Het nieuws van 21 oktober 2005

Kunstroof

Nederlandse kunstdieven plunderen Franse kerken en kastelen op zeer grote schaal, zo berichtte het Cultureel Supplement op 14 oktober. In Frankrijk is deze grootschalige kunstroof aan het licht gekomen omdat er actief naar deze rovers wordt gespoord. Frankrijk beschikt over gespecialiseerde kunstpolitie die deze misstanden aan de kaak stelt. In Nederland is dit niet het geval. Hier is er welgeteld één politieagent gespecialiseerd in kunstroof. En dat terwijl Nederland een belangrijke schakel is in de internationale illegale kunsthandel. Illegale handel in cultuurgoederen beperkt zich echter niet tot Europa. Naast Franse kerken en kastelen zijn juist doelwitten in ontwikkelingslanden extra kwetsbaar. Armoede en instabiliteit creëren volop mogelijkheden voor illegale handelaren en verzamelaars om kunstschatten te kopen tegen zeer lage prijzen. De Nederlandse kunsthandelaar weet bij uitstek deze vraag en dit aanbod bij elkaar te brengen. Temeer omdat de aanpak van kunstroof in Nederland niet wordt gesteund door stevige wetgeving, terwijl die al wel decennia lang onder handbereik ligt. Zolang Nederland de belangrijkste verdragen die kunstroof tegengaan niet ratificeert en implementeert, kan deze illegale handel welig blijven tieren. En dat terwijl de Nederlandse regering de bewustwording van het cultureel erfgoed in ontwikkelingslanden zegt te ondersteunen. De EVS zet zich in voor meer samenhang tussen diverse de beleidsterreinen en roept de Tweede Kamerleden op om de verdragen die kunstroof tegen gaan te ratificeren. Daarnaast moeten er middelen vrijgemaakt worden om ook hier in Nederland een gespecialiseerde kunstpolitiemacht te vormen, zodat er een halt geroepen kan worden aan de positie van Nederland als scharnierland in de kunstroof.

Pasta light

Wie om zijn lijn moet denken en toch zo nu en dan een lekker bord pasta wil eten, kan dit Zuid-Italiaanse pastagerecht met groente en ricotta maken. Goede ricotta is bereid van de wei van schapenkaas en heeft een vetgehalte van slechts 10 procent. De structuur van goede ricotta behoort luchtig en kruimelig te zijn. Minder goed gemaakte ricotta is niet kruimelig maar glad, droog en compact en moet derhalve in kleine stukjes worden verdeeld die qua grootte gelijk opgaan met de orechiette. Deze pasta – een specialiteit van de stad Bari – bestaat uit kleine, dikke schijfjes met een deukje in het midden; ze zijn zeer geschikt voor dit gerecht, omdat het deukje zich lekker zal vullen met de ricotta. Orechiette zijn verkrijgbaar bij Italiaanse of goede delicatessenwinkels. Bereiding: Breng een ruime pan met water aan de kook. Snijd intussen de courgettes in plakjes van 1/2 cm dik. Stapel 5 plakjes op elkaar, snijd het torentje vervolgens in 4 reepjes, draai het torentje een kwart slag en snijd het wederom in reepjes, zodat een grove brunoise (hele kleine dobbelsteentjes) van courgette wordt verkregen. Kook de orechiette bijtgaar in kokend en gezouten water. Verhit in die tijd de olie in een ruime hapjespan en laat daarin de knoflook smoren op een vrij laag vuur zodat de olie wordt `geparfumeerd' met zijn aroma. Voeg de brunoise van courgette toe, draai het vuur halfhoog en bak de courgettes al roerend tot ze heel licht beginnen te kleuren en bijtgaar zijn. Draai zonodig (als de pasta nog niet klaar is) het vuur uit onder de hapjespan en verwijder indien gewenst de knoflooktenen. Giet de pasta af en schud aanhangend kookvocht snel weg (bewaar iets van het kookvocht). Schep de nog vochtige pasta en de peterselie door de courgettes en voeg 5-6 eetlepels van het achtergehouden hete kookvocht toe om het gerecht soepel te houden. Draai het vuur uit, voeg de ricotta toe en schep alles luchtigjes om. Breng het gerecht definitief op smaak met zout en maal er royaal peper over. Serveer direct in voorverwarmde diepe borden.

Beestachtig mooi

Rudy Kousbroek kan het in zijn bespreking van de tentoonstelling Beestachtig mooi in het Van Gogh Museum, getiteld `Het cement van de wereld' (Cultureel Supplement, 7 oktober) niet laten te sneren naar de joods-christelijke traditie, daar waar het gaat om de positiebepaling van de mens tot het dier. Daarentegen hemelt hij het rationalisme en de Verlichting weer op, in dit geval door ze in één adem te noemen met Darwins evolutietheorie. Wie minder zwart-wit denkt, beseft dat het vooral de rationalistische traditie in de westerse filosofie is geweest – van Socrates en Plato, Aristoteles, Thomas van Aquino tot Descartes en Kant – die met allerlei schrijfsels over `het redelijke dier' (de mens dus) het dier zo op afstand heeft weten te houden, niet alleen uit angst voor de wilde dieren, maar ook wegens het wilde dier in de mens zelf. Diegene weet eveneens dat er daarnaast altijd een soort tegenbeweging heeft bestaan binnen het westerse denken, zeg maar van de fabelschrijver Aesopus via Horatius, Franciscus van Assisi tot aan Schopenhauer en Nietzsche. En dat altijd al de meeste stervelingen ambivalent waren tegenover dieren. Het historische beeld van de relatie mens-dier is dus vele malen complexer dan Rudy Kousbroek ons wil doen geloven – dat toont bijvoorbeeld de Leidse psycholoog Chorus al aan in zijn Het denkende dier uit 1969. Hetgeen niet wegneemt dat ik de titel van Kousbroeks stuk geniaal vindt, want meer kennis van de dieren, de natuur en de biologie in het algemeen is inderdaad het beste cement voor de wereld.