het was 1956 toen een vijftienjarige jongen uit Ottawa, Canada zijn verliefdheid op zijn achttienjarige buurmeisje beschreef in een liedje. Paul Anka was smoor op Diana Ayoub, en de wereld zou het weten ook. `I'm so young and you're so old ...', schreef hij. Tijdens een bezoek aan New York slaagde hij er na een auditie in het nummer te verkopen aan een platenmaatschappij. Net na zijn zestiende verjaardag kwam Diana uit op single, waarna het wekenlang op de eerste plaats stond, zowel in Engeland als in Amerika.

Ook zijn volgende liedjes, met onderwerpen uit zijn tienerbestaan (Put Your Head On My Shoulder en Puppy Love) werden grote hitsuccessen. Vanaf dat moment was Anka een zeer geliefd tieneridool. Op tijd zag hij in dat hij dit niet eeuwig kon blijven. Zijn vroegere ambitie journalist te worden kwam hem goed van pas bij zijn nieuwe stap: liedjesschrijven voor anderen. De tienerballades over verloren liefdes maakten plaats voor een volwassener rock `n' rollgeluid, waar anderen graag van profiteerden. Zo schreef hij Buddy Holly's laatste hit, It Doesn't Matter Anymore, vlak voor de zanger in 1959 crashte met een vliegtuigje.

Miljonair

Begin jaren zestig had de twintiger, die inmiddels al als miljonair door het leven ging, ongeveer honderdvijfentwintig composities op zijn naam. Zoals het themanummer van The Tonight Show, dat gepresenteerd werd door Johnny Carson. Ook zijn gevoel voor zaken was bewonderenswaardig. Niet alleen richtte hij zijn eigen label op (Spanka), hij kocht ook de rechten van zijn eigen nummers op. Instinct, verklaart hij nu. Niemand is te vertrouwen.

In die jaren, toen hij regelmatig in de gokpaleizen van Las Vegas optrad, trok hij veel op met de rebellenclub van Frank Sinatra, the Rat Pack. Frank, Dean Martin en Sammy Davis brachten hem stijl bij, van kleding tot performance. ,,Zij adopteerden mij.'' Nachten zakte de jonge zanger met het beruchte drietal door. Ook hij werd een fervente gokker. Maar één ding kopieerde hij niet: drinken.

,,Sinatra dronk veel whisky, soms een fles per avond'', vertelt Anka. ,,Sammy Davis kon ook aardig wat wegtikken. Maar in het glas van Dean zat meestal appelsap, zo kon hij zich een beetje handhaven in het wereldje. Hij was maar een simpele jongen. Geen grote drinker zoals Sinatra. En ik was dat al helemaal niet. Sterke drank hoefde ik niet, slecht voor mijn stem. Ik gokte alleen veel en zat altijd achter de vrouwen aan.''

Anka denkt terug met weemoed. ,,Ik heb mooie herinneringen. We haalden grappen uit die je in je broek deden piesen van het lachen. Samen dollen in de sauna, na afloop van de shows. Veel meisjes. We hebben zoveel lol gehad. Het is een van de belangrijkste voorwaarden om het in dit vak vol te houden.''

In 1967 kondigde Sinatra aan een punt te zetten achter zijn carrière. Hij had het gehad, vertrouwde hij zijn jonge vriend toe. Dat mag niet gebeuren, dacht Anka en bouwde een oorspronkelijk Frans nummer (Comme d'Habitude van componist Jacques Revaux) om tot een – wat later bleek – tijdloze lofzang. Zijn My Way, zoals het nummer heette, ging over iemand die terugkeek op zijn leven en constateerde dat wát hij deed misschien niet altijd even juist was, maar wel zíjn manier. Anka schreef het op alsof de crooner het zelf had geschreven, Sinatra zag er meteen wat in en scoorde een grote hit. Toen ook artiesten als Elvis Presley het nummer aan hun repertoire toevoegden, evenals legio nachtclubzangers van allerlei pluimage, ging het nummer helemaal een eigen leven leiden.

Heeft Anka eigenlijk nooit spijt gehad dat hij het nummer zelf niet uitvoerde? Hij schudt zijn hoofd. ,,Nee, juist doordat ik ook liedjes schreef kon ik overleven in deze muziekbusiness. Ik was eerst de schrijver, dan zanger. She's a Lady was echt bedoeld voor Tom Jones, en My Way was juist voor Sinatra. Het was in hun stijl. In hun woorden. Ik zou zelf nooit woorden gebruiken als: I ate it up and spit it out. Dat zijn stoere woorden die ik Frank zelf heb horen zeggen. Uit zijn mond klonken ze logisch. Ik was zo gemotiveerd om dat nummer voor hem te maken. Hij was mijn grote idool, ik bewonderde hem al jaren. Een song als Puppy Love zou hij onmiddellijk uit het raam hebben gegooid. Veel te zoetsappig.''

Los van het liedjesschrijven had Anka zelf ook nog wel eens een hit, zoals het duet met Odia Coates You're Having My Baby en in 1983 met Hold Me Till The Mornin' Comes. Hij bleef platen maken en verdiende de laatste jaren groot geld met zeer winstgevende optredens in Las Vegas en in Atlantic City. Ook stond hij jong talent bij zoals de Canadese Sinatra-adept Michael Bublé, wiens debuutalbum door Anka is geproduceerd. En hij was gevraagd de jonge crooner Matt Dusk te helpen. Maar in hem zag Anka niets. ,,Geen eigen stijl. Bublé is ook nog groen, maar hij kan zingen. Een persoonlijkheid, daar ontbreekt het deze jonge zangers vaak aan. Ze kunnen goed kopiëren, maar ze zijn geen originals. Ik zeg dan: probeer zo origineel mogelijk te klinken en te zijn, want vergeleken met Sinatra word je hoe dan ook.''

Toen Anka een tijd terug zelf benaderd werd voor een swingalbum, liep hij niet warm. ,,Ik zag daar gewoonweg niets creatiefs in. Wat moet ik nou nog toevoegen aan het geijkte standards-repertoire. Ik kon er niet meer gemotiveerd door worden.'' Toch bleef het idee hangen en zag Anka ineens `een ander raam'. ,,Ik besefte dat een jonge generatie muziekliefhebbers intussen zijn eigen verzameling standards heeft. De songs, met natuurlijk een totaal andere structuur dan swingmuziek, zijn goed, sterk en erg populair in maar één enkele versie.''

Viltstift

Doelgericht toog hij aan het werk. Hij belde Billboard Magazine en vroeg de redactie alle internationale hitlijsten te sturen uit de jaren tachtig en negentig. Hij kreeg twee dozen opgestuurd. ,,Toen ging ik zitten met een viltstift. Ah, die ken ik. Bon Jovi, The Cure, Pet Shop Boys, Nirvana. Allemaal top-tienartiesten.'' Vervolgens zette hij zijn mensen aan het werk bladmuziek en de songteksten te verzamelen. ,,Van de meeste rocknummers kun je de teksten niet eens verstaan.''

Wanneer wist hij dat een nummer echt kon swingen? ,,Pas toen ik met de jongens van de band ging doornemen. Na afloop van mijn concerten in Vegas kwamen de musici naar de studio, waar ze vanaf middernacht tot 's ochtends vroeg wat stukken doornamen. Er moest een fijn ritme komen (knipt met vingers), een bossa nova hier en daar. Wanneer je het gaat zingen weet je instinctief of het werkt. Er kwam een soort Anka-laag over, wat dat ook mag zijn. Ik moest me de song helemaal eigen maken tot het natuurlijk voelde om het te zingen.''

Een aantal bekende popsongs kwam niet door de keuring. ,,Billie Jean van Micheal Jackson. Het arrangement was mooi, één van de beste van het hele album zelfs, maar ik kreeg de woorden eenvoudig niet mijn mond uit. Het voelde stom aan.'' En hij zingt met warme stem: `Billie Jean, is not my lover.' Nee, nee, dat is niet Paul Anka.''

Het moet lastig geweest zijn om een fonkelnieuw nummer te creëren, wetende dat het origineel nooit ver weg is. ,,Wat dacht je van de kinderen uit de jaren veertig en vijftig? Die horen hun standards ook in talloze versies, uitgevoerd door zangers als Michael Bublé en Jamie Cullum. Die zangers nemen in feite veel grotere risico's door songs te brengen die door Frank Sinatra zijn grootgemaakt. Niemand kan het toch beter dan Sinatra? En ze brengen het ook nog eens in dezelfde stijl, dus vergelijkingen zijn helemaal niet van de lucht.In mijn geval is er weinig vergelijkingsmateriaal behalve het orgineel. Op de merkwaardige poging van Pat Boone na dan, die in 1997 heavy metal in een nieuw jasje stak.

,,Ik gebruik geen elektrische gitaren, alles is gericht op tekst en inhoud en ik plaats de liedjes in een heel andere context. Een nummer wordt weer nieuw leven ingeblazen. Ook al blijf je het associëren met de originele artiest, het is goed om te kijken naar nieuwe mogelijkheden. Een nieuwe emotie voelen alsof het iets nieuws betreft. Is dat niet waar het in de kunsten om gaat?''

Het surprise-effect is inderdaad groot. Al bij de eerste klanken herken je iets, maar dan kun je het nummer nog niet plaatsen. ,,Ik ben blij dat ik de muziek uit zijn vaste kaders heb kunnen halen. Ik snap de twijfel overigens wel. Ik heb ooit ook geaarzeld voor ik toestemming gaf aan punker Sid Vicious om My Way uit te voeren op zijn manier. Geen denken aan, dacht ik. Dat is slecht voor de song. Later besefte ik me dat hij alle recht heeft zich uit te drukken op de manier hij zou willen. Ik praatte erover met mensen en begon meer te begrijpen van zijn aanpak. Ik zag dat hij op eerlijke manier, net als Elvis en net als die rock 'n' roll zanger (Herman Brood) uit Holland die zelfmoord pleegde, wiens laatste album ook My Way heette, met de muziek omging. In concept doe ik niets anders. Vicious had het recht om het op zijn manier uit te voeren en ik ook.''

De zanger bekent moeite te hebben gehad met een zin in It's My Life van Bon Jovi: `like Frankie said I did it my way'. De verwijzing komt voor als een inside joke, maar hoort echt bij het liedje. ,,Mensen zouden misschien denken dat ik dat er zelf had ingezet om de aandacht zo om me te vestigen.''

Kopieergedrag

Anka heeft zijn swinginterpretaties van stevige rock en pop lange tijd stil gehouden. Hij vreesde voor vroegtijdig kopieergedrag van andere artiesten. Zo heeft hij van tevoren ook geen contact gezocht met de oorspronkelijke uitvoerders, maar tot zijn vreugde zijn deze enthousiast over de muziek. ,,Gary Kemps van Spandau Ballet, Dave Grohl van Nirvana en Bon Jovi lieten weten dat ze het erg goed gedaan vonden. Lionel Richie ook, ik zag hem een paar weken geleden nog. Hij was echt verbaasd over wat ik met zijn Hello heb gedaan.''

Tijden veranderen, maar Paul Anka zit nu bijna vijftig jaar in de muziek. Hoe is het hem gelukt om aan het werk te blijven? ,,Op een zeker punt in je carrière zal er altijd een podium zijn voor artiesten als ik'', stelt de zanger. ,,Daarnaast heb ik mijn werkzaamheden als schrijver en producer uitgebreid, dus leef ik onder een bredere paraplu. Verder is het een combinatie van focus, zelfvertrouwen en geloof in wat je doet. Het is hard werken om er te kunnen blijven.''

Er waren veel verleidingen, zijn hele leven lang. Maar het waren voor Anka bewuste keuzes om ver van de drugs en sterke drank te blijven. ,,Ik bleef altijd een wat nuchter jongentje uit Canada. Mijn leven was zo anders dat ik me had kunnen dromen. Ik realiseerde me, vanuit die bescheiden achtergrond, dat ik niet stom ging zijn en alles ging vergooien. Ik weet nog dat ik naast Frankie Lymon (Frankie Lymon & The Teenagers – AK) stond. Hij stond heroïne te spuiten. Hier neem ook, zei hij. Nee, dacht ik, dat is geen goed idee. Ik had hem al zien overgeven en zijn show zien verknallen. Zelf had ik net geld verdiend. 300 dollar, meer dan ooit tevoren. Dus ik nam een beslissing – ik wil mezelf niet verliezen. Ik kom van zo ver. Frankie is overleden aan een overdosis toen hij 26 was.

,,Mijn leven heeft verschillende hoogtes en dieptes gekend. Als knulletje uit een klein dorpje kwam ik in de muziekwereld van New York terecht. Het is ongelofelijk hoe het leven je kan dienen, mits je de juiste keuzes maakt. Ik heb altijd die jongen willen zijn die zou overleven. Ik heb de muziek zien veranderen, zag de Beatles komen en gaan. En ik wilde altijd actief blijven. Ik heb eens een paar maanden niet gewerkt en mijn lichaam begon al veel ouder aan te voelen. Shit, dacht ik, ik wil niet zoals die gasten worden. Niet oud en vet. Dus train ik nu hard en houd ik me aan een strak regime. Ook al ben ik de baas en kan ik nee zeggen, ik moet in de actie blijven.''

`Rock Swings' van Paul Anka is onlangs verschenen op Verve/Universal.