`We worden een speelbal'

Zorgverzekeraars maken zich zorgen over het nieuwe zorgstelsel. Ze vrezen een overdaad aan toezicht en tegenstrijdige regels.

In grote lijnen is wel bekend hoe de zorg vanaf volgend jaar georganiseerd is, maar in de praktijk is volgens Zorgverzekeraars Nederland nog te veel onduidelijk. Zorgverzekeraars moeten de nieuwe wet uitvoeren en stuiten nu al op tegenstrijdige regels. Dat komt omdat er steeds meer instanties zijn die toezicht houden op zorgverzekeraars en niemand eigenlijk weet wat die mogen en willen, zegt directeur Martin Bontje van de brancheorganisatie.

Wat is er mis met toezicht?

,,Niets. We willen alleen weten wat van ons verwacht wordt. Als het om het nieuwe zorgstelsel gaat, komt de politiek niet verder dan abstracte begrippen als `gereguleerde marktwerking' en `transparantie'. Wij moeten daarmee aan de slag. Zorgverzekeraars willen weten wat hun rol is in het nieuwe zorgstelsel.''

Verzekeraars moeten toch goede zorg inkopen voor hun klanten én zo scherp mogelijk onderhandelen met artsen en instellingen over de prijs van die zorg?

,,Ja, maar in de praktijk blijken die rollen tegenstrijdig. Zorgverzekeraars moeten bijvoorbeeld doelmatig inkopen door artsen selectief te contracteren. Maar tegelijkertijd roept de Tweede Kamer dat de vrije artsenkeuze van patiënten niet beperkt mag worden. Wij weten niet hoever we daarin mogen gaan. Zorgverzekeraars hebben tot nu toe nog iedere huisarts gecontracteerd, omdat bij de eerste die geen contract wordt aangeboden, direct Kamervragen zullen worden gesteld. Hoe gaat zo'n toezichthouder daarmee om?

Ander voorbeeld. Om goed te kunnen onderhandelen met een ziekenhuis in een regio moet je veel verzekerden in die regio hebben. Als jouw verzekerden vijf procent van de omzet van dat ziekenhuis uitmaken, sta je niet zo sterk. Maar als verzekeraars in een regio fuseren om beter te kunnen onderhandelen, dan is het de NMa die daarop tegen is.''

Zijn de regels voor zorgverzekeraars zelf wél duidelijk?

,,Nee. De Nederlandsche Bank ziet nu toe op particuliere verzekeraars. Als zo'n verzekeraar het niet zo goed doet en failliet dreigt te gaan, dan wil De Nederlandsche Bank nog wel eens dat die verzekeraar zich laat overnemen door een andere verzekeraar. De NMa zou daar weer bezwaar tegen kunnen hebben.''

Waarom worden zorgverzekeraars zo goed in de gaten gehouden?

,,Het is logisch dat als er marktwerking komt en regels wegvallen, er meer toezicht komt. We hebben er in Den Haag over gesproken, maar ambtenaren bij VWS vinden dit een heel lastig onderwerp. Partijen als de PvdA zijn voor controle en de VVD voor marktwerking. De oplossing is altijd: meer toezicht.''

Hoe kan het zorgstelsel vanaf januari ingaan zonder dat het toezicht wettelijk is geregeld, zoals jullie bepleiten?

,,Er zijn nu al zo veel toezichthouders, dat dat kan. Straks komt er nog een bij, de Zorgautoriteit. Aan al die instanties moeten we vanaf volgend jaar op een andere manier rapporteren, op verschillende tijden, in verschillende definities. Dat kost tijd en geld. En wanneer er geen wettelijk kader is, kunnen die toezichthouders hun eigen regels gaan maken, beïnvloed door de politiek. Dan worden we een speelbal. We hebben nu het meest rechtse kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Een volgend kabinet zal de gezondheidszorg wellicht anders willen regelen en we kunnen niet iedere vier jaar andere contracten met artsen sluiten. We hadden gehoopt dat de marktordeningswet zou erkennen dat de regels tegenstrijdig zijn en hoe toezichthouders daarmee om zouden moeten gaan. Dat is niet het geval.''